I SA/Gd 2073/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2020 r. sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 20 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 września 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej "k.p.a.", art. 34 § 5 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia M.B. (dalej: skarżący, zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 sierpnia 2019 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie zagranicznych tytułów wykonawczych, uchylił postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym: Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego - prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie zagranicznych tytułów wykonawczych o nr [...] z dnia 30.08.2018r. W oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne w postaci: (1) zajęcia rachunków bankowych (zawiadomienie z dnia 5 października 2018 r. doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 11 października 2018r., a zobowiązanemu w dniu 16 października 2018 r.), (2) z innych wierzytelności, tj. z tytułu nadpłaty podatku u dłużnika zajętej wierzytelności Naczelnika Urzędu Skarbowego (zgodnie z zawiadomieniem z dnia 24.07.2019r.), (3) z wynagrodzenia za pracę (zgodnie z zawiadomieniem z dnia 24.07.2019r.). Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 8 października 2018 r. Pismami z dnia 8 października 2018 r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i jego umorzenie. Jako podstawę zarzutów wskazał niedopuszczalność egzekucji oraz zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej w skrócie zwanej u.p.e.a.), zastosowania zbyt uciążliwego środka w postaci zajęcia nieruchomości (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.), prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), niespełnienie przez zagraniczne tytuły wykonawcze wymogów wynikających z art. 102 o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Postanowieniem z dnia 22 października 2018 r. nr [...] Naczelnik US uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) postanowieniem z dnia 7 grudnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Pismem z dnia 27 marca 2019 r. M.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 743/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi i odrzucił skargę. Pismem z dnia 5 sierpnia 2019 r. M.B. ponownie wniósł zarzuty z art. 33 § 1 pkt 6, 8, 9, 10 u.p.e.a. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie zagranicznych tytułów wykonawczych z dnia 30 sierpnia 2018r. opisanych na wstępie, żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz jego zawieszenia do czasu ostatecznego rozpatrzenia zarzutów. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2019 r. Naczelnik US na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, zobowiązany wniósł zażalenie, zarzucając wydanemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 34 § 1a w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika US i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzając, że art. 34 § 1a u.p.e.a. nie mógł stanowić podstawy wydania postanowienia albowiem postępowanie w przedmiocie zgłoszonych pismem z dnia 5 sierpnia 2019r. zarzutów nie zostało wszczęte wobec wniesienia ich po upływie ustawowego terminu. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie, w której zarzucił organowi naruszenie : art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., art. 34 § 1a, § 5 w związku z art. 18 u.p.e.a., art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., - poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie podjęte zostało przedwcześnie. Postępowanie zażaleniowe w tej sprawie powinno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. do czasu: prawomocnego zakończenia wyrokami sądów administracyjnych postępowania ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] z dnia 07.12.2018r., które utrzymuje w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w z dnia 22.10.2018r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (WSA w Gdańsku prowadzi w tej sprawie postępowanie o sygn. akt I SA/Gd 743/19), prawomocnego zakończenia wyrokami sądów administracyjnych postępowania ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] z dnia 10.06.2019r., które uchyla w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16.04.2019r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. (WSA w Gdańsku prowadzi w tej sprawie postępowanie o sygn. akt I SA/Gd 1509/19). W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowań prowadzonych z jego udziałem w związku z prowadzoną wobec niego egzekucją. Wskazał następnie, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe, organ odwoławczy powinien był bowiem uchylić postanowienie Naczelnika US i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Ponadto w przypadku wniesienia zarzutów po terminie właściwą formą rozstrzygnięcia jest odmowa uwzględnienia zarzutów względnie nieuwzględnienie zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia zasadności umorzenia postępowania w zakresie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzania egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów oraz ich tożsamości z zarzutami już wcześniej rozpatrzonymi. Jak wynika z bezspornego stanu faktycznego, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego na podstawie zagranicznych tytułów wykonawczych z dnia 30 sierpnia 2018r. skarżący wniósł dwukrotnie te same zarzuty: pismami z dnia 8 października 2018r. i pismem z dnia 21 sierpnia 2019r. W przedmiocie tych pierwszych wszczęte zostało postępowanie mające na celu ich merytoryczne rozpatrzenie, te drugie są z kolei przedmiotem niniejszej sprawy, w której organ pierwszej instancji stwierdził ich niedopuszczalność na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a., a organ odwoławczy stwierdził bezprzedmiotowość postępowania związaną z dwukrotnym wniesieniem tych samych zarzutów oraz wzniesieniem ich po terminie, i uchylając postanowienie organu I instancji, umorzył postępowanie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że zarzuty z dnia 21 sierpnia 2019 r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie zagranicznych tytułów wykonawczych z dnia 30 sierpnia 2018 r. niewątpliwie zostały wniesione z uchybieniem terminu wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który wynosi siedem dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Skoro doręczenie odpisu tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu 8 października 2018 r., ustawowy termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 15 października 2018 r. W skardze skarżący wprawdzie wskazuje na wątpliwości dotyczące skuteczności doręczenia ww. odpisów tytułów wykonawczych, niemniej jednak ich nie precyzuje, nie wiadomo więc, w czym konkretnie tych wątpliwości upatruje. Z akt sprawy wynika, że odpisy tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu w dniu 8 października 2018 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego i Sąd nie dostrzega powodów dla uznania tego doręczenia za budzące wątpliwości. Przepisy u.p.e.a. nie regulują wprost sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu. W art. 34 § 4 u.p.e.a. jest jedynie mowa, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego". Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. We wszystkich orzeczeniach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej (wyrok WSA w Krakowie z 3 sierpnia 2012 r., I SA/Kr 849/12 oraz powołane tam poglądy B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast.). W razie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów niektóre sądy uznają, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z 15 stycznia 2009r., I SA/Bk 361/08), bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z 9 lipca 2008 r., I SA/Po 443/08), bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z 24 października 2000 r., I SA/Ka 712/99; wyrok NSA z 8 lutego 1994 r. SA/Wr 1463/93), albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok NSA z dnia 1 października 1999 r., I SA/Lu 722/98; wyroki WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2008 r., III SA/Łd 19/08, 9 lipca 2015 r. III SA/Łd 556/15). Sądy administracyjne akceptowały również odmowę wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyroki WSA w Gdańsku z 27 listopada 2013 r., I SA/Gd 1017/13, WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 843/14, WSA w Białymstoku z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 354/17). Do tego ostatniego poglądu przychylił się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r. w sprawie II FSK 3770/14 wskazał, że niewątpliwie uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Ponadto należy dodać, że zarzuty z dnia 5 sierpnia 2019 r. w rozpatrywanej sprawie nie tylko zostały wniesione po upływie terminu, ale też stanowią powtórzenie zarzutów z dnia 8 października 2018r., które zostały przez organy rozpatrzone merytorycznie: postanowieniem z dnia 22 października 2018r. Naczelnik US uznał je za niezasadne, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 7 grudnia 2018 r. postanowienie to utrzymał w mocy. Skarga wniesiona przez skarżącego na to postanowienie została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 743/19. W orzecznictwie podkreśla się, że zawarta w uprzednio wydanym rozstrzygnięciu norma indywidualna oraz skonkretyzowany w niej w sposób autorytatywny stosunek administracyjnoprawny determinują zakres stanu rzeczy osądzonej. Dopóki norma taka pozostaje w obrocie prawnym, stan rzeczy osądzonej będzie stanowił przeszkodę do ingerencji w wynikające z niej uprawnienia i obowiązki. Stan taki będzie zachodził, gdy wystąpi tożsamość adresatów normy indywidualnej, dyspozycji normy indywidualnej oraz jej przedmiotu (określonej rzeczy). Stwierdzenie takiego stanu obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 191/18). Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. nie było właściwą podstawą prawną rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę, że zarzuty z dnia 5 sierpnia 2019 r. wniesione zostały przez skarżącego nie tylko z uchybieniem terminu ale też stanowiły powtórzenie zarzutów już wcześniej rozpatrzonych, Sąd uznał, że umorzenie postępowania w tej sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość było prawidłowe. Jest to forma dopuszczalna w świetle przywołanego orzecznictwa zarówno w przypadku wniesienia zarzutów po terminie, ale też uzasadniona faktem wniesienia ich powtórnie w tej samej sprawie. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.