II SAB/Bd 50/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] w [...] na bezczynność Dyrektora [...] Przedszkola (Przedszkole Niepubliczne) w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor [...] Przedszkola (Przedszkole Niepubliczne) w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2021 r. o udzielenie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Dyrektora [...] Przedszkola (Przedszkole Niepubliczne) w [...] do rozpoznania wniosku; 4. zasądza od Dyrektora [...] Przedszkola (Przedszkole Niepubliczne) w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Bd 50/22 UZASADNIENIE Fundacja W z siedzibą w W. (dalej określana jako Skarżąca), skierowała do Inne w dniu [...] listopada 2021 r. drogą elektroniczną (poprzez e-mail) wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: "(...) o udostępnienie informacji publicznej stosownie do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej: 1. Czy Państwa przedszkole(a) otrzymało(y) w 2020 roku z budżetu gminy (miasta) dotację o której mowa w art. 17 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych? 2. Jeśli tak - w jakiej łącznej wysokości (za cały rok 2020)? Proszę o udostępnienie powyższych informacji mailem w odpowiedzi na niniejszą wiadomość. (...)". Skarżąca wysłała swój wniosek na adres: [email protected]. Wobec braku reakcji na powyższy wniosek, pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. Skarżąca wywiodła skargę na bezczynność Inne. W jej uzasadnieniu podniesiono, że do dnia złożenia skargi podmiot zobowiązany nie udzielił żądanej informacji, o którą wnoszono, ani nie wydał decyzji o odmowie dostępu do informacji. Przedszkole znajduje się w gronie organizacji zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej. Skarżąca podkreśliła, że organ pozostaje w bezczynności, co uzasadnia nałożenie zobowiązania przez sąd do rozpatrzenia wniosku. W odpowiedzi na skargę Inne wniósł o: . umorzenie postępowania na podstawie art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, . stwierdzenia, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, . odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 206 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Inne poinformował, że w dniu [...] marca 2022 r. do Fundacji W z siedzibą w W. została przesłana informacja publiczna zgodnie z wnioskiem złożonym przez Skarżącą w dniu [...] listopada 2021 r. skutkiem czego Dyrektor uwzględnił wniosek Skarżącej z dnia [...] listopada 2021 r. zgodnie z dyspozycją art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z czym niniejsze postępowanie stało się jego zdaniem bezprzedmiotowe, dlatego wniósł o umorzenie postępowania w całości na podstawie art. 161 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dyrektor P. N. "M. P." w C. wniósł także o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, wskazując, iż rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że po złożeniu skargi Dyrektor przedszkola udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej. Działanie Przedszkola nie było zatem celowym działaniem, nie nosiło cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. Strona przeciwna wniosła również na podstawie art. 206 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wywodząc, że analiza cytowanego przepisu prowadzi do wniosku, iż na jego podstawie sąd administracyjny działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. W orzecznictwie na tle dostępu do informacji publicznej wskazano, że "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, brak skonkretyzowania umowy między skarżącą a jej pełnomocnikiem, istnienie wątpliwości, czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (por. postanowienie NSA z dnia 13 września 2016 r. o sygn. akt I OZ 930/16; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., I OSK 2642/16). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Inne w udostępnieniu żądanych we wniosku z [...] listopada 2021 r. informacji dotyczących otrzymanych przez organ dotacji z budżetu gminy (miasta). W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten błędnie stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach. Oceniając, czy adresat żądania udostępnienia informacji publicznej pozostaje w bezczynności, należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., powoływana dalej jako "u.d.i.p.") realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1-3) wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek: po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., po drugie adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Jeżeli chodzi o charakter żądanej informacji, to należy zauważyć, że zapytanie Skarżącej obejmowało kwestię dotacji pochodzącej z majątku publicznego - budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.). Ustawodawca w treści art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. posługuje się pojęciem majątku w znaczeniu szerokim. Majątkiem publicznym w rozumieniu powyższego przepisu będzie majątek, który - niezależnie od charakteru podmiotu będącego właścicielem - zostaje w sposób prawny przeznaczony do użytku publicznego, w zakresie pełnego lub ograniczonego korzystania, regulowanego na podstawie lub z wyłączeniem prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2020 r., I OSK 3361/19, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - w skrócie "CBOSA", dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pytanie Skarżącej dotyczy zatem informacji, która zgodnie z art. 6 u.d.i.p. jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu. Adresatem wniosku w niniejszej sprawie jest Inne. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności (m.in.) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedszkole, podobnie jak szkoła, należy do systemu oświaty (art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1082). Tak więc przedszkole, podobnie jak szkoła, wykonuje zadania publiczne w zakresie edukacji, także w sytuacji, gdy jest to przedszkole niepubliczne, stąd dyrektor takiej placówki jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok WSA w Szczecinie z 6 października 2021 r. II SAB/Sz 84/21, wyrok WSA w Warszawie z 13 maja 2021 r., II SAB/Wa 623/20, publ. CBOSA). Ponadto nie jest kwestionowane w sprawie, że przedmiotowe Przedszkole jest finansowane w części z budżetu gminy, na terenie której prowadzi działalność. Jest więc także podmiotem dysponującym mieniem publicznym, o którym mowa w ww. przepisie. Także z tego powodu dyrektor przedszkola jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że Przedszkole otrzymało wniosek Skarżącej. Należy przy tym zaznaczyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z 1 marca 2019 r., I OSK 708/17, publ. CBOSA). W konsekwencji w sprawie przyjąć należy, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 19 listopada 2021 r. został w tym dniu skutecznie do organu złożony, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy w postaci wydruku z poczty elektronicznej nadawcy tj. Skarżącej (k. nr [...] akt sądowych). W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną i została skierowany do podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 14 ust. 21 u.d.i.p.); albo 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy; albo 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało uznać, że Inne nie udzielając żądanej przez Skarżącą informacji w terminie 14 dni liczonych od dnia złożenia wniosku Skarżącej tj. od [...] listopada 2021 r., popadł w bezczynność. Skutkowało to orzeczeniem Sądu jak w pkt 1 sentencji wyroku. [...], jak wynika z akt sprawy organ udostępnił Skarżącej żądaną informację listem e-mail z [...] marca 2022 r. (k. 21 akt sądowych). Z tym zatem momentem bezczynność organu ustała. W sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej w skrócie "p.p.s.a.") środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł w pkt 3 sentencji wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku Skarżącej. W rozpoznawanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku. Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu (podmiotu zobowiązanego) będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. np. wyrok NSA z 22 września 2021 r., sygn. III OSK 995/21). W przedmiotowej sprawie Sąd miał na względzie, że nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji nie stanowiło przejawu złej woli organu - organ udostępnił żądaną informację bezzwłocznie po otrzymaniu skargi. O zwrocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu, wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego. Wynagrodzenie pełnomocnika Sąd, stosownie do art. 206 p.p.s.a. pomniejszył mając na względzie, iż jest to kolejna sprawa w serii spraw w przedmiocie bezczynności organu, związana z wnioskiem Skarżącej z [...] r., a więc taka, w której nakład pracy pełnomocnika jest z natury rzeczy mniejszy niż przy pierwszym sformułowaniu skargi, której schemat jest wykorzystywany w kolejnych sprawach.