II SA/Bd 792/24

WyrokWSA w Bydgoszczy2025-02-12

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Joanna Janiszewska-Ziołek, Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły wznowienia postępowania administracyjnego, opierając się na ustaleniach dotyczących daty powzięcia przez stronę wiedzy o decyzji oraz jej przymiotu strony, zamiast ograniczyć się do oceny formalnoprawnej dopuszczalności wniosku?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, odmawiając wznowienia postępowania na podstawie merytorycznej oceny daty powzięcia wiedzy o decyzji i przymiotu strony, zamiast ograniczyć się do formalnoprawnej oceny wniosku. Wstępny etap postępowania o wznowienie postępowania obejmuje jedynie badanie formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności wznowienia, takich jak terminowość wniosku i oczywisty brak przymiotu strony. Merytoryczna ocena tych kwestii powinna nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Stan faktyczny
Skarżąca E. W. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty o pozwoleniu na budowę, wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 4 kpa i datę dowiedzenia się o decyzji [...].2023 r. Starosta odmówił wznowienia, uznając, że skarżąca nie udowodniła terminu ani nie wykazał, że jest stroną postępowania. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów kpa, w tym błędne ustalenie daty dowiedzenia się o decyzji i niezasadne przyjęcie, że nie dochowała terminu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Starosty.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...]; 2.zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem kosztów postępowania. Starosta R. postanowieniem z dnia [...] 2023 r., nr.: [...], na podstawie art. 149 § 3, art. 150 § 1 w związku z art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2023r., poz. 775), zwanej dalej: "kpa", w wyniku rozpatrzenia wniosku E. W., zwanej dalej: "skarżącą", z dnia [...].2023r. o wznowienie postępowania odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...].2023r. nr [...] (znak sprawy [...]) w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki i architektoniczno-budowlanego oraz pozwolenia na budowę obejmującego dobudowę pawilonu handlowo-usługowego ze zmianą konstrukcji dachu na istniejącym pawilonie handlowym na działkach nr ewid.[...] i [...] w R. ul. [...]. Powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania: Decyzją z dnia [...].2023r. nr [...] Starosta R. zatwierdził projekt zagospodarowania działki oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił pozwolenia na budowę obejmującego dobudowę pawilonu handlowo-usługowego ze zmianą konstrukcji dachu na istniejącym pawilonie handlowym na działkach nr ewid.[...] i [...] w R. ul. [...]. Rzeczona decyzja stała się ostateczna w dniu [...].06.2023r., bowiem strony postępowania, na podstawie art. 127a kpa zrzekły się prawa do wniesienia odwołania. W dniu [...].2023r. wpłynął wniosek skarżącej reprezentowanej przez pełnomocnika o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...].06.2023r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Jako podstawę wniosku wskazano przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa , a jako datę powzięcia informacji o wydaniu decyzji wskazano dzień [...].2023r., niemniej jednak faktu tego nie udowodniono. Stosownie do dyspozycji art. 148 § 1 kpa "Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. ". Aby strona mogła wnieść podanie o wznowienie danego postępowania ze skutkiem prawnym, winna udowodnić okoliczności wskazujące na dotrzymanie wymaganego miesięcznego terminu od chwili dowiedzenia się. Zgodnie bowiem z przyjętą linią orzeczniczą (m.in. wyrok NSA z dnia 16.05.2008r. sygn. akt II OSK 510/07, wyrok WSA w Warszawie z 8.12.2010 r. VII SA/Wa 1690/10, wyrok NSA z dnia 31.03.201 lr., sygn. akt II OSK 124/08, wyrok WSA w Kielcach z dnia 15.04.2015r. sygn. II SA/Ke 247/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z 22.04.2015r. sygn. II SA/Bd 48/15, wyrok NSA z dnia 17.03.2016r. sygn. II OSK 1196/15) udowodnienie dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, spoczywa na osobie domagającej się wznowienia postępowania. Skarżąca pouczona o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny, wyjaśniła, że prace budowlane na działkach sąsiednich nr ewid.[...] i [...] były widoczne z nieruchomości stanowiącej jej własność i zostały rozpoczęte wiosną. Stwierdziła też, że nie pamięta, w jakich okolicznościach dowiedziałam się o wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...].2023r. oraz nie pamięta czy widziała wcześniej wydruk z wyszukiwarki publicznej RWDZ załączony do wniosku. Z dziennika budowy dotyczącego prac objętych ww. decyzją, wynika, że roboty budowlane zostały rozpoczęte w [...] 2023r., a na dzień [...] 2023r. cyt.: "zakończono wykonanie więzby dachowej, wykonano łacenie wraz z warstwą membrany dachowej." (wpis z dnia [...].2023r.). Reasumując skarżąca nie udowodniła daty powzięcia informacji o wydaniu ww. wskazanej we wniosku decyzji. Zgodnie z przywołanym wnioskiem wnioskodawczyni powzięła informację o wydaniu tej decyzji dnia [...].2023r. Abstrahując od powyższego, obszar oddziaływania projektowanej dobudowy pawilonu handlowo-usługowego ze zmianą konstrukcji dachu na istniejącym pawilonie handlowym mieści się w całości na działkach nr ewid.[...] i [...] w R. ul. [...] wobec czego przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...].2023r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę posiada wyłącznie inwestor. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżąca zaskarżyła je w całości, zarzucając organowi wydanie go z naruszeniem art. 11, art. 12, art. 77 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa oraz niewłaściwym zastosowaniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa i wniosła o ich uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że brak jest prawidłowego wyjaśnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia. Wskazano, że jakkolwiek skarżąca nie pamiętała dokładnie okoliczności zapoznania się z treścią wydruku z dnia [...].2023r., jednakże nie można pomijać oświadczenia złożonego w treści wniosku, z którego te fakty wprost wynikają. Zarzucono, że organ pomija pismo skarżącej z [...] 2023r. w którym wnosiła o powiadamianie jej pełnomocnika o wszelkich sprawach związanych z inwestycjami realizowanymi na działkach sąsiadujących z jej nieruchomością, jak również pismo z dnia [...].2023r., w którym skarżąca wniosła kolejny wniosek już do konkretnej sprawy, wskazując przy tym, że zgodnie z informacją z wyszukiwarki RWDZ z dnia [...].2023r. sprawa jest w trakcie rozpatrywania, co świadczy o tym, że nie mogła wiedzieć o tym, że w sprawie została już wydana decyzja. Ponadto wskazano, że w treści wniosku o wznowienie postępowania, skarżąca wskazała, że dowiedziała się o wydanej decyzji w dniu [...].2023r. Zarzucono, że organ bierze pod uwagę jedynie te okoliczności, które odpowiadają treści przyjętej przez niego z góry tezy, sprzecznej z interesem i wolą skarżącej. Wojewoda Kujawsko – Pomorski postanowieniem z dnia [...] 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 kpa oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 poz. 725), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł zasadniczo o następujące ustalenia i rozważania: W dniu [...] 2023 r. Starosta R. wydał decyzję nr [...] zatwierdzającą projekt zagospodarowania działki i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił pozwolenia na budowę obejmującego dobudowę pawilonu handlowo-usługowego ze zmianą konstrukcji dachu na istniejącym pawilonie handlowym na działkach nr [...] w R. przy ul. [...]. W dniu [...] 2023 r. do Starostwa w R. wpłynął wniosek skarżącej reprezentowanej przez radcę prawnego dotyczący wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Starosty [...]. Do wniosku dołączono wydruk z dnia [...] 2023 r. z wyszukiwarki Rejestru Wniosków, Decyzji i Zgłoszeń (RWDZ), przedstawiający stan prawny wniosku [...] jako: "w trakcie rozpatrywania". We wniosku wznowieniowym wskazano przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Stwierdzenie uchybienia miesięcznego terminu (148 § 1 i 2 kpa) od momentu dowiedzenia się wnioskodawcy o decyzji do złożenia wniosku wznowieniowego w fazie wstępnej, musi skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa. Zgodnie z linią orzecznictwa ciężar dowodów dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, spoczywa na stronie, która wnioskuje o wznowienie postępowania w sprawie. Strona musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Jednakże nie zwalnia to organu administracyjnego od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, a w końcowym etapie dokonania swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego. Jak wynika z art. 148 § 2 kpa, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Dowiedzenie się o decyzji, w rozumieniu art. 148 § 2 kpa, oznacza powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia, w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Jak wynika z twierdzeń skarżącej, dowiedziała się ona o decyzji nr [...] w dniu [...] 2023 r. Data ta wynikała jednak wyłącznie z oświadczenia skarżącej. W związku z tym Starosta R. wezwał skarżącą w charakterze świadka w celu przedstawienia czasu i okoliczności powzięcia wiedzy o decyzji, w sprawie której zainteresowana złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Wnioskodawczym stwierdziła min., że nie pamięta, w jakich okolicznościach dowiedziała się o wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...] 2023 r. oraz nie pamięta, czy widziała wydruk z przeglądarki RWDZ. Z akt sprawy wynika, że skarżąca aktywnie interesowała się sprawą zagospodarowania działek nr [...] W dniu [...] 2023 r. wnosiła do Starosty [...] o informowanie jej o wszelkich postanowieniach związanych z inwestycjami realizowanymi na działkach sąsiednich. Następnie dnia [...] 2023 r. wnosiła o doręczenie jej decyzji w sprawie o znaku: [...]. Do swojego wniosku załączyła wydruk z wyszukiwarki RWDZ z dnia [...] 2023 r. Ponadto z protokołu przesłuchania skarżącej z dnia [...] 2023 r. wynika, iż widziała ona, że na terenie inwestycji rozpoczęły się roboty budowlane. wskazała również, że nie pamięta, w jakich okolicznościach dowiedziała się o decyzji nr [...] z dnia [...] 2023 r. Tak przedstawiający się stan faktyczny stoi w sprzeczności z twierdzeniem zawartym we wniosku o wznowienie postanowienia zakończonego decyzją z dnia [...] 2023 r., że skarżąca dowiedziała się o tej decyzji dopiero [...] 2023 r., tj. w dniu składania wniosku o wznowienie. Aktualizacja wpisu w systemie RWDZ, podczas której zarejestrowano decyzję z dnia [...] 2023 r, nastąpiła dnia [...] lipca 2023 r., najprawdopodobniej po wydrukowaniu przez skarżącą informacji z tego systemu. Informacja o pozytywnej decyzji, umożliwiającej realizację inwestycji na dz. nr [...] widniała zatem w systemie RWDZ przez prawie dwa miesiące, do czasu złożenia wniosku o wznowienie. Trudno zatem dać wiarę oświadczeniu skarżącej, że o decyzji z dnia [...] 2023 r., dowiedziała się dopiero [...] 2023 r. i przez ten czas nie interesowała się sprawą. Znaczące jest tu również oświadczenie skarżącej z dnia [...] 2023 r., że nie przypomina sobie okoliczności, w których dowiedziała się o decyzji. Pozostaje ono w sprzeczności z wcześniejszym twierdzeniem o dowiedzeniu się o decyzji w dniu [...] 2023 r. Taka rozbieżność stanowisk samej skarżącej powoduje, że zarówno organ I instancji, jak i tutejszy organ nie mogą decydować o wznowieniu postępowania na podstawie nieudowodnionego twierdzenia o zachowaniu terminu, którego sama skarżąca w gruncie rzeczy nie jest pewna. Okoliczność wcześniejszego niż dnia [...] 2023 r. powzięcia przez skarżącą wiadomości o decyzji z dnia [...] 2023 r. można wywodzić również z faktu, że co najmniej od dnia [...] 2023 r. skarżąca wiedziała, iż zamierzenie budowlane na dz. nr [...] ma dotyczyć dobudowy pawilonu handlowo-usługowego ze zmianą konstrukcji dachu na istniejącym pawilonie handlowym. Świadczy o tym przedłożony przez skarżącą wydruk z systemu RWDZ. Natomiast tego, że inwestor uzyskał decyzję pozytywną dowodzi samo rozpoczęcie robót budowlanych na w/w działce, z czego skarżąca również zdawała sobie sprawę i przyznaje to podczas przesłuchania przed organem I instancji. W skardze złożonej do Sądu skarżąca zaskarżając ww. postanowienie w całości, zarzuciła obrazę przepisów postępowania tj.: 1/ art. 6,7,8,77 kpa, poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy, w tym błędne ustalenie daty w jakiej skarżąca dowiedziała się o przedmiotowej decyzji i niezasadne przyjęcie, że nie dochowała ona terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania; 2/ art. 80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny i niezasadne przyjęcie, że skarżąca nie dochowała terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania; 3/ art. 148 § 2 w związku z art. 8 kpa, poprzez przyjęcie, że skarżąca nie dochowała terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, z uwagi na brak jej udziału w postępowaniu bez jej winy, podczas gdy z pism kierowanych do właściwych organów wynika, iż skarżąca domagała się czynnego udziału w postępowaniu i wskazywała, że wydana decyzja narusza jej interesy, a jednocześnie pisma te składane były w terminie otwartym do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik postępowania; 4/ art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 § 2 w zawiązku z art. 16 § 1 kpa, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął się dla skarżącej przed dniem [...] 2023r. podczas gdy prawidłowe zastosowanie i wykładnia przepisu wskazuje, że termin należy liczyć od momentu, w którym skarżąca dowiedziała się o wydaniu decyzji ostatecznej, a nie od chwili kiedy skarżąca mogła taką wiedzę uzyskać 5/ art. 107 § 3 kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji. Skarżąca wniosła o: 1/ uchylenie postanowień obu organów w całości jako wydanych niezgodnie z prawem, 2/ zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. Podniesiono, że sama wiedza określonej osoby o tym, iż w bliskim sąsiedztwie toczą się roboty budowlane, nie oznacza dowiedzenia się o decyzji udzielającej pozwolenia na budowę w znaczeniu, do którego odwołuje się art. 148 § 2 kpa, a zamieszczenie przez inwestora informacji o wydaniu pozwolenia na budowę na tablicy umiejscowionej na terenie budowy może świadczyć wyłącznie o tym, że strona mogła dowiedzieć się o decyzji, nie zaś o tym, że o takiej decyzji faktycznie się dowiedziała. Przytoczono stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2408/22, że aby skutecznie zakwestionować wskazany przez osobę wnioskującą o wznowienie postępowania termin dowiedzenia się o wydaniu decyzji, organ zobowiązany jest wykazać, że osoba ta dowiedziała się o decyzji w innym terminie, niż przez nią wskazanym (...)". Podniesiono, że faktu dowiedzenia się przez stronę o wydaniu decyzji nie można zastąpić jakimkolwiek domniemaniem. Wskazano, że ustalenia organów świadczą o naruszeniu norm postępowania albowiem nie wykazano, aby skarżąca dowiedziała się o przedmiotowej decyzji przed dniem [...] 2023r., zwłaszcza, że [...] 2023r. skarżąca jeszcze takiej wiedzy nie miała ponieważ załączyła wydruk z RWDZ z tej daty, z którego wynikało, że decyzja nie została jeszcze wydana. Jednocześnie z nieznanych skarżącej powodów, nie uznano twierdzeń skarżącej o pozyskaniu wiedzy o decyzji w dniu [...] 2023r. pomimo załączenia przez nią dokumentu z tą właśnie datą. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, choć zasadniczo z odmiennych przyczyn niż w niej wskazano. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329); dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi. Zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie, zostały podjęte w ramach uregulowanej w przepisach art. 145 – 152 kpa instytucji procesowej wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiących wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Warunkiem koniecznym wznowienia postępowania jest zakończenie sprawy decyzją ostateczną, co wynika z art. 145 § 1 kpa. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja Starosty [...] z dnia [...].2023r. nr [...] (znak sprawy [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki i architektoniczno-budowlanego oraz pozwolenia na budowę jest ostateczna. Skarżąca mogła więc skierować w stosunku do tej decyzji wniosek o wznowienie postępowania. Przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145art. 152 kpa) wyodrębniają kilka etapów tego postępowania. Na każdym z nich organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy oraz (wydając rozstrzygnięcia) stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne. Przed zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w kolejnej fazie postępowania. Etap wstępny omawianego postępowania obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia (zakończenie sprawy decyzja ostateczną, powołanie przesłanki wznowieniowej, zachowanie terminu z art. 148 kpa, oczywisty brak przymiotu strony), kolejny zaś - mający miejsce po wydaniu postanowienia o wznowieniu - dotyczy badania istnienia przyczyny wznowienia, a następnie rozstrzygania o istocie sprawy w sytuacji wystąpienia podstaw wznowieniowych. Zgodnie z art. 149 § 1 kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Przepis ten odróżnia zatem, które czynności organu są podejmowane w ramach procesu administracyjnego (po wydaniu postanowienia o wznowieniu), a które czynności są czynnościami wstępnymi, nie mającymi charakteru czynności procesowych. Z uwagi na ten właśnie przepis, nie sposób jest przyjąć, że samo wniesienie podania o wznowienie postępowania wszczyna automatycznie postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Podanie takie uruchamia jedynie ww. etap wstępny tego postępowania, którego celem jest ustalenie przez organ, czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości złożenia wniosku. Po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania organ jest zatem zobowiązany do zbadania kwestii formalnych, ale nie merytorycznych. Organ ustala zatem na tym etapie postępowania czy dopuszczalne jest wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, a więc bada czy decyzja jest ostateczna, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie, czy wnioskodawca powołuje się na ustawową przesłankę wznowienia postępowania oraz czy wniosek nie pochodzi od osoby niebędącej w sposób oczywisty stroną postępowania (co ma miejsce zwłaszcza w sytuacji gdy osoba ta nie powołuje się na własny interes prawny). Spełnienie tych formalnych kryteriów warunkuje dopuszczalność wznowienia postępowania, co następuje w drodze postanowienia, stosownie do art. 149 § 1 kpa. W przeciwnym wypadku, jeśli niezachowane zostały warunki formalne skuteczności wniosku o wznowienie postępowania, organ zobowiązany jest wydać na podstawie art. 149 § 3 kpa postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Postanowienie to – jak wynika z poczynionych uwag - wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny wniosku. Odmowa wznowienia postępowania może więc dotyczyć tylko tych przypadków, gdy przeszkody są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz i wyjaśniania sprawy. Na tym etapie postępowania nie bada się podstaw wznowienia, nie ustala się czy faktycznie one wystąpiły, nie ocenia się też legitymacji strony, co do której istnieją jakiekolwiek wątpliwości i zachodzi potrzeba dokonania analizy przymiotu strony, bowiem w przeciwnym wypadku, tj. gdyby badanie tych kwestii następowało jeszcze przed podjęciem aktu z art. 149 § 1 kpa, dochodziłoby do sytuacji w której organ czyniłby ustalenia i wyjaśnienia oraz dokonywał oceny podstaw wznowienia jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania, co stałoby w sprzeczności z treścią art. 149 § 2 kpa. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia, należy zauważyć że jako podstawę podania o wznowienie postępowania wskazano okoliczność niebrania przez skarżącą bez własnej winy udziału w postępowaniu, a więc przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a jako datę powzięcia informacji o wydaniu decyzji przez skarżącą wskazano dzień [...].2023r., w którym, jak wynika z twierdzeń organów sporządzono podanie o wznowienie, które wpłynęło też tego dnia do organu. Z powyższego wynika, że podanie o wznowienie postępowania spełniało wszystkie formalnie wymagane warunki etapu wstępnego, w którym jak już to wskazano wyżej, dochodzi do badanie jedynie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia (zakończenie sprawy decyzja ostateczną, powołanie ustawowej przesłanki wznowieniowej, zachowanie miesięcznego terminu do złożenia podania z art. 148 kpa, oczywisty brak przymiotu strony). W tych warunkach organ, który – jak stanowi art. 150 § 1 kpa - wydał decyzję z dnia [...].2023r. nr [...] (znak sprawy [...] w ostatniej instancji, tj. Starosta R. winien był wydać postanowienie o wznowieniu postępowania. Tymczasem z uwagi na wątpliwości tego organu tyczące się kwestii, czy rzeczywiście skarżąca dowiedziała się o wydaniu ww. decyzji z [...].2023r. oraz przekonania organu, że nie jest ona stroną postępowania, organ ten postanowieniem z dnia [...] 2023 r., odmówił wznowienia postępowania. Co więcej, w takim stanie rzeczy przesłuchał skarżącą w charakterze świadka na okoliczność powzięcia wiedzy o ww. decyzji bez wszczęcia postępowania, jak i przesądził o braku przymiotu strony E. W. z uwagi na brak oddziaływania inwestycji na jej działkę. Jak już to wskazano wyżej, w ramach wstępnego etapu postępowania, jaki stanowi ocena dopuszczalności wznowienia postępowania, organ zobowiązany jest wyłączenie do zweryfikowania, jak podkreślono, czy wnioskodawca zachował termin z art. 148 kpa, czy powołał się na przesłankę wznowieniową i czy nie zachodzi sytuacja oczywistego braku przymiotu strony postępowania. Jeżeli pomimo wezwania, wnioskodawca nie poda żadnej ustawowej podstawy wznowienia postępowania, czy też nie wskaże na okoliczność zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ wyda wówczas zgodne z prawem postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Powodem wydania takiego postanowienia nie może być zaś brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż ocena przyczyn wznowienia, czy to w zakresie dochowania terminu do złożenia podania o wznowienie - czy to w zakresie przesądzenia oddziaływania inwestycji na działkę wnioskodawczyni w aspekcie stwierdzenia jej interesu prawnego w sprawie - przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Odmowa wznowienia postępowania na mocy art. 149 § 3 kpa, dotyczy tych przypadków, gdy podanie o wznowienie nie spełnia ww. niezbędnych formalnych przesłanek podmiotowych i przedmiotowych, a istniejące przeszkody są łatwo dostrzegalne i ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 898/19, wyrok NSA z 18 września 2019 r., akt II OSK 1833/19, wyrok NSA z 11 października 2017 r., II OSK 2541/16). Również w literaturze podkreśla się, że odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. następuje wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy uchybiono wymogom formalnym. Odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń strony wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji. (por. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. Komentarz LEX, Warszawa 2024). Z uwagi więc na podjęcie przez organ wyjaśnienia zagadnień merytorycznych i ich oceny w zakresie tego, kiedy skarżąca dowiedziała się o decyzji z dnia [...].2023r. oraz faktu nieoddziaływania inwestycji na jej działkę, poza procesem administracyjnym, sytuację taką należało ocenić jako naruszającą prawo procesowe w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania z obrotu decyzji obu instancji. W sytuacji, kiedy istnieje przepis szczególny w postaci art. 149 § 1 kpa, stanowiący, że wszczęcie postępowania (wznowieniowego – uwaga Sądu) następuje w drodze postanowienia, to nie sposób jest dowodzić, że można uznać, by prowadzenie jakichkolwiek czynności innych niż wykrywających niespełnienie formalnych wymogów podania o wznowienie postępowania, poza procesem, mogło być prawnie skuteczne. Ubocznie należy natomiast zauważyć, że jakkolwiek fakt powzięcia wiedzy przez skarżącą o wydaniu decyzji z dnia [...].2023r., przed wskazywaną przez nią datą [...].2023 r. jest wielce prawdopodobny, z uwagi na wskazane przez organy okoliczności faktyczne, to jednak prawdopodobieństwo to może służyć jedynie ocenie wiarygodności ewentualnych jej wyjaśnień, które złoży jako strona, lecz nie może zastąpić dowodu na okoliczność, kiedy ona lub jej pełnomocnik dowiedzieli się o ww. decyzji. W sytuacji twierdzeń strony o konkretnej dacie powzięcia wiedzy o decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 145 § 1 kpa, to pominięcie tych twierdzeń przez organ może mieć miejsce jedynie w sytuacji wykazania, że są niewiarygodne lub wskazania innego lub innych dowodów świadczących o momencie dowiedzenia się o dacie wydania ww. decyzji. W tym stanie rzeczy, uznając że organy odmówiły wznowienia postępowania z naruszeniem przepisów art. 145 kpa i art. 149 kpa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Starosty [...] z dnia [...] 2023 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 19 pkt 3 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zastosują się do oceny i wskazań wynikających z powyższych rozważań.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło