II SA/Bd 74/19

WyrokWSA w Bydgoszczy2020-07-14

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Joanna Janiszewska – Ziołek, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy pozwolenie na budowę budynku garażowego zostało prawomocnie wyeliminowane z obrotu prawnego, a budynek został już wybudowany, organ nadzoru budowlanego powinien zastosować tryb postępowania naprawczego z art. 51 Prawa budowlanego, a w szczególności, czy nakaz rozbiórki jest uzasadniony, gdy obiekt jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i warunkami technicznymi?
Ratio decidendi
W sytuacji, gdy pozwolenie na budowę zostało prawomocnie wyeliminowane z obrotu prawnego, a obiekt został już wybudowany, organ nadzoru budowlanego powinien zastosować tryb postępowania naprawczego z art. 51 Prawa budowlanego. Jeśli obiekt jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i warunkami technicznymi w sposób uniemożliwiający jego legalizację, nakaz rozbiórki jest uzasadniony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, który został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę wydanego w 2011 r. Pozwolenie to zostało następnie częściowo stwierdzone nieważnością w części dotyczącej budynku garażowego (obecnie gospodarczego) decyzją Wojewody z 2016 r., co zostało utrzymane w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i potwierdzone wyrokiem WSA w Warszawie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego, uznając jego lokalizację za niezgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i rozporządzeniem Ministra Infrastruktury. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym kwestionując możliwość zastosowania trybu rozbiórki i brak możliwości uzyskania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Z. D., E. D. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Starosta T. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Z. D. pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego (pow. zabudowy [...] m2, pow. użytkowej [...] m2 i kubaturze [...] m3) wraz z ogrodzeniem oraz elementami urządzenia terenu przewidzianego do realizacji na działce o nr geod. [...] w miejscowości G. gmina L. oraz budynku garażu (pow. zabudowy [...] m2, pow. użytkowej [...] m2 i kubaturze [...] m3); kategoria obiektu: l, II. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w części dotyczącej budynku garażu. Decyzja Wojewody [...] w sprawie stwierdzenia nieważność pozwolenia na budowę w części dotyczącej budynku garażu została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dn. 13 grudnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 401/17 oddalił skargę na ww. decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając iż w części dotyczącej zgody na realizację budynku garażu (obecnie budynku gospodarczego) na działce o nr geod. [...] w miejscowości G. gmina L. doszło do rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm. – wersja obowiązująca w dniu wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. udzielającej pozwolenie na budowę; t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm. – wersja obowiązująca w dniu wydania decyzji stanowiącej przedmiot kontroli tut. Sądu; dalej powoływanej w skrócie jako "pb") w zw. z § 26 pkt 11 uchwały nr [...] Rady Gminy L. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi G. (dalej powoływanej w skrócie jako "plan miejscowy") oraz art. 35 ust. 1 pkt 2 pb w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 i ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 609 ze zm. – wersja obowiązująca w dniu wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. udzielającej ww. pozwolenie na budowę; t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm. – wersja obowiązująca w dniu wydania decyzji stanowiącej przedmiot kontroli tut. Sądu; dalej powoływanego w skrócie jako "rozporządzenie MI"). W związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę w części dotyczącej budynku garażu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) w T. przeprowadził postępowanie administracyjne w trybie art. 51 pb, w następstwie którego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 pb decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] nakazał skarżącym: Z. D. i E. D. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach w rzucie poziomym 12,0 m x 4,55 m wykonanego na działce o nr geod. [...] w G. na granicy z działką nr [...] i w odległości ( [...] m od granicy z działką nr [...]. W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał, że z ustaleń poczynionych w trakcie kontroli spornego obiektu budowlanego przeprowadzonej w dniu [...] września 2015 r. i w dniu [...] sierpnia 2018 r. wynika, że budynek gospodarczy na działce nr [...] to budynek wolnostojący, którego żadna ze ścian nie przylega do innego budynku oraz, że elewacja północna tego budynku znajduje się w odległości ( [...] m od granicy z działką nr [...], a elewacja wschodnia znajduje się w granicy z działką o nr [...]. W ocenie PINB wskazana lokalizacja przedmiotowego budynku gospodarczego narusza § 26 pkt 11 planu miejscowego, gdyż przepis ten dopuszcza możliwość usytuowania budynków gospodarczych i garaży na granicy działek sąsiednich, jedynie w sytuacji, gdy będą to budynki w zabudowie bliźniaczej, a nie w zabudowie wolnostojącej jak sporny obiekt. Ponadto – jak stwierdził PINB - usytuowanie budynku narusza § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MI i nie zachodzą wyjątki, o których mowa w § 12 ust. 2, ust. 3 oraz ust. 4 pkt 1 i 3 rozporządzenia MI. Następstwem wskazanego niezgodnego z prawem usytuowania budynku gospodarczego w narożniku działki nr [...] jest – jak podkreślił PINB – naruszenie uzasadnionych interesów osób trzecich, tj. właścicieli działek sąsiednich nr [...] poprzez negatywnie oddziaływanie obiektu na sposób zagospodarowania i korzystania z działek sąsiednich, czyniąc ich zabudowę utrudnioną. Jednocześnie PINB uznał, że stwierdzone naruszenia przepisów prawa miejscowego i rozporządzenia MI czynią niemożliwym doprowadzenie wykonanych robot do stanu zgodnego z prawem w drodze nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, gdyż w realiach sprawy wiązałoby się to z rozbiórką obiektu, a następnie jego odbudową w nowej lokalizacji odpowiadającej wymogom planu miejscowego i rozporządzenia MI. Uzasadnia to, zdaniem PINB, orzeczenie nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 pb. Od powyższej decyzji odwołania wnieśli skarżący Z. D. oraz skarżąca E. D., w których zarzucili PINB naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 28 i art. 9 pb) i postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 9 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego), a w konsekwencji nieprawidłowe przycięcie (bez zasięgnięcia wiedzy specjalistycznej - opinii biegłego), że w sprawie nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i brak jest możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, nie uwzględnienie, iż zabudowa bliźniacza nie musi powstać w tym samym czasie i sąsiednia działka mogłaby zostać zabudowana w późniejszym czasie budynkiem gospodarczym, który mógłby stanowić zabudowę bliźniaczą, niewskazanie skarżącym, że istnieje możliwość wystąpienia z wnioskiem o odstępstwo od przepisów techniczno-budowalnych w trybie art. 9 pb, a także pominięcie, że w obrocie prawnym pozostaje dotycząca przedmiotowego obiektu decyzja Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenie na budowę w zakresie zmiany sposobu użytkowania budynku garażowego na budynek gospodarczy, która zatwierdza jednocześnie projekt budowlany budynku gospodarczego, w szczególności w zakresie lokalizacji budynku, w sposób tożsamy, jak wynika to z decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WINB powtórzył w całości stanowisko PINB o konieczności w sprawie orzeczenia nakazu rozbiórki w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 pb, podkreślając, że sporny obiekt usytuowany został w sposób niezgodny z planem miejscowym, z przepisami rozporządzenia MI i w sposób naruszający interesy osób trzecich oraz, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem wiązałoby się w sprawie z ingerencją w obiekt gospodarczy w stopniu wykraczającym daleko poza zakres pojęcia czynności i robót budowlanych przewidzianego przepisem art. 51 ust. 1 pkt 2 pb, czyli jego rozbiórką, a następnie odbudową w nowej lokalizacji odpowiadającej wymogom obowiązującego planu miejscowego i warunkom technicznym. WINB wskazał ponadto, że wyrażenie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w myśl art. 9 ust. 2 i 3 pb wydawane jest jedynie w ramach procedury prowadzącej do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę i nie jest dopuszczalne jej uzyskanie po wykonaniu robót budowlanych. W takim bowiem wypadku udzielenie zgody na odstępstwo prowadziłoby do legalizacji robót budowlanych wykonanych niezgodnie z przepisami prawa. Stwierdził również, że zarzuty skarżących nie znajdują oparcia w zebranym materiale dowodowym, który według WINB został prawidłowo zebrany i oceniony, zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. Na powyższą decyzję skarżący Z. D. i E. D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji WINB z dnia [...] listopada 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia [...] września 2018 r., zarzucili: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 51 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 28 pb poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy przez organ decyzji PINB nakazującej skarżącym rozbiórkę obiektu budowlanego w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] stanowiąca decyzję o pozwoleniu na budowę w rozumieniu art. 28 pb, która zatwierdza projekt budowlany budynku gospodarczego, w szczególności w zakresie lokalizacji budynku, w sposób tożsamy jak wynika to z decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r.; 2) art. 51 ust. 1 pkt. 2 i 3 pb poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez organ, że w odniesieniu do przedmiotowego obiektu budowlanego nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy organ nie podjął w tym zakresie odpowiednich czynności wyjaśniających, zaś materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie nie daje podstaw do takiego stwierdzenia; 3) art. 9 pb poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ, że wyrażenie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w myśl tego przepisu może być wydane jedynie w ramach procedury prowadzącej do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę i nie jest dopuszczalne jej wyrażenie po wykonaniu robót budowlanych, w sytuacji gdy z najnowszego orzecznictwa wynika, iż judykatura opowiada się za taką wykładnią ww. przepisu, która pozwala na wyrażenie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych także po zrealizowaniu projektu budowlanego; Il. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej powoływanej w skrócie jako "kpa") poprzez zaniechanie merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej przez WINB; 2) art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11, art. 8 i art. 140 kpa poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności i zarzutów przedstawionych w odwołaniu, nieuwzględnienie wszystkich okoliczności koniecznych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niesprostanie wymogom uzasadnienia prawnego decyzji; 3) art. 9 i art. 11 kpa poprzez niewskazanie na możliwości wystąpienia z wnioskiem o odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w oparciu o art. 9 pb, w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie istnieją obiektywne przesłanki do zastosowania ww. przepisu, m.in. ze względu na fakt, że sytuacja inwestora ma charakter szczególny, a także jest to uzasadnione interesem publicznym. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymali stanowisko wyrażone we wniesionych odwołaniach od decyzji PINB, podkreślając w szczególności, że dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Starosty [...] dnia [...] sierpnia 2011 r., jak i decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r., będącej także decyzją o pozwoleniu na budowę, mogłoby uzasadniać zastosowanie trybu z art. 51 pb, że decyzja o rozbiórce bez zasięgnięcia wiedzy specjalistycznej co do możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z prawem jest co najmniej przedwczesna, że w sprawie nie wzięto pod uwagę, iż jedna z sąsiednich działek jest niezabudowana i istnieje więc w dalszym ciągu możliwość powstania na niej budynku gospodarczego, który mógłby stanowić zabudowę bliźniaczą, że z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, iż WINB dopuszcza możliwość wydania nakazu rozbiórki obiektu jedynie w części, że WINB nieprawidłowo przyjmuje, iż odstępstwo od przepisów techniczno-budowalnych nie może mieć miejsce po wykonaniu robót budowlanych i jest możliwe jedynie w ramach procedury prowadzącej do uzyskania pozwolenia na budowę oraz, że w sprawie organ nie poinformował skarżących, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest odstępstwo od przepisów techniczno-budowalnych w trybie art. 9 pb. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie okolicznością bezsporną jest, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r., którą Starosta T. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Z. D. pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z ogrodzeniem oraz elementami urządzenia terenu oraz budynku garażu na działce o nr geod. [...] w miejscowości G. gmina L., została w części dotyczącej budynku garażu ostatecznie i prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego w następstwie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. stwierdzającej nieważność ww. decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w części dotyczącej budynku garażu. Decyzja Wojewody [...] została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r., a skarga na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oddalona wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 401/17. Sytuacja, w której inwestor wybudował obiekt budowalny na podstawie ważnego pozwolenia na budowę, które następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego stanowi "inny przypadek" w rozumieniu art. 50 ust. 1 i art. 51 pb. W takim przypadku do usunięcia skutków prawnych zaistniałych nieprawidłowości zastosowanie powinien znaleźć szczególny tryb wskazany w art. 51 pb. Stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę ma bowiem ten skutek, że już zrealizowany obiekt nie może być oceniony jako samowola budowlana, lecz w takiej sytuacji ma zastosowanie tryb postępowania naprawczego określony w art. 51 pb, stanowiący podstawę do naprawy wad, które legły u podstaw stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro więc sporny budynek został zrealizowany na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę, która to decyzja obarczona była wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności tej decyzji w części dotyczącej budynku garażu, to tym samym prawidłowo orzekające w sprawie organy, po ostatecznym i prawomocnym wyeliminowanie z obrotu prawnego we wskazanej części udzielonego pozwolenia na budowę, zastosowały do zrealizowanego obiektu tryb postępowania naprawczego uregulowany w art. 51 pb. Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, jak twierdzą skarżący, że do zastosowania trybu postępowania naprawczego z art. 51 pb konieczne było również w sprawie wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na budowę - zmianę sposobu użytkowania spornego budynku garażowego na budynek gospodarczy. Decyzja ta bowiem nie stanowiła podstawy w oparciu, o którą wybudowany został przedmiotowy budynek na granicy działek, lecz jedynie zezwalała na zmianę sposobu użytkowania wybudowanego w sposób niezgodny z przepisami prawa budynku garażowego na gospodarczy, z którą to zmianą wiązało się zrealizowanie robót budowlanych związanych z likwidacją bramy garażowej i okna, w oparciu o wprowadzenie zmian do projektu budowalnego budynku garażu G 1MBIS 2. Powyższa decyzja zatwierdzająca projekt budowalny i udzielająca pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania budynku garażowego na budynek gospodarczy nie jest ani instrumentem do usunięcia wadliwości obarczonego wadą nieważności pozwolenia na budowę (decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r.) ani też podstawą w oparciu o którą wybudowany został w sposób niezgodny z planem miejscowym i przepisami rozporządzenia MI przedmiotowy budynek. Tym samym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. na podstawie której wybudowano budynek garażu (następnie stanowiący budynek gospodarczy w związku z udzielonym pozwoleniem na zmianę sposobu użytkowania budynku) i która to (a nie decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku) rażąco narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 pb w zw. z § 26 pkt 11 uchwały nr [...] Rady Gminy L. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi G. oraz art. 35 ust. 1 pkt 2 pb w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 i ust. 3 pkt 4 rozporządzenia MI, stanowi wyłączną podstawę do zastosowanie trybu postępowania naprawczego uregulowanego w art. 51 pb. Tryb przewidziany w art. 51 pb reguluje procedurę wynikającą z zaistnienia sytuacji innych niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1, a wyszczególnionych w art. 50 ust. 1 pb, tj. gdy roboty budowlane wykonywane są bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1), w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2), na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 (pkt 3), lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4). W przypadku stwierdzenia przez organ prowadzenia lub wykonania robót budowlanych w określonych powyżej sytuacjach, organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pbw drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Rację ma WINB, że w art. 51 ust. 1 pb ustawodawca przewidział trzy sposoby prowadzenia postępowania naprawczego. Pierwszy następuje, gdy brak jest możliwości naprawy, doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (pkt 1), tj. powstała niedająca się usunąć niezgodność z przepisami prawa, co skutkuje nakazem zaniechania dalszych robót bądź rozbiórką obiektu budowlanego lub jego części, albo też doprowadzeniem obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze. Drugi sposób polega na nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót (pkt 2), w sytuacji gdy możliwe jest doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z przepisami i nie mamy do czynienia z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę. Trzeci przypadek dotyczy sytuacji, gdy wystąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę (pkt 3). Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją uzasadniającą zastosowanie nakazu rozbiórki przewidzianego w art. 51 ust. 1 pkt 1 pb, w związku z zaistnieniem niedającej się usunąć niezgodności z przepisami prawa, a więc z brakiem możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3. Doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie jest więc możliwe w inny sposób niż przez rozebranie wykonanego obiektu lub jego części. Z akt sprawy wynika bowiem, że sporny budynek gospodarczy na działce nr [...] o wymiarach: 12 m (długość), 4,55 m (szerokość), 3,16 – 4,70 m (wysokość) to budynek wolnostojący, którego żadna ze ścian nie przylega do innego budynku, oraz który usytuowany jest w odległości ( 0,86 m od granicy z działką nr [...] (elewacja północna budynku) oraz w granicy z działką o nr [...] (elewacja wschodnia budynku). Powyższe ustalenia wynikają ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli obiektu budowlanego przeprowadzonych w dniu [...] września 2015 r. i w dniu [...] sierpnia 2018 r. oraz zatwierdzonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. projektu budowalnego. Jednocześnie ustalenia te przesądzają, że opisana lokalizacja budynku gospodarczego narusza § 26 pkt 11 obowiązującego planu miejscowego, który to przepis w jednostce planistycznej B MN1(30 (w ramach której zlokalizowana jest działka nr [...]) dopuszcza formę zabudowy bliźniaczej dla garażu i budynku gospodarczego na granicy działek sąsiednich. Skoro z projektu budowlanego i przeprowadzonych kontroli obiektu jednoznacznie wynika, że w sprawie mamy do czynienia z budynkiem wolnostojącym oraz, że udzielone pozwolenie na budowę dotyczyło zezwolenia na realizację obiektu wolnostojącego, a nie obiektu w zabudowie bliźniaczej, to tym samym stwierdzone usytuowanie wolnostojącego obiektu w odległości ( 0,86 m od granicy z działką nr [...] i w granicy z działką o nr [...] stanowi o naruszeniu § 26 pkt 11 planu miejscowego, który to przepis dopuszcza możliwość usytuowania budynków gospodarczych i garaży na granicy działek sąsiednich, jedynie w sytuacji, gdy będą to budynki w zabudowie bliźniaczej, a nie w zabudowie wolnostojącej jak sporny obiekt. W sprawie mamy do czynienia z sytuacją zrealizowania obiektu wolnostojącego, a nie w zabudowie bliźniaczej, co przesądza o niezgodności obiektu zrealizowanego na granicy działek (tj. w odległości ( 0,86 m od granicy z działką nr [...] i w granicy z działką o nr [...]) z § 26 pkt 11 planu miejscowego, i w żaden sposób nie konwaliduje tej niezgodności hipotetyczna możliwość zabudowania w przyszłości działki sąsiedniej - nie stanowiącej własność skarżących - budynkiem gospodarczym, którym mógłby zdaniem skarżących stanowić ewentualnie zabudowę bliźniaczą. Bezsprzecznie usytuowanie budynku w odległości ( 0,86 m od granicy z działką nr [...] i w granicy z działką o nr [...] narusza również § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MI (nie zachowana jest odległość 3 m od granicy działek), a w sprawie nie zachodzą wyjątki, o których mowa w § 12 ust. 2 (plan miejscowy dopuszcza usytuowanie przy granicy działki jedynie zabudowy bliźniaczej), ust. 3 (budynek nie przylega swoją ścianą do budynku istniejącego na sąsiedniej działce) oraz ust. 4 pkt 1 (działka budowlana ma szerokość ( 20,45 m i tym samym przekracza 16 m) i 3 (budynek ma długość 12 m i wysokość od 3,16 m do 4,7 m, a zatem przekracza długość 6,5 m i wysokość 3 m) rozporządzenia MI. W tych okolicznościach prawidłowo stwierdziły orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego, że w przypadku spornego budynku mamy do czynienia z niezgodnością z przepisami prawa, której nie można usunąć w inny sposób niż przez rozebranie wykonanego obiektu i odbudowanie go w innym miejscu, odpowiadającym wymogom planu miejscowego i rozporządzenia MI. Niezgodne z planem miejscowym usytuowanie obiektu czyni niemożliwym doprowadzenie wykonanych robot do stanu zgodnego z prawem w drodze nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że stan zgodności z prawem w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 i 51 ust. 1 pkt 2 pb oznacza również zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie. Do przepisów tych zalicza się ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (np. wyroki NSA z: 10 września 2019 r., sygn. akt II OSK 3516/18; 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 534/08; 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2477/10; 3 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 755/11; 19 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1743/13; 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 151/17 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Niezgodność usytuowania przedmiotowego budynku z § 26 pkt 11 planu miejscowego stanowi samoistną i wystarczającą podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki budynku gospodarczego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 pb, jako obiektu którego nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem w inny sposób niż przez wydanie nakazu rozbiórki. Stwierdzanie niezgodności usytuowania obiektu z zapisami obowiązującego planu miejscowego nie wymaga wiadomości specjalnych i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Uzyskanie natomiast ewentualnej zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w trybie art. 9 pb, na którą to możliwość powołali się skarżący - niezależnie od prezentowanego stanowiska co do możliwości udzielenia takiej zgody jedynie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej przed wydaniem pozwolenia na budowę, czy również przez organ nadzoru budowlanego - może dotyczyć jedynie określonych w drodze rozporządzenia przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7, a więc nie obejmuje przepisów prawa miejscowego. Zauważyć jednak należy, że w toku postępowania administracyjnego (na określonych jego etapach) skarżący byli reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników, którzy mogli poinformować skarżących o zasadności zainicjowania postępowania w sprawie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych określonych w rozporządzeniu MI, natomiast właściwy organ, jedynie widząc w konkretnym przypadku zasadność wystąpienia o zgodę na odstępstwo, powinien poinformować o tym inwestora, stosownie do treści art. 9 kpa. W sprawie taka potrzeba nie wystąpiła z uwagi na niegodność usytuowania obiektu z § 26 pkt 11 planu miejscowego. W tym stanie rzeczy, uznając za prawidłowe stanowisko orzekających w sprawie organów, że przedmiotowy budynek gospodarczy usytuowanie został w sposób niezgodny z planem miejscowym, z przepisami rozporządzenia MI i w sposób naruszający interesy osób trzecich (właścicieli działek sąsiednich) oraz, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem obiektu nie jest możliwe w inny sposób niż przez jego rozebranie w całości (biorąc pod uwagę ustalenia planu miejscowego, wymagane normy odległościowe co do usytuowania budynku oraz gabarytu budynku) i odbudowę w nowej lokalizacji odpowiadającej wymogom obowiązującego planu miejscowego i warunkom technicznym, co wiązałoby się z ingerencją w obiekt gospodarczy w stopniu wykraczającym daleko poza zakres pojęcia czynności i robót budowlanych przewidzianego przepisem art. 51 ust. 1 pkt 2 pb, Sąd uznał orzeczony w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 pb nakaz rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego za zgodny z prawem. Należy przy tym podkreślić, że w przypadku braku możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem ustawodawca nie dał organowi nadzoru budowlanego możliwości uznania, aby w danej sytuacji jednak nie podejmować decyzji o nakazie rozbiórki z uwagi na racje społeczne, słusznościowe czy celowościowe. Biorąc zatem pod uwagę powyższe, Sąd uznając zarzuty skargi za bezpodstawne (w tym nie znajdujący oparcia w całej treści zaskarżonej decyzji zarzut, iż WINB dopuszcza możliwość wydania nakazu rozbiórki obiektu jedynie w części), na podstawie art. 151 ppsa, oddalił wniesioną w sprawie skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło