II SA/Bd 191/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant asystentka sędziego Magdalena Tambelli-Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2018 r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] nie stwierdził u B. K. (dalej jako: "skarżący") choroby zawodowej – astmy oskrzelowej, wymienione w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. sprawie chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wydając decyzję opierał się na orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] 2018 r. wydanym przez Klinikę Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi, uzupełnionym opinią z dnia [...] 2018 r. oraz ocenie narażenia zawodowego. Jak wskazał organ, skarżący zgłosił podejrzenie choroby zawodowej w dniu [...] 2017 r. W wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono następujący przebieg pracy zawodowej strony: - [...]1965 r. - [...].1966 r. Zakłady P. w P. – stanowisko Frezer (staż) i wiertacz maszynowy; - [...].1966 r. – [...].1972 r. – Zakład W. w [...] – ślusarz dyżurny; - [...].1972 r. – [...].1973 r. Biuro [...] – pracownik fizyczny; - [...].10.1973 r. – [...].1974 r. Zakłady P. w [...] – mechanik maszyn i urządzeń produkcyjnych; - [...].1974 – [...].1999 r. [...] S.A. w [...] – ślusarz. Organ I instancji podniósł, że w orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] 2017 r. zwrócono uwagę, że badany od [...].1999 r. nie jest aktywny zawodowo, zaś w świetle aktualnych przepisów dotyczących rozpoznania chorób zawodowych, do uznania podłoża zawodowego w przypadku astmy oskrzelowej konieczne jest potwierdzone rozpoznanie w trakcie zatrudnienia lub najpóźniej do 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu na czynnik sprawczy. Jednostka orzecznicza wskazała w związku z tym, że analiza całości dostępnej dokumentacji nie potwierdziła rozpoznania lub prowadzonej diagnostyki w kierunku astmy oskrzelowej u badanego w wymaganym okresie. Jak wskazał organ, w związku z zakwestionowaniem przez skarżącego powyższego orzeczenia lekarskiego, [...] 2018 r. Klinika Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi wydała orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego przedmiotowej choroby zawodowej, argumentując to stwierdzeniem, że analiza dokumentacji medycznej oraz oceny narażenia zawodowego nie daje podstaw do powiązania dolegliwości ze strony układu oddechowego z dawno zakończoną pracą zawodową. W opinii uzupełniającej z dnia [...] 2018 r. Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi wyjaśnił, że wskazywane przez skarżącego związki chemiczne, na których działanie w trakcie pracy zawodowej był narażony (tj. metanol, dawtherm, glikol etylowy, p-ksylen) mogą powodować objawy ze strony układu oddechowego w mechanizmie działania drażniącego nie są jednak przyczyną astmy oskrzelowej alergicznej. Ponownie zwrócono także uwagę na niecharakterystyczny przebieg kliniczny schorzenia układu oddechowego, gdyż prawie 10 lat po zakończeniu pracy zawodowej u skarżącego rozpoznano astmę oskrzelową. Decyzją z dnia [...] 2019 r., nr [...] Inspektor Sanitarny, po rozpoznaniu odwołania B. K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w postępowaniu orzeczniczym brały udział dwie niezależne jednostki medyczne, co oznacza, że zostały wyczerpane już możliwości diagnostyczne. Zebrane materiały dowodowe są, zdaniem organu odwoławczego, wystarczające do rozstrzygnięcia w sprawie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że z dostępnej dokumentacji nie wynika by rozpoznano u skarżącego lub prowadzono diagnostykę w kierunku astmy oskrzelowej w trakcie zatrudnienia lub najpóźniej do roku pracy w narażeniu na czynnik sprawczy. W ocenie organu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że astma oskrzelowa powinna być uznana za chorobę o etiologii zawodowej ze względu na fakt, że od osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego, aż do rozpoznania u badanego astmy oskrzelowej nie upłynął okres 1 roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję B. K. wywiódł, że przez 31 lat pracy miał ciągły kontakt ze związkami chemicznymi, oparami i pyłami, co bezpośrednio wpłynęło na rozwój u niego astmy oskrzelowej. Wskazał, że z przedstawionej dokumentacji medycznej od 1974r. stwierdza się wpisy, sugerujące początkową fazę rozwoju astmy oskrzelowej (bóle w klatce piersiowej; bóle za mostkiem; kaszel i zawroty głowy; bóle w okolicy łuku żebrowego, nasilające się w okolicy klatki piersiowej). Odnosząc się do orzeczeń lekarskich, skarżący zwrócił uwagę, że analizą objęto jedynie czynniki o działaniu alergicznym, pomijając czynniki o działaniu toksycznym, które miały wpływ na rozwój choroby u skarżącego. Skarżący podniósł, że jego choroba miała charakter utajony, gdzie stan zapalny rozwijał się stopniowo w trakcie trwania pracy zawodowej, jak i po jej zakończeniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej powoływanej jako: "ppsa") sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej wykonywana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd, oceniając legalność zaskarżonego orzeczenia, kontroluje je z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organ administracyjny obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierować się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie przez Sąd, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego czy też procesowego, skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 ) oraz ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 917 ze zm.) – dalej jako "kp". W myśl art. 235ą kp za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie zaś z art. 235˛ kp rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Z treści przepisu art. 235ą kp wynika, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej muszą wystąpić jednocześnie trzy przesłanki warunkujące taką możliwość: po pierwsze schorzenie, na które cierpi dana osoba musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych, po drugie musi być ono spowodowane występowaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy tej osoby albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy (narażenie zawodowe), a po trzecie wskazany związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Przepis art. 235˛ kp wymaga zaś, aby udokumentowane objawy chorobowe danego schorzenia wystąpiły w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Użyte w treści omawianych przepisów odniesienie do "wykazu chorób zawodowych" należy rozpatrywać z uwzględnieniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1ą kp. Rozporządzenie to określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§1). Wykaz chorób zawodowych oraz okres wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych, o którym mowa w § 1, określony został w załączniku do rozporządzenia (§2). Pod pozycją 6 tego załącznika, wskazuje się jako chorobę zawodową astmę oskrzelową, w kierunku rozpoznania której prowadzone było przedmiotowe postępowanie. Orzekające w sprawie organy odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej opierając swoje stanowisko, w sposób zgodny z treścią § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, w szczególności na danych zawartych w orzeczeniach lekarskich wydanych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] oraz Instytut Medycyny Pracy im prof. J. Nofera w Łodzi, a także formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. Należy w tym zakresie podkreślić, że wydane w kontrolowanej sprawie orzeczenia lekarskie jednostki właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzący do odmiennego rozpoznania schorzenia czy też jego wykluczenia. Związanie organu wydanym przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczeniem w sprawie chorób zawodowych wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika (czy byłego pracownika) kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (vide: wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz wyrok NSA z 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2237/14). Skarżący był badany przez dwie niezależne od siebie jednostki medyczne i obie stwierdziły brak związku jego schorzenia z wykonywaną prawie pracą zawodową. W ocenie Sądu nie było podstaw do skutecznego zakwestionowania tych orzeczeń, które w sposób spójny i logiczny wskazują na argumenty przemawiające za uznaniem, że zgłaszane przez skarżącego dolegliwości zdrowotne nie mają etiologii w chorobie zawodowej. W szczególności Sąd nie ma żadnych zastrzeżeń co do merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, uzupełnionego dodatkowo opinią z dnia [...].2018 r., w którym wskazano, że z analizy narażenia zawodowego skarżącego nie wynika występowanie na zajmowanych przez niego stanowiskach pracy alergenów, które mogą być przyczyną astmy zawodowej. Stwierdzono co prawda, że skarżący, podczas pracy jako frezer, wiertacz maszynowy, ślusarz dyżurny, pracownik fizyczny, mechanik maszyn i urządzeń produkcyjnych był narażony na czynniki chemiczne wykazujące działanie drażniące na układ oddechowy, jednak zdaniem jednostki orzeczniczej nie są one przyczyną astmy oskrzelowej alergicznej. W orzeczeniach lekarskich podkreślono też niecharakterystyczny przebieg kliniczny schorzenia układu oddechowego z uwagi na fakt, że astma oskrzelowa została rozpoznana u skarżącego prawie 10 lat po zakończeniu pracy zawodowej. Należy zauważyć w tym miejscu, że załącznik do rozporządzenia wykonawczego dopuszcza możliwość rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Warunkiem jest jednak wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w konkretnym okresie, który w wypadku astmy oskrzelowej wynosi jeden rok. Oznacza to, że rozpoznanie choroby zawodowej (art. 235˛ K.p.) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r. o sygn. akt II OSK 1872/13, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOS"). Należy podkreślić, że termin w rozporządzeniu wykonawczym odnosi się do wystąpienia objawów a więc niekorzystnych zjawisk psychofizycznych, odczuwalnych przez chorego a nie do rozpoznania choroby przez lekarza. Jak wynika z orzeczeń lekarskich, w niniejszej sprawie pierwsze wzmianki w dokumentacji medycznej o dolegliwościach u skarżącego z układu oddechowego pojawiły się dopiero w 2008 r., w sytuacji, gdy skarżący nie jest aktywny zawodowo od [...].1999 r. Tym samym należy zgodzić się z organami i jednostkami orzeczniczymi, że nie został spełniony warunek, wskazany w przywołanym wcześniej rozporządzeniu, wystąpienia objawów choroby zawodowej w okresie roku po zakończeniu zatrudnienia. Dodać należy, że bez znaczenia przy ocenie spełnienia powyższego wymogu pozostaje podnoszona przez stronę okoliczność, że od osiągnięcia przez nią wieku emerytalnego, aż do rozpoznania astmy oskrzelowej nie upłynął okres 1 roku. Ustawodawca uzależnił bowiem możliwość stwierdzenia choroby zawodowej od ściśle określonego okresu zakończenia pracy w narażeniu na szkodliwe czynniki, nie zaś ogólnie od zakończenia aktywności zawodowej, czy też, jak to miało miejsce w przypadku skarżącego, osiągnięcia wieku emerytalnego po wcześniejszym zakończeniu zatrudnienia i przejściu na zasiłek przedemerytalny. Dodać należy też, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów mogących podważyć merytoryczną treść wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, tj. dowodów na to, iż objawy chorobowe wystąpiły u skarżącego w okresie roku po zakończeniu zatrudnienia w narażeniu zawodowym. W ocenie Sądu wydane w sprawie orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi nie budzi także zastrzeżeń pod względem formalnym. Wszelkie niejasności co do stanu faktycznego, zostały wyjaśnione przez wskazaną Instytucję w opinii uzupełniające. W ocenie Sądu zarówno omawiane orzeczenia lekarskie, jak i wydana w oparciu o nie decyzja organu II instancji w sposób jasny, spójny i logiczny wskazują na okoliczności przemawiające za brakiem podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Reasumując stwierdzić należy, że postępowanie w przedmiocie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego zostało przeprowadzone prawidłowo i zgodnie z przepisami rozporządzania w sprawie choroby zawodowej oraz wymogami kodeksu postępowania administracyjnego w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozparzony materiał dowodowy. W tych okolicznościach stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby skutkować jej uchyleniem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.