I SA/Gd 16/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 16/25 w sprawie ze skargi B.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 listopada 2024 r. nr 2201-IOV-2.4123.1.2024/10/06 w przedmiocie określenia spadkodawcy zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2021 r. oraz orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W dniu 25 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygn. akt I SA/Gd 16/25, którym uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS") z dnia 8 listopada 2024 r. w przedmiocie określenia spadkodawcy zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2021 r. oraz orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy. Dyrektor IAS, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 13 sierpnia 2025 r. wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gdańsku. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2025 r. pełnomocnik Dyrektora IAS został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 460 zł, na wskazany rachunek bankowy Sądu bądź w kasie Sądu, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższa przesyłka została doręczona w dniu 18 sierpnia 2025 r. Wpis od skargi kasacyjnej został uiszczony w dniu 26 sierpnia 2025 r. Pismem z dnia 28 sierpnia 2025 r. Dyrektor IAS złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 16/25, z uwagi na zaistniałe przyczyny niezależne od organu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż przelew środków został zlecony w dniu 21 sierpnia 2025 r., w którym wprowadzono do systemu finansowo-księgowego polecenie dokonania zapłaty na kwotę 460 zł z terminem płatności na 25 sierpnia 2025 r. Z przyczyn technicznych przelew nie został wygenerowany automatycznie. W dniu 26 sierpnia 2025 r. w trakcie weryfikacji dokumentów księgowych błąd został wychwycony i przelew tego dnia zrealizowano. Błąd ten organ zgłosił do producenta oprogramowania, który odpowiedział, że w najbliższej wersji programu zostanie wprowadzony mechanizm, który uniemożliwi złożenie podpisu pod dokumentem nie zawierającym pozycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a także dokonać - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. W pierwszej kolejności, aby możliwym było merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, należy ustalić, czy doszło do uchybienia temu terminowi, do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Z uwagi na odebranie w dniu 18 sierpnia 2025 r. przez pełnomocnika organu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, zakreślony w nim siedmiodniowy termin upływał z dniem 25 sierpnia 2025 r. Termin ten upłynął bezskutecznie, bowiem wpis od skargi kasacyjnej wpłynął na rachunek bankowy tut. Sądu dopiero w dniu 26 sierpnia 2025 r. W związku ze stwierdzeniem uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, istniały podstawy do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu, w świetle powyżej określonych przesłanek normatywnych, Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Odnosząc się do siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, Sąd stwierdza, iż zachowano ww. termin. Przyjąwszy, iż z dniem 26 sierpnia 2025 r. powzięto wiedzę o błędzie, to uznać należy, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w siedmiodniowym terminie, albowiem został złożony w dniu 28 sierpnia 2025 r. Sąd wskazuje, że w dniu 26 sierpnia 2025 r. dokonano również czynności, do dokonania której terminowi uchybiono, bowiem tego dnia wpłynęła na rachunek bankowy tut. Sądu kwota 460 zł uiszczona tytułem wpisu do skargi kasacyjnej w sprawie I SA/Gd 16/25. Odnosząc się natomiast do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, Sąd stwierdza, iż nie doszło do jej ziszczenia się. Wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu, organ powołał się na okoliczność, że system finansowo-księgowy nie wygenerował przelewu, mimo jego zlecenia w dniu 21 sierpnia 2025 r. z terminem płatności na ostatni dzień terminu (26 sierpnia 2025 r.). Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi uprawdopodobnić, że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 798/14, publ. CBOSA). Jednocześnie podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, publ. CBOSA). Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, która wymaga, by w warunkach, z jakiegokolwiek powodu, niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. W judykaturze przyjmuje się, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14, publ. CBOSA). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, publ. CBOSA). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, powołano się wyłącznie na okoliczność zaistnienia błędu w oprogramowaniu, za pomocą którego zlecono uiszczenie wpisu sądowego, a którego zaistnienie potwierdził producent oprogramowania. W tym zakresie twierdzenia wnioskodawcy są jednak gołosłowne. Pomimo, że skarżący kasacyjnie powołał się na wyjaśnienia producenta oprogramowania, to nie przedstawił stosownej odpowiedzi na zgłoszenie nieprawidłowości. W żaden sposób nie uprawdopodobniono okoliczności wystąpienia błędu we wskazanym terminie, ani potwierdzenia jego zaistnienia przez producenta oprogramowania. Do wniosku o przywrócenie terminu nie załączono żadnej dokumentacji. Tym samym nie jest możliwym przyjęcie, jak podniesiono we wniosku, że zaistniałe przyczyny uchybienia terminu do uiszczenia wpisu były niezależne od organu. Sąd uznaje zatem, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Dokonanie przelewu natychmiast bo wychwyceniu braku jego dokonania (następnego dnia) oraz powoływanie się na błąd systemu finansowo-księgowego nie może być uznane za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu, gdyż okoliczność ta nie ma charakteru przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Brak sprawdzenia faktu wygenerowania przelewu na ostatni dzień terminu do jego dokonania stanowi o zawinionym braku staranności przy dokonywaniu tej czynności. Okoliczność ta mogła bowiem zostać sprawdzona już w dniu 25 sierpnia 2025 r., a wpis sądowy mógł zostać tego dnia uiszczony za pośrednictwem innych dostępnych sposobów, aniżeli przelew bankowy (uiszczenie gotówką w kasie sądu bądź w placówce pocztowej), zwłaszcza że siedziba organu znajduje się w dużym mieście, które zapewnia dostęp do alternatywnych sposobów uiszczania opłat. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r. sygn. akt FZ 93/04). Brak dopilnowania faktycznego zrealizowania przelewu kwoty wpisu sądowego w ostatnim dniu terminu zasadniczo świadczy o niedbalstwie dokonującego tej czynności, a co najmniej jego lekkomyślności w powierzeniu całkowitej wiary w niezawodność systemu finansowo-księgowego. Oczywiście, Sąd nie neguje faktu możliwości wystąpienia błędu w oprogramowaniu tegoż systemu, jednakże okoliczność ta nie została przez wnioskującego w żaden sposób uprawdopodobniona. Trudno zatem mówić, aby w sprawie przyczyną popełnionego błędu (spóźnionego uiszczenia wpisu sądowego) były inne okoliczności niż te wynikające z jego istoty, tj. formy zawinienia mającego postać nazywaną niedbalstwem. Wskazać należy, że organ był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który posiadając umocowanie do złożenia skargi ma prawo i obowiązek podjęcia wszystkich czynności łączących się z wniesieniem skargi, w tym wniesienia stosownych opłat sądowych (wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skierowane do pełnomocnika). Jeśli więc strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie przesłanek przywrócenia terminu, należy uwzględnić konieczność zachowania należytej staranności również przez tego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1347/05, CBOSA). Zauważyć przy tym należy, iż pełnomocnik nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił innych okoliczności, które uniemożliwiłyby dochowanie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, pomimo dołożenia szczególnej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy. Wymaga zaś podkreślenia, że kryteria dochowania należytej staranności są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 745/98, postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt II FZ 422/09, postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt I FZ 33/12, CBOSA). Osoby takie zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. W kontekście powyższych rozważań nie sposób uznać, że wnioskodawca uprawdopodobnił zaistnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 25 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 16/25.