II SAB/Bd 144/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Mariusz Pawełczak asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] W. [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] W. [...] r. w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku P. N. z dnia [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] W. [...] r. w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] W. [...] r. w [...] do rozpatrzenia wniosku P. N. z dnia [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. 4. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] W. [...] r. w [...] na rzecz P. N. kwotę 167 zł (sto sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2024 r. P. N. (dalej także: Skarżący, Strona, Wnioskodawca) wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w Ś. (dalej także organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej – dalej: "u.d.i.p." – przez brak udostępnienia informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz brak poinformowania Skarżącego o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu udostępnienia informacji. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że w dniu [...] listopada 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres e-mail organu znajdujący się w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych (rspo.gov.pi) tj. [...], skierował do organu wniosek o dostęp do informacji publicznej o następującej treści: "Na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o przesłanie kopii ostatniej faktury za zakup papieru toaletowego. Proszę o przesłanie odpowiedzi w formacie PDF na mój adres email. Z wyrazami szacunku". Skarżący stwierdził, że bezspornym jest, iż przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, bowiem dotyczy dysponowania mieniem publicznym, jakim jest mienie należące do organu. Ponadto organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Skarżący zaznaczył, że informacją publiczną jest treść dokumentów, wystąpień, opinii i ocen wytworzonych oraz dokonanych przez organy władzy publicznej, niezależnie jakiej sprawy dotyczą. Informację taką stanowi również treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej. Skarżący podniósł, że pomimo upływu terminów ustawowych, organ w żaden sposób nie ustosunkował się do złożonego wniosku, jak również nie poinformował go o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznych, jak również nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Powyższe dowodzi, że skarga jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podał, że [...] listopada 2024 r. na adres e-mail Szkoły Podstawowej [...] w [...] (dalej także Szkoła) wpłynął wniosek Skarżącego o przesłanie kopii ostatniej faktury za zakup przez Szkołę papieru toaletowego. Pismem z dnia [...] listopada 2024 r. Wnioskodawca złożył skargę na bezczynność organu. Skarga nie była poprzedzona żadną formą kontaktu ze strony Wnioskodawcy. W dniu [...] grudnia 2024 r. wysłała do Wnioskodawcy e-mail, w którym załączono skan faktury zakupu przez Szkołę papieru toaletowego. Pismem z dnia [...] lutego 2025 r. Skarżący złożył wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 21 u.d.i.p. Organ stwierdził, że zamiarem Wnioskodawcy nie było uzyskanie informacji publicznej, lecz wykorzystanie przepisów prawa do celów odmiennych, niż przewidział to ustawodawca. W ocenie organu, mamy zatem do czynienia z przypadkiem nadużycia prawa i takie nadużycie nie korzysta z ochrony. Zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Tak też należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swoich praw. W przedmiotowej sprawie nawet pobieżna ocena działania Skarżącego prowadzi do wniosku, iż nadużył on prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." – kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kontroli podlega również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a." – oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ocena czy Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego o udzielenie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2024 r. Analogiczne zagadnienie było przedmiotem oceny m.in. WSA w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt II SAB/Bd 129/24 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w dalszej części uzasadnienia). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w tym wyroku, stąd posłuży się przedstawioną w nim argumentacją. Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, w kontekście treści art. 21 u.d.i.p., który przewiduje zastosowanie przy rozpatrywaniu skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wskazać, że wymóg wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. nie znajduje zastosowania do spraw ze skarg na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, postępowanie to nie jest typowym postępowaniem administracyjnym, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują w nim zastosowanie jedynie w przypadkach określonych w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., o czym wyraźnie postanowiono w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Ponaglenie stanowi środek prawny na drodze administracyjnej, a sprawa z wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi typowej sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2433/18). Mając powyższe na uwadze skarga była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu. Oceniając wniesioną skargę należy w ocenie Sądu uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd stwierdził zaistnienie bezczynności, którego to pojęcia przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują. W orzecznictwie przyjęto, że bezczynność zachodzi, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął postępowania w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SAB/Bk 27/12 oraz z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II SAB/Bk 53/12, a także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 54/13). Dla uznania bezczynności organu konieczne jest więc ustalenie, czy organ administracji był w danej sprawie zobowiązany do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia czynności, a jeżeli tak, to czy upłynął do tego termin. W przypadku skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek, co do zasady, następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w powyższym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W niniejszej sprawie po złożeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej w dniu [...] listopada 2024 r. o godz. 23:28, organ załatwił go poprzez przesłanie – drogą elektroniczną - w dniu [...] grudnia 2024 r., skanu faktury z [...] sierpnia 2024 r., obejmującej zakup szeregu artykułów drogeryjnych i środków czystości, w tym dotyczącej zakupu papieru toaletowego, co było przedmiotem zainteresowania Skarżącego we wniosku o udzielenie informacji publicznej. Z treści odpowiedzi na wniosek wynika, że była to ostatnia faktura dotycząca zakupu papieru toaletowego, gdyż także o taką informację wystąpił Skarżący we wniosku z dnia [...] listopada 2024 r. Nie budzi więc wątpliwości, że wniosek został załatwiony w dniu [...] grudnia 2024 r., a Dyrektor Szkoły jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej - czy to jako "organ władzy publicznej" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (w znaczeniu funkcjonalnym, zwłaszcza z uwagi na posiadane przez dyrektorów szkół kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uczniów), czy też jako "podmiot reprezentujący inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym" (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.) (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 43/24, wraz powołanym tam orzecznictwem). Jak wskazano w powyższym wyroku, szkoły, niezależnie od sposobu ich utworzenia i prowadzenia, czy to przez jednostkę samorządu terytorialnego, czy inną osobę prawną, czy wreszcie osobę fizyczną wchodzą w skład systemu oświaty i realizują jego cele, które mają ewidentnie wymiar publiczny, wobec czego podlegają obowiązkowi udzielania informacji. W dalszej kolejności ustalenia przez Sąd wymagało to, czy objęta żądaniem Skarżącego informacja posiada walor informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. W szczególności udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (por. art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.). Nadto informacją publiczną są informacje o majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa, majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz o pochodzącym z dysponowania tym majątkiem majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.). Mając na uwadze powyższe, informacja, której domagał się Skarżący w złożonym wniosku jest informacją publiczną. Skarżący wnosił bowiem o przesłanie "kopii ostatniej faktury za zakup papieru toaletowego". Środki finansowe przeznaczone na ten cel są niewątpliwie środkami publicznymi przeznaczonymi na funkcjonowanie szkoły podstawowej w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 i 5 u.d.i.p. Zapytanie dotyczy bowiem zasad funkcjonowania szkoły jak i majątku publicznego, którym gospodaruje. W rozpoznawanej sprawie nie budzi również wątpliwości, że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek Skarżącego w wymaganym 14-dniowym przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Skoro wniosek do organu wpłynął [...] listopada 2024 r., to organ winien załatwić wniosek w terminie do [...] listopada 2024 r. W tym zakresie należy bowiem odpowiednio stosować przepisy o obliczaniu terminów załatwienia sprawy, w szczególności treści art. 57 § 1 i 4 k.p.a. (por. M. Wilbrandt-Gotowicz [w:] A. Piskorz-Ryń (red.), M. Sakowska-Baryła (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, LEX/el. 2025). Przyjmuje się, że bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 u.d.i.p. i nie udostępnia informacji publicznej, ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez Skarżącego stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy na dzień orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16). Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek Skarżącego został rozpatrzony poprzez udostępnienie w dniu [...] grudnia 2024 r. na wskazany adres email Wnioskodawcy informacji publicznej, w związku z czym Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w punkcie 3 sentencji wyroku orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku Skarżącego z [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Strona po otrzymaniu odpowiedzi na skargę (por. k. 20 akt sądowych) nie zakwestionowała tej okoliczności. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (por. pkt 2 sentencji wyroku). Tego rodzaju kwalifikacja jest konsekwencją stwierdzenia, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie przejawił złej woli ani lekceważenia Strony. W rozpoznawanej sprawie załatwił wniosek, a opóźnienie w jego załatwieniu było stosunkowo nieznaczne i wynosiło 23 dni, lecz trzeba też zauważyć, że wniosek wpłynął [...] listopada 2024 r. w niedzielę poprzedzającą Święto Niepodległości co skróciło organowi termin do załatwienia wniosku. Wobec powyższego, nie można dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia Skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania, tym bardziej, że sam Skarżący nie wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków Strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Oceniając tę okoliczność Sąd wziął też pod uwagę zwłaszcza fakt, że organ udostępnił żądaną informacje, czego Skarżący w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie negował. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 oraz art. 206 p.p.s.a. Na koszty te złożyły się: wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł, tj. poniżej stawki minimalnej, określonej w § 14 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Sąd uznał bowiem, iż w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd w uzasadnionych przypadkach może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Powołany przepis dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Zastosowanie omawianej normy ustawowej pozostawione zostało uznaniu sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Należy przy tym wskazać, że dla wykładni art. 206 p.p.s.a. pomocne są rozważania poczynione w orzecznictwie NSA na tle art. 207 § 2 p.p.s.a. w odniesieniu do rozumienia, użytego w tym przepisie, pojęcia szczególnie uzasadnionych przypadków. W wyroku NSA z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt I FSK 643/08 wskazano, że za przesłankę markowania kosztów postępowania uznaje się rozpoznanie kilku jednobrzmiących skarg kasacyjnych przy uwzględnieniu związanego z tym nakładu pracy pełnomocnika strony, charakteru rozpoznawanych spraw oraz wkładu pełnomocnika w przyczynienie się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe wskazania Sąd dokonując miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącego uwzględnił, iż skarga złożona w niniejszej sprawie jest jedną z wielu tożsamych treściowo skarg, które wpłynęły do wojewódzkich sądów administracyjnych i zostały sporządzone według jednego schematu. Sądowi wiadomo z urzędu, z danych zamieszczonych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, że w ciągu roku przed wydaniem niniejszego wyroku wszystkie wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznały 65 skarg Skarżącego na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, z czego w 57 sprawach był on reprezentowany przez tego samego pełnomocnika (r. pr. A. D.). Przedmiotem 13 z tych wniosków było zaś udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii faktur dokumentujących zakup papieru toaletowego. W związku z powyższym nakład pracy pełnomocnika związany z prowadzeniem niniejszej sprawy należy ocenić jako minimalny, co uzasadnia zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej do tego wysokości.