I SA/Gd 1188/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt [...] w przedmiocie zwrotu dotacji postanawia: odmówić wstrzymania zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lipca 2016 r., w przedmiocie zwrotu dotacji. Pismem z dnia 25 października 2016 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że z konta skarżącej została pobrana kwota 8.787,89 zł przez Urząd Skarbowy na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wójta Gminy (kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi – przyp. Sądu). Środki te przeznaczone były na rehabilitację i leczenie córki skarżącej a ich utrata spowoduje wstrzymanie rehabilitacji i leczenia córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże zgodnie art. 61 § 3 p.p.s.a., gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy natomiast rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 122; postanowienie NSA z 31 stycznia 2006 r., II FZ 882/05, niepubl.). Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. praca zbiorowa pod red. T. Wosia: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 296; postanowienie NSA z 14 września 2005 r. II FZ 580/05, niepubl.). Zdaniem Sądu wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) nie może polegać na wstrzymaniu nastąpienia skutku, który zaskarżony akt wywołuje ( przeciwnie NSA w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 27/14 - dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołane przepisy nie dają bowiem podstaw do przyjęcia, że wstrzymanie wykonania aktu obejmuje również takie akty, które już zostały wykonane, tj. wywołały materialne skutki faktyczne i prawne. W takiej sytuacji wstrzymanie wykonania aktu stanowiłoby w istocie restytucję stanu rzeczy istniejącego przed wykonaniem zaskarżonego aktu, tymczasem z powołanych przepisów wprost wynika jedynie dopuszczalność wstrzymania wykonania aktu, a zatem takiego aktu, który nie został jeszcze wykonany, nie zaś wstrzymania skutków, jakie wywołał wykonany już akt (co prowadziłoby do czasowej restytucji stanu poprzedniego). Z kolei w sytuacji gdy decyzja została już wykonana wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia: 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 435/13; 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 451/12; 6 września 2011 r. sygn. akt I OZ 625/11; 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 410/10 – dostępne jw.). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazania wymaga, że będącą przedmiotem skargi decyzją utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy w przedmiocie zwrotu dotacji w wysokości 7,198,66 zł pobranej w nadmiernej wysokości. Co w sprawie istotne, jak wskazała skarżąca we wniosku o wstrzymanie decyzji, kwota ta została pobrana z jej konta (wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi) na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego. Stwierdzić należy, że egzekucja ww. środków, biorąc pod uwagę przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji okoliczności, może wiązać się z ryzykiem wystąpienia po stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (chociaż skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów uprawdopodobniających wskazane okoliczności). Niemniej jednak jak wynika z wniosku strony zaskarżona decyzja ostateczna została już wykonana poprzez egzekucję z rachunku bankowego skarżącej. Natomiast jak już wcześniej wspomniano, w ocenie Sądu wstrzymanie wykonania decyzji nie może być utożsamiane z czasowym wstrzymaniem czy też zawieszeniem skutków faktycznych i prawnych decyzji już wykonanej. Wykonanie decyzji ze swej istoty zawsze stoi na przeszkodzie dopuszczalności wstrzymania wykonania takiej decyzji. Dopiero wyeliminowanie przez sąd administracyjny z obrotu prawnego zaskarżonej ostatecznej decyzji może zniweczyć jej skutki, powodując odzyskanie przez skarżącą wyegzekwowanej kwoty dotacji. Reasumując powyższe, należy stwierdzić, że skoro kwota zakwestionowanej zaskarżoną decyzją dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, została już wyegzekwowana, to w takiej sytuacji tylko kwestionowanie formalnej i merytorycznej zasadności tej decyzji i ewentualne jej uchylenie przez sąd administracyjny może spowodować przywrócenie stanu poprzedniego (zwrotu pobranej przez organ egzekucyjny kwoty pieniężnej). Skutki już wykonanej decyzji mogą być bowiem zniwelowane jedynie przez pozytywne dla skarżącej orzeczenie sądu uwzględniające skargę, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 896/08 - dostępne jw.). Końcowo Sąd wyjaśnia, że skarżąca nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca ograniczyła się bowiem wyłącznie do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Strona, oprócz gołosłownego stwierdzenia, że pobrane przez organ środki przeznaczone miały być na leczenie i rehabilitację chorej córki, nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających te okoliczności i uzasadniających celowość wydania takiego rozstrzygnięcia przez Sąd. Tymczasem do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym wnioskodawcy. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie zaskarżonego aktu odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku wnioskodawcy, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. Sąd stwierdził jednocześnie, że brak jest w aktach sprawy innych danych wskazujących na aktualną sytuację majątkową skarżącej, co tym samym uniemożliwiło Sądowi ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu (zgodnie z tezą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 roku, wydanego w sprawie II OZ 155/2005). W tym stanie rzeczy wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.