I SA/Gd 1003/13
WyrokWSA w Gdańsku2013-11-20
Skład orzekający: Krzysztof Przasnyski, Elżbieta Rischka, Małgorzata Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedłużenie terminu zabezpieczenia należności pieniężnej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, może nastąpić wielokrotnie i czy opieszałość organów w prowadzeniu postępowania podatkowego stanowi uzasadnioną przyczynę takiego przedłużenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużany wielokrotnie na wniosek wierzyciela, jeśli istnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania egzekucyjnego, takie jak konieczność analizy materiału dowodowego czy prawo strony do wypowiedzenia się w sprawie. Opieszałość organów w postępowaniu podatkowym nie jest podstawą do uchylenia postanowienia o przedłużeniu zabezpieczenia, a termin ten powinien być skorelowany z przewidywanym terminem zakończenia postępowania podatkowego.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o przedłużeniu terminu zabezpieczenia należności podatkowej. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) oraz art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), wskazując na bezprzedmiotowość wniosków o przedłużenie terminu złożonych po jego upływie oraz brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zażalenia i wadliwość podpisu pod postanowieniem organu I instancji. Spółka podnosiła również, że przedłużanie się postępowania wynika z opieszałości organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi "A"Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia oddala skargę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie zabezpieczające na majątku zobowiązanej - "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 13 listopada 2012r., obejmującego przybliżoną kwotę 45.054 zł zobowiązania w podatku od towarów i usług za kwiecień 2007r.
Podstawę obowiązku podlegającego zabezpieczeniu stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 5 listopada 2012 r. (doręczona stronie w dniu 7 listopada 2012 r.) którą określono ww. spółce przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2007r. do września 2007r., styczeń 2008r., luty 2008r., lipiec 2008r., sierpień 2008r. oraz przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych faktur VAT wykazanych w deklaracjach za miesiące: styczeń 2008r., luty 2008r., od kwietnia 2008r. do czerwca 2008r. i dokonano zabezpieczenia na majątku "A" Sp. z o.o. łącznej kwoty zobowiązania podatkowego w wysokości 4.829.720 zł. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 12 grudnia 2012r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
W dniu 15 listopada 2012 r. poborca skarbowy sporządził raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych. Następnie w oparciu o ww. zarządzenie zabezpieczenia, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 15 listopada 2012 r. dokonał w dniu 16 listopada 2012r. zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku [...] w R. Odpis zarządzenia zabezpieczenia wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu z dnia 15 listopada 2012r. doręczony został zobowiązanej w dniu 30 listopada 2012r.
Pismem z dnia 22 listopada 2012r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, iż na rachunku bankowym dłużnika wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w piśmie z dnia 4 grudnia 2012r. poinformował, że odrębnym pismem powiadomi bank o wystąpieniu przesłanek przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.
Pismem z dnia 6 lutego 2013r. wierzyciel wniósł o przedłużenie terminu zabezpieczenia, dokonanego na majątku zobowiązanej na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 13 listopada 2012r. do dnia 24 lutego 2013r. z uwagi na okoliczności wskazane w postanowieniu Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 24 grudnia 2012 r., tj. konieczność zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego oraz uwzględnienie praw procesowych strony, w związku z odwołaniem dotychczasowego pełnomocnika.
W związku z powyższym organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 7 lutego 2013r. (doręczonym zobowiązanej w dniu 25 lutego 2013r.), wydanym na podstawie art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", przedłużył termin zabezpieczenia do dnia 24 lutego 2013r. dokonanego na majątku zobowiązanej na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 13 listopada 2012r. uzasadniając, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wskazał na konieczność uzupełnienia zebranego materiału dowodowego z uwzględnieniem praw procesowych strony.
Od tego postanowienia nie wniesiono zażalenia.
W dniu 22 lutego 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o przedłużenie terminu zabezpieczenia, dokonanego na majątku zobowiązanej na podstawie zarządzenia zabezpieczenia do dnia 21 kwietnia 2013r., z uwagi na okoliczności wskazane w postanowieniu Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 22 lutego 2013r., podnosząc w uzasadnieniu konieczność analizy materiału dowodowego, wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przez stronę oraz wydania rozstrzygnięcia przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.
W związku z powyższym organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 22 lutego 2013r. (doręczonym zobowiązanej w dniu 11 marca 2013r.), na podstawie art. 159 § 2 u.p.e.a., przedłużył termin zabezpieczenia dokonanego na majątku zobowiązanej na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 13 listopada 2012r. do dnia 21 kwietnia 2013r. wskazując w uzasadnieniu ww. przyczyny.
Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez "A" Sp. z o.o., Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 lutego 2013r., aprobując zasadność przedłużenia terminu zabezpieczenia dokonanego na majątku zobowiązanej na podstawie zarządzenia zabezpieczenia do dnia 21 kwietnia 2013r.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że termin zabezpieczenia może zostać przedłużony przez organ egzekucyjny, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: wierzyciel zgłosi stosowny wniosek w terminie trwania zabezpieczenia oraz wykaże, że z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte.
Przy czym uzasadnioną przyczyną w rozumieniu art. 159 § 2 u.p.e.a. jest m.in. niezakończenie postępowania kontrolnego lub podatkowego. Brak decyzji uniemożliwia bowiem wszczęcie postępowania egzekucyjnego; konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Celem postępowania podatkowego jest bowiem zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego oraz dokonanie wszechstronnej oceny dowodów i na tej podstawie dokonanie prawidłowego rozliczenia w zakresie zobowiązań podatkowych; zaskarżenie decyzji wymiarowej i wstrzymanie jej wykonania; problemy ze skutecznym doręczeniem decyzji bądź upomnienia, o ile jest ono wymagane.
Organ podkreślił, że dopiero od dnia dokonania zabezpieczenia tj. od dnia 16 listopada 2012r. zaczął biec trzymiesięczny termin do złożenia wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny, mając na uwadze wniosek wierzyciela z dnia 6 lutego 2013r., postanowieniem z dnia 7 lutego 2013r. przedłużył do dnia 24 lutego 2013r. termin do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie podatku od towarów i usług za kwiecień 2007r., objętego zabezpieczeniem dokonanym na majątku "A" sp. z o.o. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 13 listopada 2012r. Doręczenie tego postanowienia nastąpiło w dniu 25 lutego 2013r., przy czym od tego orzeczenia nie wniesiono zażalenia.
Kolejny wniosek z dnia 22 lutego 2013r. wierzyciel zgłosił w terminie trwania zabezpieczenia, a organ egzekucyjny miał podstawę do wydania kwestionowanego postanowienia z dnia 22 lutego 2013r., którym przedłużył do dnia 21 kwietnia 2013r. termin do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie podatku od towarów i usług za kwiecień 2007r.
W tych okolicznościach Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że postanowienie organu i instancji zostało wydane w ramach czasowych toczącego się postępowania w przedmiocie zabezpieczenia przedmiotowej należności pieniężnej, wyznaczonych kolejnymi, uzasadnionymi wnioskami wierzyciela z 6 lutego 2013r. i 22 lutego 2013r.
Ustawodawca w dyspozycji art. 159 § 2 u.p.e.a. nie zawarł ograniczenia czasu trwania zabezpieczenia w stosunku do należności o charakterze pieniężnym, gdyż organ egzekucyjny może przedłużyć termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sposób nieograniczony, co umożliwia zarówno wierzycielowi, jak i organowi egzekucyjnemu uwzględnienie realnych możliwości wszczęcia egzekucji. Termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużony w sposób nieograniczony, jednakże winien być skorelowany z terminem rozpatrzenia sprawy przez organ podatkowy i nie powinien być od niego dłuższy. Ponadto organ egzekucyjny może skorzystać z instytucji określonej w art. 159 § 2 u.p.e.a. wielokrotnie.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, wierzyciel we wniosku z dnia 22 lutego 2013r., złożonym w trakcie trwającego postępowania w przedmiocie zabezpieczenia przedmiotowej należności pieniężnej wykazał, że postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte z uzasadnionych przyczyn, bowiem wystąpiła konieczność analizy materiału dowodowego i wypowiedzenia się w sprawie przez stronę.
Z treści kwestionowanego postanowienia wynika, iż organ egzekucyjny biorąc pod uwagę treść wniosku wierzyciela uznał za uzasadnione przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z uwagi na ochronę określonego w przybliżeniu zobowiązania od towarów i usług należnego Skarbowi Państwa.
Wbrew zarzutom zażalenia, zarówno wierzyciel występując z wnioskiem z dnia 22 lutego 2013r. o dalsze przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jak i organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2013r., o przedłużeniu tego terminu do dnia 21 kwietnia 2013r. nie naruszył art. 159 § 2 u.p.e.a.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych przez spółkę, organ podkreślił, że kwestionowane postanowienie z dnia 22 lutego 2013r. zawiera wszystkie elementy określone w art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", w tym własnoręczny podpis osoby upoważnionej do jego podpisania (przy czym nie musi to być podpis czytelny). Ponadto treść pieczęci "Z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego mgr M. M. Komornik skarbowy" nie budzi wątpliwości co do umocowania ww. osoby do działania w imieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego .
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zmodyfikowanej w piśmie procesowym z dnia 2 września 2013 r. "A" Sp. z o.o., wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy:
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 159 § 2 u.p.e.a., polegające na nieuchyleniu przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia organu I instancji, pomimo zaistnienia ku temu podstaw,
- art. 124 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie przejawiające się tym, iż w zaskarżonym postanowieniu organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącej, podniesionych w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego ,
- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 124 § 1 k.p.a., bowiem organ II instancji nie uchylił postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, pomimo braku podpisu osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego - osoba, która nakreśliła znak pod postanowieniem organu I instancji uczyniła to w taki sposób, iż znak ten nie spełnia wymogów i cech podpisu.
W ocenie skarżącej wniosek wierzyciela, na skutek którego zostało wydane postanowienie z dnia 7 lutego 2013 r. został złożony już po upływie terminu zabezpieczenia (tj. po dniu 5 lutego 2013 r.), wobec czego wniosek ten, jak i wydana decyzja były bezprzedmiotowe. W konsekwencji bezprzedmiotowym jest kolejny wniosek wierzyciela z dnia 22 lutego 2013 r. oraz wydane na jego skutek postanowienie. Brak zaskarżenia postanowienia z dnia 7 lutego 2013 r. nie ma przy tym znaczenia, gdyż brak jest możliwości przedłużenia czegoś co już przestało istnieć.
Ponadto organ nie odniósł się do zarzutu dotyczącego braku uzasadnionych przyczyn dla przedłużenia terminu zabezpieczenia. W ocenie skarżącej, przedłużanie się postępowania w sprawie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji, a dotyczących braku zakończenia analizy materiału dowodowego oraz braku umożliwienia wypowiedzenia się stronie co do materiału dowodowego wynika tylko i wyłącznie z opieszałości organów.
Zdaniem skarżącej, znak nakreślony pod postanowieniem organu I instancji nie identyfikuje osoby, która go nakreśliła, w sposób jasny i niewątpliwy, czemu właśnie ma służyć złożenie podpisu pod postanowieniem. W konsekwencji należało przyjąć, że postanowienie to jest obarczone brakiem podpisu, co winno powodować jego uchylenie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym,
na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ
na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego,
które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania
(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 159 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa lub w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, jednakże termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy (art. 159 § 2 u.p.e.a.).
Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów termin zabezpieczenia może być przedłużony przez organ egzekucyjny, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: wierzyciel zgłosi w tym zakresie wniosek oraz wykaże, że z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa, gdyż nie ziściły się przesłanki do uchylenia zabezpieczenia przewidziane w art. 159 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel wystąpił natomiast z wnioskiem o przedłużenie okresu zabezpieczenia dokonanego na majątku zobowiązanej.
Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, w sprawach takich, jak będąca przedmiotem rozpoznania, tj. wydania decyzji o zabezpieczeniu należności przed wydaniem decyzji wymiarowej, termin trwania zabezpieczenia, od jego dokonania w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i art. 33b ustawy – Ordynacja podatkowa został określony w przepisie art. 159 § 1 u.p.e.a. i zasadniczo wynosi 3 miesiące (por. np. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie sygn. akt I FSK 1563/07). W ocenie Sądu taka interpretacja wynika ze stanowiska, że użyty w tym przepisie zwrot "w związku z wydaniem decyzji o której mowa w art. 33a i art. 33b Ordynacji podatkowej" nie oznacza konieczności wydania już takich decyzji, a tylko wiąże dokonanie zabezpieczenia z wydaniem tychże decyzji w wyniku przeprowadzenia postępowania podatkowego. Wydanie decyzji wymiarowej w postępowaniu podatkowym powoduje bowiem wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu i umożliwia wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Chodzi więc o sytuacje, w których toczące się postępowanie podatkowe uniemożliwia wszczęcie postępowania egzekucyjnego stąd wniosek wierzyciela o przedłużenie terminu na wniesienie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Termin ten może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeśli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte (art. 159 § 2 u.p.e.a.).
W realiach niniejszej sprawy dopiero od dnia dokonania zabezpieczenia tj. od dnia 16 listopada 2012r., a nie od daty wydania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 5 listopada 2012 r. zaczął biec trzymiesięczny termin do złożenia wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Prawidłowo zatem w zaskarżonym postanowieniu podniesiono, że organ egzekucyjny, mając na uwadze wniosek wierzyciela z dnia 6 lutego 2013r., postanowieniem z dnia 7 lutego 2013r. przedłużył do dnia 24 lutego 2013r. termin do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie podatku od towarów i usług za kwiecień 2007r., objętego zabezpieczeniem dokonanym na majątku "A" Sp. z o.o. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 13 listopada 2012r. Doręczenie tego postanowienia nastąpiło w dniu 25 lutego 2013r., przy czym od tego orzeczenia nie wniesiono zażalenia.
Kolejny wniosek z dnia 22 lutego 2013r. wierzyciel zgłosił w terminie trwania zabezpieczenia, a organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego miał podstawę do wydania postanowienia z dnia 22 lutego 2013r., w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia do dnia 21 kwietnia 2013r.
Z powyższego wynika, iż kolejne żądania przedłużenia terminu złożone zostały w terminie trwania zabezpieczenia. W konsekwencji jako bezzasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że wniosek wierzyciela został złożony już po upływie terminu zabezpieczenia. Jedynie na marginesie wypada zauważyć, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 7 lutego 2013r. w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia stało się ostateczne wskutek niewniesienia od niego zażalenia. Zatem skarżąca w niniejszym postępowaniu nie może powoływać się na ewentualne wadliwości tego orzeczenia co do skuteczności przedłużenia terminu zabezpieczenia.
Podstawą wniosku skierowanego do organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie była regulacja zawarta w art. 159 § 2 u.p.e.a. Przepis ten w sposób pełny określa przesłanki, jakie uprawniają organ egzekucyjny do przedłużenia, na wniosek wierzyciela, terminu zabezpieczenia. Wierzyciel domagając się przedłużenia terminu zabezpieczenia winien wykazać, że w terminie wskazanym w art. 159 § 1 u.p.e.a., nie było możliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a przyczyny, które uniemożliwiały wszczęcie postępowania egzekucyjnego były usprawiedliwione.
Wskazana w tym przepisie przesłanka przedłużenia terminu zabezpieczenia - niemożliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego na skutek uzasadnionej przyczyny, jest jedynym i wystarczającym warunkiem, którego spełnienie uprawnia organ do przedłużenia terminu zabezpieczenia. Konieczne jest więc jedynie, by wierzyciel domagając się przedłużenia terminu zabezpieczenia wykazał, że w terminie wskazanym w art. 159 § 1 u.p.e.a. nie było możliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a przyczyny, które uniemożliwiały wszczęcie postępowania egzekucyjnego były usprawiedliwione. W niniejszej sprawie wniosek wierzyciela z dnia 22 lutego 2013 r. o przedłużenie terminu zabezpieczenia do dnia 21 kwietnia 2013 r. czynił zadość tym wymogom. Wniosek zawierał bowiem uzasadnienie żądania, a fakt ten znalazł odzwierciedlenie w postanowieniach wydanych przez organy egzekucyjne obu instancji.
Niewątpliwie uzasadnioną przyczyną, o której mowa w art. 159 § 2 u.p.e.a., dla której wierzyciel wystąpił z wnioskiem o przedłużenie terminu jest konieczność przeprowadzenia analizy materiału dowodowego, uwzględnienia prawa strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz wydania rozstrzygnięcia przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej po zakończeniu kontroli podatkowej i postępowania kontrolnego.
W ocenie Sądu, przesłanki umożliwiające przedłużenie terminu trwania zabezpieczenia zostały spełnione. Wskazane w tym wniosku okoliczności, uprawniały organ egzekucyjny do przedłużenia terminu zabezpieczenia. Do momentu zakończenia postępowania wymiarowego nie było bowiem możliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Biorąc zaś pod uwagę cel zabezpieczenia - tj. zagwarantowanie przyszłej realizacji w postępowaniu egzekucyjnym roszczeń wierzyciela, należy uznać, że istniały uzasadnione przyczyny przedłużenia zabezpieczenia. Sąd nie podziela przy tym argumentacji skarżącej, że w niniejszej sprawie organ nie odniósł się do zarzutów zażalenia.
Podstawą odmiennej oceny zaskarżonego postanowienia nie mogą być zarzuty dotyczące opieszałości organu czy też przedłużania się postępowania kontrolnego prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W tej sprawie toczy się bowiem odrębne postępowanie.
Należy przy tym zauważyć, że przepisy u.p.e.a. nie ograniczają możliwości przedłużenia terminu trwania zabezpieczenia co do należności pieniężnej, termin ten powinien jednak być skorelowany z terminem rozpatrzenia sprawy przez organ podatkowy i nie może być od niego dłuższy (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2006, str. 472).
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych można spotkać się z podobnym poglądem. W wyroku z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1875/07, (Lex nr 575440) NSA wskazał, że termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużony w sposób nieograniczony, jednakże powinien być skorelowany z terminem rozpatrzenia sprawy przez organ podatkowy i nie powinien być od niego dłuższy.
W wyroku z dnia 26 stycznia 2000 r. (sygn. akt I SA/Gd 423/97, niepubl.) Sąd stanął na stanowisku, że z przepisu art. 159 u.p.e.a. wynika, iż termin zabezpieczenia należności o charakterze pieniężnym może być przedłużony wielokrotnie i nie ma w tym zakresie ustawowych ograniczeń. Podobne stanowisko zaprezentowano w wyroku z dnia 2 kwietnia 1999 r. (sygn. akt I SA/Wr 1311/97, niepubl.), w którym wskazano, że nie ma podstaw prawnych do negowania możliwości orzekania o przedłużaniu okresów zabezpieczenia przed wydaniem decyzji wymiarowej. Także w wyroku z dnia 30 stycznia 2006 r. (III SA/Wa 3271/05, Lex nr 211453) stwierdzono, że z art. 159 § 2 u.p.e.a. a contrario wynika, iż ustawodawca w ww. przepisie nie zawarł żadnego ograniczenia w przedłużaniu terminu zabezpieczenia należności o charakterze pieniężnym. Oznacza to, że termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużany wielokrotnie.
Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela poglądy wyrażone w cytowanych orzeczeniach i publikacjach.
W realiach niniejszej sprawy orzeczenie organu egzekucyjnego o przedłużeniu terminu trwania zabezpieczenia do dnia 21 kwietnia 2013 r. zostało skorelowane z przewidywanym terminem zakończenia postępowania kontrolnego wobec skarżącej w zakresie kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków od towarów i usług za okres od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r. (vide: postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 22 lutego 2013 r., akta administracyjne, k. 60).
Wbrew zarzutom skargi, wydane w niniejszej sprawie postanowienia organów obu instancji zawierają wszystkie wymogi formalne określone w art. 124 k.p.a., w tym podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do ich wydania.
W postanowieniu z dnia 22 lutego 2013 r. r. oraz w postanowieniu z 9 maja 2013 r. wskazano, z czyjego upoważnienia rozstrzygnięcia te były sygnowane, ponadto widnieje na nich własnoręczny podpis uzupełniony imienną pieczątką osoby, która go złożyła z podaniem jej imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. Tym samym, podpisanie postanowień w przedstawiony sposób nie naruszało art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. Wyrażone stanowisko jest zbieżne z prezentowanym w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 918/09, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2105/06 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, przebieg postępowania w niniejszej sprawie usprawiedliwia wniosek, że nie zostały naruszone uprawnienia strony do uchylenia zabezpieczenia w trybie art. 159 u.p.e.a., gdyż zdaniem Sądu w dalszym ciągu zachodziły przesłanki do przedłużenia zabezpieczenia. W zaskarżonym postanowieniu organ prawidłowo wskazał, że uzasadnienie postanowienia organu pierwszej instancji zawiera wskazanie przyczyny przedłużenia terminu zabezpieczenia.
W niniejszej sprawie wniosek wierzyciela dotyczący terminu przedłużenia zabezpieczenia spełniał przesłanki formalne. Tym samym, wbrew zarzutom skargi brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego orzeczenia organu I instancji.
W konsekwencji, mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło