II SA/Bd 472/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie SKO w B. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 472/13 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) postanowieniem z dnia [...], działając z urzędu, na podstawie art. 97 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "kpa", podjęło zawieszone w dniu [...] postępowanie w sprawie przekroczenia przez M. S. 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i skierowanie go na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. B, uznając, że po otrzymaniu postanowienia Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] utrzymującego w mocy postanowienie tegoż sądu o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego i odmowie przyjęcia tego wniosku, ustąpiły przesłanki zawieszenia postępowania. M. S. – skarżący pismem z dnia [...] wniósł do SKO o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie tym wyjaśnił, że naruszenie przez niego przepisów o ruchu drogowym w dniu [...] nastąpiło w stanie wyższej konieczności, ponieważ jechał wtedy na wezwanie do szpitala w W. celem wykonania operacji wątroby. Zarzucił, że SKO nie wzięło tego pod uwagę, jak również tego, że nie został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o uchylenie mandatu w trybie art. 101 kpw, oraz tego że dotąd nie została rozstrzygnięta kwestia bezczynności policji w związku z jego pismem w sprawie naliczenia 8 punktów karnych. SKO postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO podkreśliło, że na tym etapie postępowania uznaje jedynie, że ustąpiły przyczyny zawieszenia postępowania, natomiast nie odnosi się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ będą one przedmiotem rozpatrzenia na kolejnym etapie postępowania administracyjnego, jakim będzie rozpoznanie odwołania skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]. W skardze na powyższe postanowienie skarżący ponownie zarzucił, że organy na żadnym etapie postępowania nie ustosunkowały się do stanu wyższej konieczności, jakim było ratowanie przez niego życia ludzkiego. Wniósł, wobec tego, aby sąd wziął pod uwagę, że w dniu [...] przekroczył prędkość z powodu nagłej konieczności stawienia się w szpitalu w W., gdzie musiał przeprowadzić operację ratującą życie pacjenta. Skarżący podkreślił, że przekraczając prędkość działał w stanie wyższej konieczności i że potwierdził to Koordynator Oddziału Chirurgicznego Szpitala w W. wystawiając stosowne zaświadczenie. Finalnie skarżący wniósł o umorzenie postępowania administracyjnego w jego sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, ale z zupełnie innych powodów niż te, które zostały w niej przedstawione. Na wstępie koniecznym jest wyjaśnienie, że stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdza, że narusza ono przepisy procesowe w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekające w niniejszej sprawie, zarówno w I, jak i w II instancji SKO nie wzięło bowiem pod uwagę, że z dniem [...] doszło do zmiany przepisu art. 101 § 3 kpa. Wskazać w związku z tym należy, że zgodnie z art. 141 § 1 kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przepis art. 101 § 3 kpa do dnia [...] obowiązywał w brzmieniu: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie". Wobec takiego brzmienia tego przepisu przyjmowano, że zażalenie przysługuje na wszystkie cztery rodzaje postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania (vide: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 maja 2000 r., OPS 4/00, publ. ONSA 2000, Nr 4, poz. 137). Nowelizacja kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzona ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r. zmieniła treść art. 101 § 3 kpa. Przepis ten obecnie brzmi: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". Należy zgodzić się z poglądami przeważającymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także z argumentacją, że nową treść art. 101 § 3 kpa należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Skoro w przepisie tym użyto określenia "w sprawie odmowy podjęcia postępowania" i ustawodawca rozumie przez to jedynie wyraźnie wskazane postanowienie negatywne to należy przyjąć, że wykluczona została możliwość złożenia zażalenia na postanowienie pozytywne o podjęciu zawieszonego postępowania. Za taką interpretacją art. 101 § 3 kpa przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. Istotą nowelizacji tego artykułu było pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Zgodnie z zasadą szybkości postępowania – wynikającą z art. 12 kpa – organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Co do zasady więc postępowanie administracyjne powinno być zakończone w terminach określonych w art. 35 kpa. Uzasadnione jest zatem wyłączenie możliwości odrębnego zaskarżania postanowień, które nie tamują biegu postępowania administracyjnego. Strona niezadowolona ze wskazanych rozstrzygnięć nie zostaje pozbawiona jednak możliwości ich kontroli, gdyż – na podstawie art. 142 kpa – może je kwestionować w odwołaniu od decyzji i ewentualnie w skardze do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji. Z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że ustawodawca wprost wykluczył zażalenie na podjęcie zawieszonego postępowania, motywując to możliwością oceny jego zasadności w ramach kontroli podjętego rozstrzygnięcia na skutek odwołania (i skargi do sądu), ten sam argument przemawia także za wykluczeniem zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania (vide: wyrok z dnia 8.05.2013 r. i przywołane tam: postanowienia NSA z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 2921/12, z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 2991/12, wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 543/11, z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2410/10; dostępne na stronach nsa.gov.pl). Powyższe rozważania dotyczą wprawdzie zażalenia, ale w pełni należy je odnieść także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który stosownie do treści art. 101 § 3 w zw. z art. 144 i art. 127 § 3 kpa jest niejako "odpowiednikiem" zażalenia, w przypadku gdy, tak jak w niniejszej sprawie, SKO orzeka jako organ I instancji. Uznając zatem, że od postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania wydanego przez SKO nie można złożyć wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 152 ppsa. SKO rozpoznając sprawę ponownie zobowiązane będzie wydać postanowienie o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 kpa. Wobec takiego, jak powyższe rozstrzygnięcia sądu, dotyczącego wyłącznie kwestii procesowej, odnoszenie się do zarzutów skargi byłoby co najmniej przedwczesne zwłaszcza, że skarżący podnosi argumenty dotyczące przyczyn, z powodu których doszło do przekroczenia przez niego progu 24 punktów karnych za wykroczenie w ruchu drogowym, co nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.