II SA/Bd 183/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Paweł Staniszewski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień[...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) odmówił skierowania M. O. do komisji lekarskiej celem weryfikacji ustalonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Organ I instancji wskazał, że mocą orzeczenia z dnia [...] r., nr[...],M. O. został zaliczony do kategorii zdrowia "D" - niezdolny do czynnej służby wojskowej. Natomiast w świetle przepisu art. 29 ust. 3a tej ustawy "W czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E." Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. O., podnosząc, że organ I instancji nie wyczerpał lub zaniechał wykorzystania niektórych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r., dających mu prawo do skierowania na badanie lekarskie, bowiem w rozporządzeniu tym, w rozdziale 3, § 13 ust. 1 stwierdza się, iż "Do wojskowych komisji lekarskich kieruje się - z urzędu lub na prośbę - osoby ubiegającej się c wydanie orzeczenia lekarskiego", natomiast Komendant WKU w[...], w ocenie odwołującego się, potraktował go jak osobę, którą do komisji kieruje się z urzędu w myśl § 13 ust. 2 pkt 1-10 oraz ust. 3 i 4 odmawiając skierowania na badania. Zdaniem strony, zakwalifikowanie do grupy osób wg § 13 ust. 2, 3, 4 jest nadużyciem w interpretacji rozporządzenia w stosunku do jego osoby. Szef Wojewódzkiego [...] w [...]po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ I instancji prawidłowo odmówił skierowania zainteresowanego do komisji lekarskiej celem weryfikacji ustalonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, bowiem zgodnie z art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) "W czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E." Z kolei art. 28 ust. 4c tej ustawy stanowi, że "Do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E." W świetle powyższych ustaleń, tj. posiadania przez M. O. kategorii zdrowia "D" (niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju) oraz przytoczonych przepisów, organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Na marginesie zaznaczono również, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 1914/08. W skardze do sądu M. O. wniósł o uchylenie wydanej decyzji w zakresie odmowy skierowania do komisji lekarskiej celem ustalenia w chwili obecnej jego stanu zdrowia i określenia kategorii wg kryteriów wojskowych oraz o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej w celu ustalenia kategorii zdrowia wg kryteriów wojskowych na dzień stawienia się przed komisją lekarską. W złożonej skardze na decyzję Szefa Wojewódzkiego [...] w [...], skarżący w zasadzie powtórzył swoją argumentację zawartą w odwołaniu, uzupełniając, iż w swych uzasadnieniach odmowy skierowania na badania celem weryfikacji ustalonej kategorii zdrowia wg kryteriów wojskowych używa się sformułowania "do czynnej służby wojskowej" w ramach powszechnego obowiązku obrony, a takowej służby w chwili obecnej w Polsce nie ma, ponieważ powszechny obowiązek wojskowy w postaci zasadniczej służby wojskowej został zniesiony. A więc powoływanie się na zapisy z ustawy, które nie mają potwierdzenia w rzeczywistości w funkcjonowaniu armii i wojskowych komisji lekarskich, jest w ocenie skarżącego nadużyciem w interpretacji przepisów lub stosowaniem przepisów ustaw, które powinny ulec aktualizacji w kierunku zachodzących zmian do zawodowej służby wojskowej. Skarżący podniósł, iż wnosząc o skierowanie na komisję o ponowne ustalenie kategorii zdrowia, wnosi o ustalenie stanu zdrowia wg kryteriów wojskowych, ponieważ inne instytucje żądają kategorii zdrowia wg kryteriów wojskowych, a nigdzie nie można ich ponownie ustalić lub zweryfikować, co można uczynić tylko poprzez stawienie się przed komisją wojskową. Skarżący stwierdził, że ograniczanie jego praw w dostępie ustalenia kategorii zdrowia wg kryteriów i wymogów wojskowych, po upływie pewnego okresu czasu od uzyskania określonej kategorii w celu jej zweryfikowania lub ustalenia ponownie, powinno być prawem, a nie ustawową biurokratyczną przeszkodą, tymbardziej, że niektóre podmioty żądają określonej kategorii zdrowia, a skarżący nie może przedstawić aktualnej kategorii zdrowia wg kryteriów wojskowych, tylko musi operować wydanym orzeczeniem sprzed sześciu lat. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej ustawy wnika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia posŧępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zważywszy powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jego podjęcia jak również oparte zostało na prawidłowo ustalonym w tej dacie stanie faktycznym. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony, określenie zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. Od tej zasady wyjątek przewiduje art. 29 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, zgodnie z którym wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej osób o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową, żołnierzy rezerwy. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, przed zmianami wprowadzonymi w powołanej ustawie ustawą z dnia 24 października 2008 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 206, poz.1288) oraz ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 22, poz. 120), ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej mogło być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Nie ulegało wątpliwości, iż przepis ten dotyczył każdej osoby, która jako poborowy stawała przed komisją lekarską, była jako strona adresatem decyzji tej komisji, bez względu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, a więc także osoby, która z uwagi na zmianę okoliczności (zmiana stanu zdrowia) ubiegała się o ponowne badanie w celu uzyskania prawa do odbywania służby wojskowej. Takie stanowisko dominowało w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki: NSA z dnia 28 lutego 2007r., II OSK 1530/06, Lex nr 344521, WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008r., II SA/Wa 1369/08, WSA w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2009r., IV SA/Po 206/09, oba zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Żadna z wymienionych w art. 30a ustawy kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej nie została wyłączona z możliwości domagania się jej zmiany na skutek zmiany stanu zdrowia. Dotyczyło to także poborowego, który otrzymał kategorię E lub D. Orzeczenia administracyjne, które pozbawiły poborowego możliwości domagania się zmiany orzeczenia o zdolności do służby wojskowej, np. ze względu na uprzednie uznanie ich za niezdolnych do służby wojskowej lub z uwagi na brak potrzeb uzupełnieniowych sił zbrojnych były eliminowane z obrotu prawnego, jako niezgodne z prawem. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 28 ust. 4-4d, ostatecznie ustalonego ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 22, poz. 120), która weszła w życie z dniem 11 lutego 2009 r., ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie (ust. 4). O wszczęciu z urzędu postępowania, o którym mowa w ust. 4, zawiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4a). Wniosek o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B składa się za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Do wniosku osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej dołącza zaświadczenie lekarskie stwierdzające zmiany w jej stanie zdrowia, jakie nastąpiły od dnia ostatniego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej (ust. 4b). Do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E (ust. 4c). Wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4 d). Wskazać należy, że obowiązujące przepisy wprowadzają zróżnicowanie sytuacji prawnej osób ubiegających się o zmianę kategorii przydatności do służby wojskowej ze względu na rodzaj kategorii przydatności ustalonej wobec nich uprzednio decyzją ostateczną. Inny tryb przewidziano dla osób legitymujących się kategorią A lub B, a jeszcze inny, dla osób legitymujących się kategorią D lub E. Zgodnie z obowiązującymi unormowaniami wniosek zainteresowanego może być skutecznym narzędziem zmiany ostatecznego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do służby wojskowej A lub B. Wniosek taki składa się do powiatowej komisji lekarskiej za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Osobom, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E ustawa odmawia prawa skierowania do powiatowej komisji lekarskiej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący miał ustaloną ostatecznie kategorię zdolności do służby wojskowej D. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym przepis art. 28 ust. 4c ustawy jednoznacznie stanowi o nie kierowaniu (zakazie kierowania) takich osób do powiatowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Przepis ten ma kategoryczny charakter, nie pozostawiając organowi żadnej sfery uznania co do możliwości innego rozstrzygnięcia. Natomiast orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie według przepisu art. 29 - uzależnia skierowanie na badania w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej od przesłanki potrzeb uzupełnieniowych sił zbrojnych. Ponadto, przepis art. 29 ust. 3a ustawy w odniesieniu do osób, którym ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, nie upoważnia wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania w czasie pokoju, zarówno na wniosek zainteresowanej osoby lub z urzędu o zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli stan jego zdrowia uległ istotnej zmianie. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że powoływane przez skarżącego rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. od 2.01.2011 r. już nie obowiązuje, a fakt zniesienia obowiązku czynnej służby wojskowej też ma wpływ na wynik rozstrzygnięcia, gdyż powołany przepis wyraźnie odwołuje się do ustalonej kategorii. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.