II SAB/Bd 87/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Ł. G. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Inne dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku Ł. G. z dnia [...] września 2020 r.; 2. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w pkt 1 wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Inne do załatwienia wniosku określonego w pkt 1 wyroku; 4. zasądza od Inne na rzecz skarżącego Ł. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] października 2020 r. Ł. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, za pośrednictwem Zarządu Wojskowego Koła Łowieckiego "[...] w B. (dalej: Zarząd WKŁ M.), skargę na bezczynność Zarządu WKŁ M. w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, złożonego przez skarżącego pocztą elektroniczną w dniu [...] września 2020 r., domagając się zobowiązania Zarządu WKŁ M. do rozpoznania przedmiotowego wniosku i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że w złożonym na adres e-mail (wskazany na stronie internetowej WKŁ M.) w dniu [...] września 2020 r. wniosku zawarł dziesięć merytorycznych pytań dotyczących działalności koła łowieckiego, odpowiedź na które jest informacją publiczną. W ustawowym terminie 14 dni na udzielenie odpowiedzi na wniosek, informacja publiczna nie została udostępniona. Skarżący nie został przy tym powiadomiony o powodach opóźnienia, terminie udostępnienia informacji, ani o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że nieodebranie czy nieodczytanie przez organ wniosku wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej, nie może obciążać wnioskodawcy. W odpowiedzi na skargę Zarząd WKŁ M. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie lub umorzenie postępowania, a także o odstąpienie od zasądzenia od niego zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. Zarząd WKŁ M. wskazał, że skarżący wysłał wniosek o udostępnienie informacji publicznej e-mailem bez tytułu, co spowodowało, że e-mail ten został uznany przez system pocztowy za spam oraz, że dopiero ze skargi dowiedział się o przedmiotowym e-mailu, w następstwie czego niezwłocznie podjęte zostały działania zmierzające do udzielenia odpowiedzi na wniosek, którą Zarząd WKŁ M. udzielił pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Zdaniem Zarządu WKŁ M. błąd skarżącego polegający na niewskazaniu w tytule e-maila czego on dotyczy spowodował, że e-mail nie został odczytany wśród spamów, a tym samym, że bieg terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego nie zaczął biec i, że nie można zarzucić mu bezczynności skoro nie miał on wiedzy o wniosku z winy skarżącego, co uzasadnia odrzucenie skargi jako przedwczesnej lub jej oddalenie jako bezzasadnej. Zarząd WKŁ M. podkreślił przy tym, że nie jest organem administracji publicznej i nie powinno wymagać się od niego takich samych standardów działania jak od organów. Jednocześnie Zarząd WKŁ M. wniósł - w sytuacji niepodzielenia jego argumentacji – o umorzenie postępowania w związku z udzieleniem wnioskowanej informacji pismem z dnia [...] listopada 2020 r. i wzięcie pod uwagę, że ewentualna jego bezczynność była niedługa, nierażąca, niezamierzona i w której udział miał skarżący, co czyni zasadnym także wniosek o odstąpienie od zasądzenia od Koła zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. W skierowanym do Sądu piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżący oświadczając o otrzymaniu pisma z dnia [...] listopada 2020 r., będącego odpowiedzią na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość żądania o zobowiązanie organu do udzielenia odpowiedzi na wniosek. Skarżący podtrzymał jednocześnie wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się zaś z sytuacją, gdy organ administracji publicznej będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem do bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej doszło, gdyż załatwienie wniosku nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu do udostępnienia informacji publicznej i już po złożeniu skargi, co czyniło bezprzedmiotowym wyłącznie zobowiązanie do załatwienia wniosku, ale obligowało sąd do merytorycznej oceny stanu bezczynności. Bezspornym jest, że informacje objęte wnioskiem skarżącego złożonym na adres e-mail WKŁ M. w dniu [...] września 2020 r., mieściły się w zakresie przedmiotowo-podmiotowym ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., dalej powoływana jako "u.d.i.p."). Zakres podmiotowy stosowania u.d.i.p. określa art. 4 tej ustawy, zgodnie z którym do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publicznej oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym w szczególności, między innymi, organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, jeżeli posiadają taką informację. O tym, czy dany podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej decyduje wykonywanie przez niego zadań mających charakter publiczny. Kwestia zaliczenia kół łowieckich do podmiotów objętych regulacją u.d.i.p. była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 28 listopada 2013 r. (sygn. akt I OZ 1153/13 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query) jednoznacznie stwierdził, że koła łowieckie są "innymi podmiotami wykonującymi zadania publiczne" w rozumieniu u.d.i.p. Koła łowieckie wykonują bowiem zadania administracji państwowej związane z łowiectwem w rozumieniu art. 1 ustawy z 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 1683, dalej powoływanej jako "ustawa Prawo łowieckie"). Są podstawowymi podmiotami wydzierżawiającymi obwody łowieckie, na których prowadzą gospodarkę łowiecką, będącą elementem ochrony środowiska przyrodniczego, obejmującego ochronę zwierząt łownych, gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej (art. 1, art. 8 ust. 1, art. 33 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie). Koła łowieckie współpracują z jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego (PGL) Lasy Państwowe, sporządzając roczne plany łowieckie podlegające zatwierdzeniu przez nadleśniczego PGL Lasy Państwowe. Zwierzęta łowne w stanie wolnym, stanowią dobro ogólnonarodowe i są własnością Skarbu Państwa (vide: art. 2 ustawy Prawo łowieckie). Zadania realizowane przez Polski Związek Łowiecki oraz organy statutowe związku, ze względu na cel, mają charakter zadań publicznych. Odnosząc się do zakresu przedmiotowego stosowania u.d.i.p. wskazać należy, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. udostępnieniu podlega więc informacja o majątku publicznym, w tym majątku Skarbu Państwa, którego część stanowią zgodnie z art. 2 ustawy Prawo łowieckie zwierzęta łowne w stanie wolnym. Nadto zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania. Nadto w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Nie budzi wątpliwości, że informacje objęte wnioskiem strony z dnia [...] września 2020 r., odnosiły się bezpośrednio do zadań publicznych wykonywanych przez WKŁ M., co nie było kwestionowane przez adresata wniosku. Pytania, objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, dotyczyły przychodów z gospodarki łowieckiej, organizacji gospodarki łowieckiej na terenie dzierżawionym przez koło, kolizji zwierząt łownych z pojazdami mechanicznymi, odstrzałów redukcyjnych, wydatków koła łowieckiego, subwencji, pożyczek, dotacji otrzymanych przez koło, gratyfikacji finansowych członków koła, przypadków bezzwłocznego uśmiercenia zwierzęcia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Za wniosek pisemny w rozumieniu art. 10 ust. 1 u.d.i.p. uznawane jest przesłanie wniosku pocztą elektroniczną (e-mailem) i to nawet wtedy, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (vide: wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1277/08 – dostępny jw.). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesłanych na ten adres podań (vide postanowienia NSA: z dnia 10 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1968/15 i z dnia 3 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1940/15 – dostępny jw.). Podkreślane jest także, że skutki błędów i nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji i z tymi organami (poczty elektronicznej, systemów ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (tak w postanowieniu NSA z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1414/15 i wyroku NSA z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/14 – dostępne jw.). Nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, nie może obciążać wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2897/15 – dostępny jw.). Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (vide: wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1924/16 – dostępny jw.). Koła łowieckie, jak podkreślono, wykonują zadania publiczne związane z łowiectwem, a zatem w tym zakresie mają do nich zastosowanie, spoczywające na organach administracji, wskazane standardy działania dotyczące obsługiwania oficjalnych systemów służących do komunikacji, w tym poczty elektronicznej i przesyłanych tą drogą wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Tym samym brak właściwej konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, nie może zwalniać Zarząd WKŁ M. z zarzutu bezczynności, w sytuacji nieodczytania wysłanego na podany na stronie internetowej WKŁ M. oficjalny adres e-mail wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nawet jeżeli e-mail nie został opatrzony stosownym tytułem. Ustawowy maksymalny termin do udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku skarżącego z [...] września 2020 r. mijał [...] października 2020 r. Bezspornym jest, że Zarząd WKŁ M. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej po upływie tego terminu, gdyż nastąpiło to pismem z dnia [...] listopada 2020 r., a więc już po złożeniu skargi do sądu administracyjnego. Stanowi to o dopuszczeniu się przez Zarząd WKŁ M. bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, co Sąd – zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - stwierdził w pkt 1 sentencji wyroku. W sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa orzekł w pkt 3 sentencji wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2020 r. Nie zwalniało to jednak Sądu z obowiązku orzekania ani odnośnie tego czy do bezczynności Zarządu WKŁ M. doszło w sprawie stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ani od oceny charakteru bezczynności stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Oceniając więc charakter zaistniałej bezczynności – zgodnie z art. 149 § 1a ppsa – Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako rażąco naruszająca prawo jest traktowana bezczynność organu w stanie, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty i rażący. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności (vide wyroki NSA: z dnia 21 lipca 2017r. sygn. akt I OSK 2808/15 i z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 237/15 – dostępne jw.). Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności a zarazem nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające bezczynność (vide: wyrok NSA z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 1514/14 – dostępny jw.). Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (vide: wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2451/14 – dostępny jw.). O "rażącym naruszeniu prawa" w postaci bezczynności może świadczyć zlekceważenie wnioskodawcy i jego żądania (vide wyroki NSA: z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt I OSK 296/15 i z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2451/14 – dostępne jw.). W okolicznościach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że opóźnienie w załatwieniu wniosku skarżącego nie było wyjątkowo nadmierne, że Zarząd WKŁ M. ostatecznie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego po wniesieniu przedmiotowej skargi, że w sprawie mamy do czynienia z małą jednostką organizacyjną, która dopuściła się w sprawie bezczynności nie ze złej woli, lekceważenia przepisów prawa, czy chęci zignorowania wniosku skarżącego, lecz na skutek niewłaściwej konfiguracji filtrów antyspamowych, co spowodowało nieodczytanie wysłanego e-mailem wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a na co wpływ miało też nieopatrzenie tytułem wysłanego przez skarżącego e-maila zawierającego przedmiotowy wniosek. Z tych przyczyn nie było więc podstaw do zakwalifikowania zaistniałej w sprawie bezczynności jako rażąco naruszającej prawo, w związku z czym Sąd w pkt 2 sentencji wyroku nie stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Brak przymiotu rażącego naruszenia prawa przy stwierdzonej bezczynności organu wykluczył orzekanie z urzędu o nałożeniu grzywny, a strona o nałożenie grzywny nie wnosiła. Konsekwencją uwzględnienia skargi oraz wyrażonej w art. 200 p.p.s.a. zasady odpowiedzialności za wynik sprawy przy orzekaniu o kosztach postępowania, Sąd w pkt 4 sentencji wyroku zasądził od Zarządu WKŁ M. na rzecz skarżącego koszty postępowania, na które złożył się wpis od skargi (100 złotych), koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika (480 złotych) oraz opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 złotych). Powoływane przez Zarządu WKŁ M. okoliczności związane z przyczyną braku zareagowanie w terminie na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, stanowiły podstawę do oceny charakteru zaistniałej w sprawie bezczynności, a nie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, które w swej istocie determinowane jest wynikiem sprawy. Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.