II SA/Bd 886/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek (spr.) sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. T. W. (dalej: "Skarżący") wnioskiem z [...] września 2020 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w I. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą – E. R.. Decyzją z [...] września 2020r. Prezydent M. I. odmówił przyznania Skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, iż niepełnosprawność E. R. datuje się od 23 roku życia, a nadto jej córka – M. R. (osoba spokrewniona w pierwszym stopniu w linii prostej) nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] listopada 2020r. SKO przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Po uzupełnieniu postępowania dowodowego o wywiad środowiskowy Prezydent M. I. ponownie odmówił ustalenia na rzecz T. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stosowna decyzja wydana została [...] stycznia 2021r., w której organ I instancji ponownie wskazał na brak spełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 b ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.ś.r."). Decyzją z [...] lutego 2021r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po raz kolejny orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazaniu temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzją z [...] marca 2021r. (nr [...]) Prezydent M. I. ponownie odmówił ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. (niepełnosprawność E. R. nie powstała w okresach określonych tym przepisem). Organ I instancji ustalił nadto, że występują w sprawie osoby spokrewnione z E. R. w pierwszym stopniu i są to jej dzieci: M. R., M. W., które odmówiły podjęcia się opieki nad niepełnosprawną matką. Przy czym M. R. z tytułu opieki sprawowanej nad E. R. była uprawniona do zasiłku dla opiekuna w okresie od [...] maja 2010 r. do [...] września 2015r. Obecnie, z uwagi na konflikt ze Skarżącym nie wyraża woli zapewnienia dalszej pomocy swojej matce. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. W., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. Skarżąc decyzję organu I instancji zarzucił on naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. bez uwzględnienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. o syg. akt K38/13. Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej powoływane też jako "SKO") decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z [...] marca 2021r. W pierwszej kolejności SKO wskazało jednak, że organ I instancji, dokonując odmiennej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wydał rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Powołując się zaś na orzecznictwo sądów administracyjnych SKO wyjaśniło, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zatem, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w takim stanie prawnym organy mają obowiązek zbadać, czy Skarżący spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Powyższe rozważania prawne jakkolwiek doprowadziły SKO do zarzucenia organowi I instancji dokonania błędnej interpretacji przepisów prawa, jednak z innych przyczyn uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową. SKO wyjaśniło bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie niespokrewnionej w pierwszym stopniu (a więc bratu) tylko wówczas, gdy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem, dzieci osoby wymagającej opieki żyją i nie posiadają orzeczenia o niepełnosprawności, a to stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie Skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Przepis art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych precyzuje, że osobom o których mowa w ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższy przepis jest sformułowany w sposób nie budzący wątpliwości i przyznanie świadczenia dla Skarżącego, będącego bratem E. R., mogłoby nastąpić wyłącznie w razie ustalenia, że dzieci ww. nie są w stanie sprawować stałej opieki nad matką. Istniejącego zaś konfliktu między E. R. i jej dziećmi nie można uznać za szczególną okoliczność, powodującą niemożliwość sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że opieki nad członkiem rodziny nie trzeba sprawować osobiście, ale w inny sposób można też wypełniać obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej matki. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył T. W., działający przez zawodowego pełnomocnika. Zarzucił on organowi odwoławczemu naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się brata, będącego jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej – z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez zstępnych niepełnosprawnej, którzy nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – podczas gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisu winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Formułując powyższy zarzut Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i wydanie orzeczenia co do istoty ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji celem jej ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy o COVID-19, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie Bydgoszczy będącego siedzibą tutejszego Sądu oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z 13 lipca 2021 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym. Podkreślić też należy, że zgoda stron na rozpoznanie sprawy ww. trybie nie jest konieczna. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a."). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W następnej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odmowa przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia przez organ pierwszej instancji oparta została na stwierdzeniu, że nie da się ustalić na podstawie przedłożonego orzeczenia od kiedy istnieje niepełnosprawność siostry Skarżącego - a tym samym nie została spełniona przesłanka, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r.) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 2 tej u.ś.r.). Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie i utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie podzielił w pełni argumentacji tego organu. Kolegium zweryfikowało częściowo argumentację organu I instancji i uznało, że data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie stanowi przeszkody w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko to Sąd także w pełni podziela, zważywszy na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, z którego jasno wynika, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego w odniesieniu do siostry Skarżącego należało dokonać oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem kryterium określonym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części ww. przepisu, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku. Zatem moment powstania niepełnosprawności E. R. pozostawał bez wpływu na prawo do wnioskowanego świadczenia, co zresztą trafnie dostrzegło Kolegium i w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji uznać należy za prawidłowe. W ocenie organu odwoławczego podstawą odmowy przyznania Skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia jest ustalenie, że E. R. posiada dzieci, które nie legitymują się znacznym stopniem niepełnosprawności. Prawidłowe ustalenia dokonane przez organy w tym zakresie doprowadziły SKO także do prawidłowych wniosków co do braku przesłanek do uwzględnienia żądania Skarżącego. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organów administracji stanowiły przepisy ww. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższych uregulowań wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia, to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Prawo to może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny, którego kwestie regulują przepisy prawa cywilnego. Stosownie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 2329 z późn. zm., w skrócie: "k.r.o."), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy k.r.o. ustalają przy tym kolejność zobowiązanych; obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wynika, że podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, było stwierdzenie zaistnienia przesłanki określonej w przepisie art. 17 ust. 1a u.ś.r., wykluczającej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spełniającej warunki określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy prawidłowe było wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie literalnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Rozważenia wymaga również okoliczność, czy istnieją dostatecznie uzasadnione podstawy, mające swe źródło w wartościach konstytucyjnych, które nakazywałyby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącemu, który jest bratem osoby wymagającej opieki - w sytuacji, gdy jej dzieci żyją i nie są osobami legitymującymi się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu, ustawodawca w sposób zamierzony w przepisach u.ś.r. umożliwił przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji tylko w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu – lub osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Takie działanie nie narusza konstytucyjnej zasady równości, sprawiedliwości społecznej, określonej w art. 2 Konstytucji RP, a także nie godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażonej w art. 18 Konstytucji RP. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego np. w wyrokach NSA z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1062/14, z 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1230/14 i z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 829/16. Same organy administracji nie mają narzędzi do ustalenia i wypowiadania się w sposób szczegółowy o stanie zdrowia dzieci E. R. i wpływu tego stanu na możliwość sprawowania opieki nad wymagającą opieki chorą matką. Nadto, nie jest intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny (por. wyrok NSA z 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2020/14). Ustawodawca na użytek regulacji, jaką stanowią przepisy u.ś.r., w słowniku wyrażeń ustawowych, zawartym w art. 3 pkt 21 u.ś.r., sformułował legalną definicję pojęcia znacznego stopnia niepełnosprawności, przez który rozumie się: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach; d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów; e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przywołany art. 3 pkt 21 lit. a) u.ś.r. odsyła do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (obecnie t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 573, dalej w skrócie: "ustawa"), która w art. 4 ust. 1 stanowi, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 857) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące: 1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu; 2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem; 3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. W rozpatrywanej sprawie, wobec braku legitymowania się przez dzieci E. R. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaistniała przesłanka negatywna do przyznania Skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń pomocowych został tak skonstruowany, aby tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowało zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki, w celu rekompensaty utraty dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny. W świetle powyższych wywodów zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. należy uznać za niezasadny. W tym stanie sprawy, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.