II SA/Bd 918/12
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-11-20
Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Joanna Brzezińska, Elżbieta Piechowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy choroba aplazja szpiku może zostać uznana za chorobę zawodową, jeśli istnieje wątpliwość co do związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a jej wystąpieniem, pomimo istnienia sprzecznych orzeczeń lekarskich?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo postąpiły, opierając się na orzeczeniach lekarskich II stopnia, które wykluczyły związek przyczynowo-skutkowy między warunkami pracy a aplazją szpiku. Pomimo wcześniejszych orzeczeń wskazujących na chorobę zawodową, późniejsze opinie specjalistyczne, uwzględniające pogłębioną analizę narażenia zawodowego i wiedzę medyczną, nie potwierdziły związku przyczynowego, co jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej.Stan faktyczny
Skarżący R.D. domagał się stwierdzenia u niego choroby zawodowej – aplazji szpiku, którą upatrywał w warunkach pracy przy produkcji i zgrzewaniu folii. Organy administracji sanitarnej po wieloletnim postępowaniu, uwzględniając sprzeczne orzeczenia lekarskie, ostatecznie odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej, opierając się na opiniach jednostek orzeczniczych II stopnia, które wykluczyły związek przyczynowo-skutkowy między pracą a chorobą. Skarżący kwestionował ustalenia organów dotyczące wentylacji i stężeń substancji szkodliwych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W., po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego, uwzględniając orzeczenie lekarskie nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych we W., stwierdził u R. D. chorobę zawodową - aplazję szpiku, wymienioną w pkt 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania spółki K. we W., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z [...] października 2006 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. orzekł o stwierdzeniu u R. D. choroby zawodowej wymienionej w pkt 1 wykazu chorób zawodowych zawartego w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w postaci aplazji szpiku jako następstwa przewlekłego zatrucia wywołanego przez substancje chemiczne. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone decyzją Państwowego Wojewódzki Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], który przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
R. D. zaskarżył kasatoryjną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., który wyrokiem z 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 845/07, oddalił skargę uznając, że istniała potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie w całości. W szczególności Sąd stwierdził, że:
- dochodzenie epidemiologiczne nadal nie wyjaśniło w sposób nie budzący wątpliwości, jakie rzeczywiście związki chemiczne były emitowane na stanowiskach obsługi przez stronę urządzeń do produkcji folii oraz - do zgrzewania folii, jak również - że organ I instancji nie uzyskał dodatkowej konsultacji w jednostce orzeczniczej II stopnia.
- orzeczenie lekarza przychodni właściwego wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy choroby zawodowej jest formą dowodu w postaci opinii biegłego w rozumieniu przepisów k.p.a., podlegającego ocenie przez organ prowadzący postępowanie jak każdy inny dowód, a więc należy ją oceniać w aspekcie "rozpatrzenia całego materiału dowodowego",
- celem stwierdzenia, że rozpoznana u skarżącego aplazja szpiku jest chorobą zawodową wymienioną w pkt 1 wykazu chorób zawartego w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., konieczne jest udowodnienie, iż jest ona następstwem przewlekłego zatrucia skarżącego przez co najmniej jedną z wyszczególnionych w tym punkcie substancji chemicznych, a konkretnie - niezbędne jest wykazanie, że pracując przy produkcji i zgrzewaniu folii skarżący był narażony na czynniki uszkadzające układ krwionośny w sposób określany jako aplazja szpiku.
- istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy miałoby, poza ewentualnym przesłuchaniem świadków - współpracowników skarżącego, skorzystanie ze środka dowodowego w postaci wysłuchania samego zainteresowanego, na okoliczność, produkcję jakiej kolorystycznie folii obsługiwał, w tym jaki w zbliżeniu procent stanowiła czarna folia, czy zgrzewał także i przez jaki okres czarną folię, jaki był stopień zabezpieczania i szczelności urządzeń (kwestia wycieków, wydobywania się par i dymów itp.).
- należałoby mieć na uwadze pobyty skarżącego na zwolnieniach lekarskich, o których mowa w odwołaniu, a przede wszystkim okres zatrudnienia na omawianych wyżej stanowiskach do wystąpienia pierwszych objawów choroby. Ważne też m.in. może być ustalenie proporcji wykorzystywania przy produkcji folii polietylenu z recyklingu w stosunku do polietylenu pochodzącego z innych źródeł oraz ustalenie u producentów - dostawców polietylenu z recyklingu, skąd i jakie rodzajowo uzyskiwali odpady (opakowania) do jego wytwarzania,
- rozważyć należałoby przeprowadzenie pomiarów występujących w środowisku stężeń czynników chemicznych symulując zgrzewanie czarnej folii na zgrzewarce, przy której od 2003 r. był zatrudniony skarżący, przy wykorzystaniu surowców co najmniej zbliżonych do wykorzystywanych w ówczesnym czasie i w miarę możliwości zapewnieniu warunków zbliżonych do dawnych,
Nadto Sąd wskazał, że zaniechanie skonfrontowania w toku postępowania administracyjnego rozbieżnych opinii stanowi, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u R. D. choroby zawodowej. W wyniku złożonego przez skarżącego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., decyzją z [...] lutego 2010 r. nr [...], utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
R. D. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., który wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 330/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na mocy art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rzeczą organów było zastosowanie się do wytycznych zawartych w uprzednim wyroku WSA w B. z dnia 18 grudnia 2007 r., co jednak nie nastąpiło w pełnym zakresie. W ocenie sądu organy nie ustaliły w dostateczny sposób, jakie substancje chemiczne oddziaływały na stronę w okresie zatrudnienia u uczestnika postępowania i w konsekwencji, jakie preparaty winny były zostać poddane badaniom, z uwzględnieniem dyrektyw zawartych w w/w wyroku, tyczących się proporcji wykorzystywania przy produkcji folii polietylenu z recyklingu w stosunku do polietylenu pochodzącego z innych źródeł.
Sąd podniósł, że organy winny były dokonać analizy poprzez właściwą weryfikację prawdziwości twierdzeń skarżącego, który upatrywał przyczyn choroby zawodowej w fakcie pracy przy zgrzewarce z tzw. drutem w starej hali pozbawionej właściwej wentylacji (do czego nawiązywał w odwołaniu) oraz w fakcie spalania odpadów chemicznych na terenie zakładu pracy, który nie posiadał młynka do ich mielenia. Nie zweryfikowano na jakiego rodzaju zgrzewarce pracował skarżący i nie ustosunkowano się do zarzutu, że eksperyment w 2008 r. został wykonany na zgrzewarce innego typu.
Ponadto Sąd podniósł, że omówienia wymagają nie tylko dowody, na których oparł się organ, lecz również te z których wynikają okoliczności przeciwne, nie objęte ustaleniami faktycznymi, tym bardziej że orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] czerwca 2009 r., na którym oparły się organy, nie dokonało analizy orzeczenia lekarskiego nr [...] z [...] lipca 2006 r. oraz orzeczenia lekarskiego nr [...] z [...].05.2007 r., w których rozpoznano chorobę zawodową.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W., na podstawie art. 2351, 2355 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie stwierdził u R. D. choroby zawodowej zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstwa wywołanych przez substancje chemiczne wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych określonych w ww. rozporządzeniu.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. D. zarzucił, iż PPIS we W. nie uwzględnił wniosku o konsultację w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Ponadto, opisując warunki panujące podczas jego pracy w K. A.D.J. K. Sp. z o.o. Z.P.Chr. we W., podniósł, że na zgrzewarce, którą obsługiwał nie było płaskiej taśmy tylko zwykły drut, a badania środowiska pracy wykonane przez Wojewódzką Stację Sanitarno - Epidemiologiczną dotyczą aktualnych warunków pracy a nie tych, w których pracował.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B., decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2351 i 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn.zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) i rozporządzenia Ministra Zdrowia
z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz.U. Nr 132, poz. 1121), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że postępowanie przed organem niższego stopnia prowadzone było rzetelnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ wskazał, że w jego ocenie uwzględniono wszystkie materiały dowodowe niezbędne do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej tj. wyniki przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego oraz stosowne opinie lekarskie. Orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz opinia uzupełniająca do niniejszego orzeczenia z dnia [...] lipca 2011 r. wskazują jednoznacznie na brak podstaw do rozpoznania u odwołującego choroby zawodowej (zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstwa wywołanego przez substancje chemiczne). Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że organ I instancji w toku ponownego rozpatrywania sprawy zwrócił się z prośbą o konsultacje w przedmiotowej sprawie do Centralnego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Opakowań w W., do Politechniki Warszawskiej Wydziału Chemicznego w W. oraz do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku WSA w B. z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 330/10 organ I instancji zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o objaśnienie dokumentacji lekarskiej, na podstawie której zostało wydane orzeczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz o opatrzenie komentarzem orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. oraz nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej. Po ponownym przeanalizowaniu całości dokumentacji Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podtrzymał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej skarżącego.
Nadto zgodnie z zaleceniami WSA zawartymi w ww. wyroku organ I instancji przeprowadził przesłuchanie skarżącego i jego dawnych współpracowników – T. D. oraz J. K. na okoliczności związane z warunkami i charakterem prac, które wykonywał odwołujący oraz z paleniem materiałów chemicznych na terenie zakładu pracy. Z protokołów przesłuchań wynika, że skarżący stwierdził (odmiennie niż reszta świadków), że podczas zgrzewania folii powstawały dymy i opary, a ponadto na terenie zakładu palone były grudy folii. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że T. D. oświadczył, iż raz widział palone grudy folii. Natomiast J. K. i J. K. stwierdzili, że na terenie zakładu nie były palone żadne odpady. Organ odwoławczy stwierdził, ponadto, że organ I instancji poprawnie ustalił, że w hali, w której pracował skarżący była zapewniona dostateczna wentylacja.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny podniósł, że w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących narażenia zawodowego skarżącego, zwrócił się o konsultację do Zakładu Zagrożeń Chemicznych, Pyłowych i Biologicznych Centralnego Instytutu Ochrony Pracy, Państwowego Instytutu Badawczego w W. a następnie o dalszą opinię uzupełniającą do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Zgodnie z opinią uzupełniającą jednostki orzeczniczej II stopnia z dnia [...] marca 2012 r., po uwzględnieniu opinii ww. instytutu badawczego w zakresie narażenia zawodowego skarżącego podczas pracy przy zgrzewaniu folii ochronnej, nie znaleziono dostatecznych podstaw do weryfikacji ww. orzeczenia lekarskiego. Organ odwoławczy, uwzględniając wniosek strony oraz istniejące wątpliwości w sprawie, zwrócił się o dodatkową konsultację do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który stwierdził, że ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz jednostkę badawczo-rozwojową Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z uwzględnieniem pomiarów wykonanych przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B. oraz opinii dodatkowych uzyskanych w toku postępowania wyjaśniającego i uzupełniającego - nie daje żadnych podstaw do potwierdzenia, że skarżący był zawodowo narażony na czynniki o potencjalnym działaniu hematotoksycznym, a jednocześnie obecność czynników o potencjalnym działaniu uszkadzającym szpik (np. benzenu) w środowisku pracy nie została potwierdzona. Z wiedzy medycznej wynika, że zatrucia przewlekłe powstają w wyniku wieloletniej (co najmniej kilkunastoletniej) ekspozycji, a czasokres domniemanego narażenia zawodowego skarżącego był krótki-wynosił 5 lat. Organ wskazał, że opinię tę potwierdził konsultant krajowy w dziedzinie medycyny pracy.
W opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. analiza dostępnej dokumentacji medycznej, danych o narażeniu zawodowym oraz dodatkowych opinii jak również własna ocena narażenia zawodowego, nie dają podstaw do uznania związku przyczynowo-skutkowego między pracą zawodową a występującą u skarżącego aplazją szpiku i tym samym rozpoznania u niego choroby zawodowej-zatrucia ostrego lub przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne.
Organ odwoławczy wskazał także na wyjaśnienia uzyskane w toku postępowania dr hab. W. F. z Wydziału Chemicznego Politechniki W. dotyczące zgrzewania folii polietylenowej, który wskazał, że temperatura pracy elementu grzewczego zależy od stosowanego czasu docisku. Z kolei wartość docisku nie może być zbyt duża, gdyż spowoduje to płynięcie tworzywa, pocienienie przy brzegach spoiny i w konsekwencji uzyskanie zgrzewu o zbyt niskiej wartości wytrzymałości mechanicznej lub wręcz przecięcie materiału i brak wytrzymałości spoiny zgrzewczej. Dlatego stosowane są elektrody płaskie, w kształcie taśmy lub płaskowników. W przypadku stosowania elektrody grzewczej w postaci wąskiej taśmy, potocznie zwanej drutem, dla tej samej siły docisku uzyskane wartości naprężenia dociskowego będą większe i dlatego wymagana jest wówczas niższa temperatura elektrody grzewczej, bo w przeciwnym przypadku powstanie przecienienie materiału i nie powstanie zgrzew. Organ II instancji podniósł, że dr hab. W. F. zaznaczył, iż wieloletnie doświadczenie i praktyka wskazują, że przetwórstwo polietylenu a szczególnie zgrzewanie temperaturowe folii, nawet barwionej koncentratem zawierającym substancje niebezpieczne jak sadza czy związki ołowiu, nie powoduje emisji do powietrza substancji chemicznych. Ponadto organ wskazał, że cytowany specjalista nie zakwestionował wyników badań i pomiarów wykonanych przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B. i stwierdził, że na ich podstawie można uznać, że podczas zgrzewania czarnej folii ochronnej nie powstaje benzen przynajmniej w wykrywalnych ilościach 0,05 mg/m3.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego okoliczności, że w zgrzewarce, którą obsługiwał nie było płaskiej taśmy tylko zwykły drut, organ stwierdził, że według wyjaśnień złożonych przez J. K., prezesa zarządu K. we W. - byłego pracodawcy skarżącego, w zgrzewarce ręcznej, przy której pracował skarżący, elementem grzewczym była taśma oporowa o różnej szerokości i grubości powlekana warstwą teflonu. Ma ona wygląd listwy metalicznej, koloru szarego i gołym okiem nie jest widoczna warstwa powłoki teflonu. Z tego względu, w opinii świadka, taśma oporowa mogła sprawiać wrażenie drutu. Ponadto organ wskazał, że z opinii dr hab. Fabianowskiego wynika, że do zgrzewania stosowana jest zawsze listwa, a nazwa "drut" jest tylko nazwą zwyczajową.
Zdaniem organu odwoławczego z wyników pomiarów przedstawionych przez Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B., przeprowadzonych przy wentylacji grawitacyjnej, bez miejscowej wentylacji mechanicznej wynika, że nie stwierdzono przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia na badanym stanowisku pracy, a stężenie benzenu, które mogłoby być uznane za przyczynę aplazji szpiku u skarżącego, było poniżej oznaczalności metody.
Z tych powodów PWIS stwierdził, że w środowisku pracy R. D. nie było czynnika, który mógłby spowodować skutki zdrowotne pod postacią aplazji szpiku, jako następstwa ostrego bądź przewlekłego zatrucia spowodowanego substancjami chemicznymi. W przypadku substancji chemicznych, stosownie do § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, przy ocenie narażenia zawodowego na czynniki chemiczne uwzględnia się rodzaj czynnika, wartość stężeń i średni czas narażenia. W przypadku benzenu stężenie było poniżej oznaczalności metody, a zatem nie można rozpatrywać tej substancji jako czynnika sprawczego ewentualnego zatrucia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. R. D. zakwestionował ustalenia organów dotyczące wentylacji hali produkcyjnej. Stwierdził, że połączenie hal i tym samym zapewnienie wentylacji odbyło się dopiero w 2003 r. Ponadto uznał za krzywdzące twierdzenie organu, iż stężenie benzenu podczas badania wykonanego w 2008 r. było takie samo jak w latach jego pracy.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny
w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej przywoływanej jako: "P.p.s.a.").
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w we W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...], którym organ ten nie stwierdził u R. D. choroby zawodowej – ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869).
W stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej "K.p.") dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz.U. Nr 99, poz. 825). Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
W świetle regulacji zawartej w art. 235¹ K.p. podkreślenia wymaga to, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga zaistnienia łącznie dwu przesłanek: po pierwsze - rozpoznania u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych; po drugie - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w wykazie chorób zawodowych, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.
Użyte w treści omawianych przepisów odniesienie do "wykazu chorób zawodowych" należy rozpatrywać z uwzględnieniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869, dalej: "rozporządzenie"), wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 237 § 1 i § 11 K.p. Rozporządzenie to określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§ 1). Wykaz chorób zawodowych oraz okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych, o którym mowa w § 1, określony został w załączniku do rozporządzenia (§ 2).
Pod pozycją 1 tegoż załącznika jako chorobę zawodową wskazuje się zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne, zaś okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym został określony: w przypadku zatruć ostrych – 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych – w zależności od rodzaju substancji.
Z regulacji rozporządzenia określających tryb postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych wynika natomiast, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagane kwalifikacje, zatrudniony w jednej z wymienionych jednostek orzeczniczych I i II stopnia, który wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na postawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudniania i oceny narażenia zawodowego (§ 5 i § 6 ust. 1). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników chemicznych i fizycznych – rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego (§ 6 ust. 2 pkt 1). Decyzję o stwierdzeniu lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1). W tym kontekście nabiera szczególnego znaczenia charakter orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, o którym stanowi § 5 w/w rozporządzenia.
W postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej zobowiązane są, zgodnie z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na nich zatem spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).
Na tle przytoczonych przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych regulujących sposób i tryb postępowania w tych sprawach należy jednak zwrócić uwagę, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają bowiem specjalistycznej wiedzy medycznej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej w tym sensie, że bez pozytywnej opinii lekarskiej lub sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W sytuacji zaś, gdy orzeczenie lekarskie nie wyjaśnia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (jest niewystarczające do wydania decyzji) organ może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału sprawy - § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, publ. Lex nr 5091999; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, publ. Lex nr 334113). W wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1078/06, publ. Lex nr 315089 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zakwestionowanie orzeczeń lekarskich może dotyczyć jedynie względów formalnych np. że orzeczenie zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, a także że może mieć ono miejsce w przypadku, gdy w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe).
Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 246/12, z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1230/12, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Marginalnie należy wskazać, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej zostało wszczęte i było częściowo prowadzone pod rządami przepisów uprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), które w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 (Dz.U. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 3 lipca 2009r. Kwestie intertemporalne reguluje przepis § 11 ust. 2 rozporządzenia z 2009 r., zgodnie z którym do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.
Powyższa okoliczność ma znaczenie o tyle, że jednostki chorobowe stanowiące podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej pod poz. 1 załączników do rozporządzeń z 2002r. i 2009 r. zostały odmiennie określone. W załączniku do rozporządzenia z 2002 r. jako chorobę zawodową zdefiniowano: "zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne" (wymienione w pkt 1-57), natomiast w rozporządzeniu z 2009 r. są to: "zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne", przy czym nie wymieniono konkretnie substancji mogących stanowić źródło zatruć. W konsekwencji stwierdzić należy, że nowa definicja (opis) jednostki chorobowej jest zakresowo szerszy, nie odnosi bowiem ostrego albo przewlekłego zatrucia lub ich następstw tylko do wskazanych substancji chemicznych, ale do wszystkich.
Analiza akt sprawy, w tym treść zaskarżonych decyzji oraz orzeczeń lekarskich prowadzi do wniosku, że przedmiotem rozpoznania, z uwzględnieniem okoliczności przedmiotowej sprawy, była jednostka chorobowa w zakresie określonym pod poz. 1 załącznika do rozporządzenia z 2009 r.
Nadto podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy rzeczą organów było więc zastosowanie się do wytycznych zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w B. z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 845/07 (z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego) oraz z 10 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 330/10.
W lutym 2004 r. u skarżącego zdiagnozowano jednostkę chorobową – aplazję szpiku. Źródło choroby skarżący upatruje w środowisku pracy, wykonywanej w jego ocenie w warunkach narażenia na działanie substancji chemicznych (w szczególności benzenu), które wywołały tę chorobę jako następstwo przewlekłego zatrucia, czyli chorobę zawodową określoną w poz. 1 załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów.
Bezspornie skarżący w latach 1999 - 2004 pracował w K.A.D.J. K. Sp. z o.o. Z.P.CHr we W., w charakterze pracownika obsługi urządzeń do produkcji folii ochronnej (6 m-cy) oraz zgrzewacza folii ochronnej (około 3,5 roku).
Sporne pozostawało czy warunki pracy skarżącego stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw w wyniku narażenia na substancje chemiczne występujące w środowisku pracy. Nie budzi również wątpliwości, że w miejscu pracy skarżącego (do 2002 r.) nie była zapewniona wymagana ówcześnie obowiązującymi przepisami wentylacja stanowiskowa mechaniczna, a jedynie na tzw. starej hali wentylacja naturalna poprzez ciąg okien umieszczonych wzdłuż hali produkcyjnej na wysokości 4 m oraz częściowe otwarcie hali.
Dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było zatem rozpoznanie tego schorzenia przez uprawnioną placówkę diagnostyczną i ewentualne powiązanie go z tymi warunkami pracy. W sprawie rozpoznania u skarżącego przedmiotowej choroby zawodowej w toku postępowania jednostki orzecznicze i uprawnieni lekarze wydali szereg orzeczeń lekarskich, w tym z dnia [...] lipca 2006 nr [...] oraz z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych we W., w których rozpoznano chorobę zawodową aplazję szpiku.
Następnie, zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz wyroku z dnia [...] grudnia 2007 r. w związku ze złożonością sprawy oraz rozbieżnościami wynikającymi ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ pierwszej instancji zwrócił się o dodatkową konsultację do jednostki orzeczniczej II stopnia oraz podjął dalsze czynności.
Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] oraz orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...] lipca 2011 r., stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne pod postacią aplazji szpiku. Podkreślić należy, że powyższe opinie uzupełniające wydane zostały w wykonaniu wytycznych wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] czerwca 2010 r. II SA/Bd 330/10, z uwzględnieniem oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz z odniesieniem się do treści odmiennej treści orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. z [...] lipca 2006 r. i [...] maja 2007 r. W opinii z [...] lipca 2011 r. jednostka orzecznicza II stopnia zanegowała stanowisko wyrażone w orzeczeniach Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. wskazując, że w orzeczeniach tych jako czynniki odpowiedzialne za aplazje szpiku u R. D. podano produkty termicznego rozkładu barwionego polietylenu, które zdaniem jednostki II stopnia nie należą do czynników powodujących powstanie aplazji szpiku.
Nadto, w celu wyeliminowania wątpliwości po uzupełnieniu postępowania m.in. w zakresie opinii Centralnego Instytutu Ochrony Pracy, Państwowego Instytutu Badawczego w W., organ drugiej instancji zwrócił się ponownie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o opinię uzupełniającą do orzeczenia lekarskiego z [...] czerwca 2009 r. W opinii uzupełniającej z [...] marca 2012 r. powyższa jednostka orzecznicza nie znalazła podstaw do swojego uprzedniego orzeczenia w zakresie braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw w wyniku narażenia na substancje chemiczne. W ocenie Instytutu nieprzestrzeganie zasad produkcyjnych i brak odpowiedniej wentylacji może mieć wpływ na wzrost emisji substancji szkodliwych na stanowisku pracy, trudno jednak ocenić stopień tego wzrostu. Jednostka orzecznicza zaznaczyła jednocześnie, że w przypadku benzenu, dla którego NDS wynosi 1,6 mg/m3, dolną granicą oznaczalności jest stężenie 0,05 mg/m3, czyli wartość 32 razy niższa od najwyższego dopuszczalnego stężenia. Potwierdziła także opinię Centralnego Instytutu Ochrony Pracy, Państwowego Instytutu Badawczego w W., że z uwagi na to, że benzen jest substancją rakotwórczą, nawet emisja śladowych ilości zobowiązuje do zapewnienia na stanowisku pracy sprawnej wentylacji mechanicznej. Zachorowanie skarżącego nie jest jednak rozpatrywane jako choroba nowotworowa, a jako ewentualne skutki zatrucia, czyli narażenia na stężenia substancji szkodliwych w dawkach toksycznych przekraczających określone normatywy higieniczne. Instytut zaznaczył, że pomiary substancji szkodliwych na stanowisku zgrzewania folii wykonywane były przy braku wentylacji mechanicznej.
Na wniosek skarżącego oraz uwzględniając sugestię powyższej jednostki orzeczniczej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego zwrócił się ponadto o wydania opinii w sprawie do kolejnej jednostki orzeczniczej II stopnia - Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Na podstawie analizy oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej przez organy orzekające w sprawie oraz jednostkę rozwojowo-badawczą, z uwzględnieniem pomiarów wykonanych przez dział laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B., zgromadzonych opinii uzupełniających oraz po wykonaniu badań, w opinii z [...] czerwca 2012 r. (k. 196) powyższa jednostka orzecznicza stwierdziła, że brak jest podstaw do potwierdzenia, że R. D. był zawodowo narażony na czynniki o potencjalnym działaniu hematotoksycznym. Jednocześnie obecność czynników potencjalnie uszkadzających szpik (np. benzenu w środowisku pracy nie została potwierdzona. Z wiedzy medycznej wynika natomiast, że zatrucia przewlekłe powstają w wyniku wieloletniej (co najmniej kilkunastoletniej) ekspozycji, a czasokres domniemanego narażenia zawodowego skarżącego był krótki – wynosił 5 lat. Instytut Medycyny Pracy w Ł. podkreślił, że dowodem przeważającego prawdopodobieństwa spowodowania choroby zawodowej działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy nie może być tylko domniemanie lub niemożność wykluczenia szkodliwego wpływu środowiska pracy na zdrowie. Stwierdzenie, że obecne na stanowisku pracy czynniki mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia (a nawet wykazywać udowodnione działanie toksyczne) nie jest tożsame z uznaniem, ze mogą być czynnikiem przyczynowym wystąpienia aplazji szpiku.
Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 895/10, LEX nr 1027540).
W ocenie Sądu, organy uzupełniły postępowanie dowodowe w sprawie w sposób i w zakresie wskazanym w uprzednich wyrokach Sądu, zgodnie z wymogiem art. 153 P.p.s.a. Następnie Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał decyzję na podstawie wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, co wskazano w jej uzasadnieniu. W szczególności stwierdzić przyjdzie, iż przeprowadzono postępowanie zmierzające do weryfikacji twierdzeń skarżącego sugerujących występowanie znacznie wyższych stężeń szkodliwych dla zdrowia czynników w środowisku jego pracy, niż te które zostały ustalone w wyniku badań przeprowadzonych w 2008 r., w tym wynikających z palenia odpadów produkcyjnych na terenie zakładu, szkodliwego oddziaływania folii w trakcie procesu zgrzewania poprzez wydobywanie się dymu. Okoliczności tych nie potwierdziły zeznania przesłuchanych w sprawie świadków. Zwrócić należy uwagę, iż jedynie na podstawie okoliczności, że nie jest możliwe obecnie w pełnym zakresie odtworzenie identycznego środowiska na stanowisku pracy jak w trakcie pracy skarżącego nie można kwestionować wyników pomiarów dokonanych w zbliżonych warunkach w 2008 r. Brak bowiem dowodów podważających domniemanie, że nawet jeśli warunki na stanowisku pracy skarżącego nie zapewniały takiej wentylacji jaka była wymagana, to stężenie ewentualnych czynników szkodliwych (np. benzenu) powstałych przy wykonywanej pracy było tak znaczne, że skutkowało narażeniem na przewlekłe zatrucie skarżącego.
Nadto organy zwróciły się do wielu instytucji specjalistycznych w celu ustalenia możliwego szkodliwego oddziaływania czynników powstających podczas procesu zgrzewania barwionej folii polietylenowej na tego typu zgrzewarce, na jakiej pracował skarżący. Wszystkie dowody jednoznacznie wskazują, że brak jest podstaw do stwierdzenia, aby w takim procesie, niezależnie czy zgrzewanie odbywało się na zgrzewarce z taśmą czy w postaci cienkiego drutu pokrytego teflonem, powstawał benzen przynajmniej w wykrywalnych ilościach 0,05 mg/m3. Zgodnie natomiast z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wartość NDS dla benzenu wynosi 1,6 mg/m3.
Skoro orzeczenia lekarskie upoważnionych placówek medycznych, stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji, wykluczyły u skarżącego rozpoznanie choroby zawodowej określonej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, tj. zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstwa wywołanych przez substancje chemiczne pod postacią aplazji szpiku, należało przyjąć, że organy administracyjne były związane treścią tych opinii lekarskich w zakresie wiedzy medycznej. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać także należy, że sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem zaskarżoną decyzję, może kwestionować jedynie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić również do zakwestionowania orzeczenia lekarskiego, jednakże tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie), nie może natomiast podważać treści orzeczenia lekarskiego, które, jak już wcześniej wskazano, ma charakter opinii biegłego.
Odnosząc się do zarzutu podnoszonego w skardze stwierdzić trzeba, że brak możliwości stwierdzenia istotnych dla sprawy okoliczności ze stuprocentową pewnością, jakiej oczekuje skarżący, nie stanowi wystarczającej podstawy dla wydania przez organy pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Jak zasadnie bowiem podkreślają to organy, w obowiązującym stanie prawnym za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Sam fakt choroby skarżącego, która potencjalnie może być wywoływana między innymi poprzez działanie szkodliwych substancji chemicznych, aczkolwiek możliwa jest także zupełnie inna jej etiologia, nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia choroby zawodowej.
W ocenie Sądu, orzeczenia lekarskie uprawnionych jednostek medycznych II stopnia oparte na pogłębionej analizie całokształtu materiału dowodowego uzyskanego w rozpoznawanej sprawie, nie budzą wątpliwości co do ich prawidłowości. Wobec czego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. podejmujący rozstrzygnięcie w kwestii stwierdzenia u R. D. choroby zawodowej, wobec jednoznacznej oceny wyrażonej w powyższych orzeczeniach lekarskich o braku podstaw do rozpoznania takiej choroby, zobligowany był do podjęcia decyzji negatywnej dla skarżącego.
Stwierdzić zatem należy, że działanie organów orzekających w tej sprawie spełniało wymogi przewidziane na gruncie przepisów art. 7 i art. 77 K.p.a. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, iż nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie, które zostało zdiagnozowane u skarżącego, zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Organy inspekcji sanitarnej zasadnie uznały brak podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej określonej w poz. 1 załącznika do rozporządzenia z 2009 r., a ustalenia tego dokonały na podstawie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności tego, czy wydane orzeczenia lekarskie uwzględniły wszystkie okoliczności sprawy wymagające wyjaśnienia, a zgromadzony materiał pozwalał na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie.
Z tych względów w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, wobec czego skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło