II SA/Bd 99/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Wójt Gminy B. odmówił skarżącemu R. G., mającemu status rencisty (3 grupa inwalidzka) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką S. G., uzasadniając to w szczególności brakiem podstawy prawnej umożliwiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia osobie, która posiada prawo do renty, nawet jeśli zawiesi jej wypłatę, jak też brakiem możliwości dokonania wyboru pomiędzy świadczeniem rentowym, a pielęgnacyjnym oraz dokonania wyrównania przez organ wysokości pomiędzy tymi świadczeniami. Ponadto organ wskazał, że skarżący ma pięcioro rodzeństwa, podkreślając przy tym, że praca zawodowa za granicą, odrębne zamieszkiwanie i prowadzenie własnego gospodarstwa domowego nie są okolicznościami, które zwalniają z ciążącego na dzieciach względem matki obowiązku alimentacyjnego, który może być realizowany również w formie zapewnienia środków pozwalających na zabezpieczenie takiej opieki. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie: a) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2011 w zm., dalej jako "uśr") poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie, że pobieranie renty pozbawia skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem faktu, że Trybunał Konstytucyjny (TK) wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 uznał, że przepis ten w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeśli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zd. drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP; b) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że samo zwrócenie się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą rentę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Skarżący podniósł ponadto, że skoro art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr na skutek wyroku TK z 26 czerwca 2019 r. utracił moc obowiązującą w ww. zakresie, to tym samym jest on uprawniony do pobierania obydwu świadczeń (rentowego i pielęgnacyjnego). Wskazał również, że wobec niekwestionowanej okoliczności sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawną matką, bez znaczenia pozostają argumenty co do wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego przez jej pozostałe dzieci, które są w tej samej linii co skarżący zobowiązane alimentacją. Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy, mając na uwadze wyrok TK z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, podzielił stanowisko skarżącego w zakresie braku możliwości wydania w sprawie decyzji odmownej z uwagi na to, że skarżący jest uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (tj. dawnej inwalidzkiej 3 grupy inwalidów) i uznał tym samym wadliwość decyzji I-instancyjnej we wskazanym zakresie. Niemniej jednak, SKO uznało, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że wykazany zakres sprawowanej opieki nie wskazuje na konieczność rezygnacji czy też niepodejmowania zatrudnienia, w tym również pracy w gospodarstwie rolnym, przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Jak wskazało Kolegium, z akt sprawy, w tym w szczególności z wywiadu środowiskowego oraz z oświadczenia skarżącego z dnia [...] listopada 2021 r. wynika bowiem, że skarżący sprawując opiekę nad matką, wykonuje podstawowe czynności dnia codziennego, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (tj. przygotowywanie posiłków, czynności higieniczne, utrzymywanie czystości, podawanie leków, spacery, umawianie wizyt lekarskich) oraz że jego niepełnosprawna matka jest w miarę samodzielna. W konsekwencji Kolegium uznało, że w sprawie nie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koniecznością rezygnacji przez skarżącego z pracy zarobkowej, a zakresem sprawowanej przez niego opieki, ponieważ czynności wchodzące w zakres tej opieki, przy odpowiedniej organizacji dnia, nie wymagają zaangażowania w zakresie czasowym uniemożliwiającym pracę, w szczególności w gospodarstwie rolnym. Ponadto organ podkreślił, że pozostałe pięcioro dzieci S. G. również ma obowiązek zapewnienia matce opieki, który realizować mogą również poprzez zapewnienie środków na sprawowanie tej opieki przez osoby trzecie. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz zarzucając naruszenie: - art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia dyspozycji ww. przepisu, podczas gdy w rozumieniu tego przepisu opieka nad osobą niepełnosprawną musi być stała lub długotrwała, lecz niekoniecznie całodobowa, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego; - art. 17 ust. 1a uśr poprzez zastosowanie jedynie literalnej wykładni i przyjęcie, że przepis ten uniemożliwia ustalenie skarżącemu prawa do świadczenia w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci, nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów dzieci te nie sprawują nad nią opieki; - art. 17 ust. 5 pkt 1 uśr poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu i przyjęcie, że pobieranie przez skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia go prawa do wnioskowanego świadczenia; - a ponadto w kontekście powyższego zarzutu również naruszenie: art. 17 ust. 1 uśr w zw. z art. 32 Konstytucji RP; art. 7, art. 77 kpa, art. 9 w zw. z art. 791 kpa oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa. Ponadto w uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że krzywdzące jest twierdzenie organu, jakoby stan zdrowia jego matki był na tyle dobry, by mogła ona przez większość czasu funkcjonować samodzielnie, podczas gdy w rzeczywistości to skarżący wykonuje wszystkie czynności niezbędne do jej pełnej egzystencji oraz że organ nie wziął pod uwagę, tego iż pozostałe dzieci S. G. nie są w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi alimentacyjnemu, a uzyskanie od nich na czas potrzebnych matce środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, w związku z czym aktualny pozostaje obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec matki. Przedstawił również obszerną argumentację dotyczącą wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności, za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium, że w odniesieniu do skarżącego, który ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, organ I instancji niezasadnie podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia oparł na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, uznając, że przysługujące skarżącemu prawo do renty uniemożliwia ubieganie się przez niego o świadczenie pielęgnacyjne. Wskazać należy bowiem, że wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r. poz. 1257; OTK-A 2019/36) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, a z kolei w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest zatem jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Mimo zakresowego charakteru wyrok ten ukierunkowuje więc interpretację przepisów ustawy, wskazując na podstawy do dokonania wykładni w zgodzie z Konstytucją. Stąd aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, (zob. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19 i 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query) prezentowane jest rozwiązanie - które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje jako swoje - polegające na umożliwieniu osobie uprawnionej do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, wyboru jednego ze świadczeń - pielęgnacyjnego albo rentowego. W związku z powyższym i jednocześnie mając na uwadze to, że SKO na gruncie niniejszej sprawy wyeliminowało na etapie postępowania II-instancyjnego uchybienie organu I instancji, polegające na przyjęciu błędnej podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na przysługujące skarżącemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – co tut. Sąd w całości popiera - wskazać należy, że niecelowym byłoby odnoszenie się do sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, skoro kwestia ta – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – nie jest już sporna. Przechodząc więc do stanowiącej istotę sporu przyczyny odmowy wnioskowanego świadczenia, która - jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz wniesionej skargi - dotyczy kwestii spełnienia w sprawie podstawowej przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wymienione w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 17 ust. 1 uśr mówi o osobach, które "w celu sprawowania opieki" – "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Powyższy zwrot użyty przez ustawodawcę oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pomiędzy tymi okolicznościami tj. rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18 - dostępny jw.). Przedmiotowe świadczenie nie jest zatem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować osobistą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze i zakresie, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej, a ponadto zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 655/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 612/21 – dostępne jw.). Z powyższego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane, gdy w sprawie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką, a więc gdy zostanie wykazane, że rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej wynika z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie należy wskazać, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku pojęć ustawowych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale już z treści i celu przepisu art. 17 ust. 1 uśr wynika, iż aby można było mówić o opiece musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie, skoro sprawowana opieka została przez ustawodawcę nierozerwalnie związana z koniecznością niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka, jej zakres, ma bowiem uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 uśr była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej je do niewykonywania pracy zarobkowej. W tej sytuacji obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego było więc ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Związek ten determinowany jest natomiast – jak wykazano powyżej - zakresem i wymiarem faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż stanowi on podstawę oceny czy zakres czynności składających się na sprawowaną opiekę wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Ponadto na uwadze należy mieć jednocześnie ogólną sytuację rodzinną wnioskującego oraz jego podopiecznego, w tym przede wszystkim możliwość sprawowania opieki (lub partycypowania w jej sprawowaniu) przez osoby, na których również ciąży obowiązek alimentacyjny. Zdaniem Sądu w zaskarżonej decyzji SKO prawidłowo oceniło, że w niniejszej sprawie nie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. W znajdującym się w aktach sprawy oświadczeniu z dnia [...] listopada 2021 r. skarżący wskazał, że opieka nad jego niepełnosprawną matką polega na pomocy przy podawaniu leków, przygotowywaniu posiłków, umawianiu wizyt lekarskich, transportowaniu do lekarza, pomocy przy kąpieli i wyprowadzaniu na spacery. Powyższy zakres czynności, potwierdzony został również w treści przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego z dnia [...] listopada 2021 r., podpisanego przez skarżącego, przy czym – jak wskazano w tym wywiadzie - skarżący pomaga matce w kąpieli wieczornej, a toaletę dzienną jest ona w stanie wykonać samodzielnie. Z powyższego wywiadu wynika ponadto, że niepełnosprawna S. G. ma oprócz skarżącego jeszcze piątkę dzieci, które sporadycznie świadczą pomoc w opiece nad matką, a trójka z nich zamieszkuje w nieznacznej odległości od matki oraz że skarżący zamieszkuje z matką we wspólnym domu i że to on przede wszystkim sprawuje nad nią opiekę. Zdaniem Sądu, SKO prawidłowo uznało zatem, że wykazany w sprawie zakres i rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącego w ramach sprawowanej nad matką opieki nie wiąże się z wymogiem szczególnej dyspozycyjności tak, aby nie było możliwości podjęcia przez wnioskodawcę jakiejkolwiek pracy zarobkowej, choćby i w niepełnym wymiarze. Istotnym jest, że czynności te – które wynikają wprost z oświadczenia skarżącego oraz podpisanego przez niego wywiadu środowiskowego - nie zajmują całego, czy większości dnia i mogą być wykonywane też poza godzinami pracy. Matka skarżącego nie jest osobą leżącą, obłożnie chorą i – jak ustalono w sprawie - jest w stanie samodzielnie wykonywać podstawowe czynności, takie jak np. dzienna toaleta. Z akt sprawy nie wynika, że świadczona względem niej przez skarżącego opieka wiążę się ze stałą przy niej obecnością i czasochłonną (ciągłą) pielęgnacją. Skarżący nie wykonuje przy matce czynności wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Pomoc skarżącego w dużym zakresie sprowadza się do wykonywania krótkotrwałych czynności opiekuńczych (podawanie posiłków i lekarstw, wieczorna kąpiel) oraz zwykłych czynności dnia codziennego (wizyty lekarskie, spacery, czy też zajmowanie się gospodarstwem domowy, zakupy – na co wskazano w treści skargi), jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, co nie pozwala na stwierdzenie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką. Podkreślić należy jednocześnie, ustosunkowując się do treści zarzutów skargi, iż sama okoliczność legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie przesądza automatycznie, że zakres sprawowanej opieki zostanie przez organ uznany za wykluczający możliwość zatrudnienia. Nie zawsze osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Rolą organów jest więc ustalenie, czy osoba która ubiega się o przyznanie świadczenia sprawuje opiekę w takim wymiarze, który uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, co w przedmiotowej sprawie w ramach poczynionych przez organy ustaleń zostało prawidłowo wykluczone. Dostrzeżenia wymaga ponadto, że niepełnosprawna S. G. oprócz skarżącego, ma jeszcze pięcioro dzieci, na których również ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki - na co zasadnie wskazały organy obu instancji. Przy czym - jak wynika z akt sprawy - trójka z nich mieszka w nieznacznej odległości od matki i sporadycznie świadczy pomoc w opiece nad nią. Skarżący nie przedstawił ponadto jakichkolwiek argumentów na okoliczność braku możliwości partycypowania przez jego rodzeństwo w opiece nad matką (czy to osobiście czy też finansowo), a swoje prawo do wnioskowanego świadczenia w toku postępowania wiązał wyłącznie z tym, że to on "przede wszystkim" (a zatem nie wyłącznie) sprawuje faktyczną opiekę nad matką. Zważyć należy jednak, że jeżeli wymagająca opieki S. G. posiada oprócz skarżącego jeszcze inne osoby zobowiązane do alimentacji – tj. pozostałe dzieci – które również mają obowiązek zapewnienia opieki matce (bezpośredniej lub poprzez zapewnienie środków na sprawowanie tej opieki przez osoby trzecie), to tym samym w interesie społecznym nie pozostawałoby przyznanie w realiach sprawy świadczenia pielęgnacyjnego ze środków publicznych, bez wykorzystania wszystkich możliwości po stronie osoby wymagającej opieki, tj. w tym przypadku realizacji obowiązku alimentacyjnego ciążącego na pozostałych dzieciach. Zdaniem Sądu, skoro skarżąca ma łącznie sześcioro dzieci, z czego jedno mieszka z nią (skarżący), a trójka zamieszkuje w pobliżu, to tym samym, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, w niniejszej sprawie istnieją realne możliwości zorganizowania opieki nad matką w taki sposób, aby skarżący mógł wykonywać pracę zarobkową. Reasumując, należy stwierdzić, że z uwagi na wskazane powyżej okoliczności Sąd podzielił stanowisko SKO, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej a sprawowaną opieką nad S. G.. Stanowisko to wynika zaś z zakresu czynności wykonywanych przez skarżącego w ramach sprawowanej opieki, a także z sytuacji rodzinnej, która stwarza możliwości zorganizowania opieki nad osobą niepełnosprawną bez konieczności pomocy ze strony państwa. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej skargi.