I SA/Gd 229/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi L.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 lutego 2011 r. nr[...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 sierpnia 2010 r. nr [...]; 2. określa, że wymienione w punkcie 1 rozstrzygnięcia nie mogą być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 357(trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. NACZELNIK URZĘDU SKARBOWEGO W DNIU 16 SIERPNIA 2010 R., WYDAŁ DECYZJĘ NR [...] OKREŚLAJĄCĄ L.K. ZOBOWIĄZANIE W PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG ZA MIESIĄCE: KWIECIEŃ, MAJ, LIPIEC I PAŹDZIERNIK 2007 R. DECYZJA ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI ZOSTAŁA WYSŁANA LISTEM POLECONYM NA ADRES PEŁNOMOCNIKA STRONY R.J. Z "A", UL. [...] W G. Z UWAGI NA BRAK MOŻLIWOŚCI DORĘCZENIA PISMA W SPOSÓB WSKAZANY W ART. 148 § 1 LUB ART. 149 USTAWY Z DNIA 29 SIERPNIA 1997 R. ORDYNACJA PODATKOWA (J. T. DZ. U. Z 2005 R. NR 8, POZ. 60 ZE ZM.), W DNIU 20 SIERPNIA 2010 R., PRZESYŁKA ZWIERAJĄCA DECYZJĘ ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI ZOSTAŁA POZOSTAWIONA NA OKRES 14 DNI DO DYSPOZYCJI ADRESATA W URZĘDZIE POCZTOWYM. ZAWIADOMIENIE O POZOSTAWIENIU PISMA W URZĘDZIE POCZTOWYM UMIESZCZONO W ODDAWCZEJ SKRZYNCE POCZTOWEJ ADRESATA. POWTÓRNE ZAWIADOMIENIE ADRESATA O PRZESYŁCE MIAŁO MIEJSCE 30 SIERPNIA 2010 R. Z POTWIERDZENIA ODBIORU WYNIKA, IŻ PEŁNOMOCNIK STRONY ODEBRAŁ PRZEDMIOTOWĄ PRZESYŁKĘ W DNIU 6 WRZEŚNIA 2010 R. W DNIU 20 WRZEŚNIA 2010 R., PEŁNOMOCNIK STRONY ZŁOŻYŁ ODWOŁANIE OD DECYZJI NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO NR [...] Z DNIA 16 SIERPNIA 2010 R. POSTANOWIENIEM NR [...] DO [...] Z DNIA 7 LUTEGO 2011 R. DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ STWIERDZIŁ, IŻ POWYŻSZE ODWOŁANIE ZOSTAŁO WNIESIONE Z UCHYBIENIEM TERMINU OKREŚLONEGO W ART. 223 § 2 PKT 1 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA. DNIA 14 LUTEGO 2011 R., STRONA W IMIENIU KTÓREJ WYSTĘPUJE PEŁNOMOCNIK DORADCA PODATKOWY R.J. WNIOSŁA DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W GDAŃSKU SKARGĘ NA POWYŻSZE POSTANOWIENIE. W SKARDZE TEJ PEŁNOMOCNIK WNIÓSŁ O UCHYLENIE ZASKARŻONEGO POSTANOWIENIA. SKARŻONEMU POSTANOWIENIU STRONA ZARZUCIŁA NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA TJ.: - ART. 228 § 1 PKT 1, ART. 228 § 1 PKT 2 W ZW. Z ART. 223 § 2 PKT 1 USTAWY Z DNIA 29 SIERPNIA 1997 R. ORDYNACJA PODATKOWA (TJ. DZ. U. Z 2005 R., NR 8, POZ. 60 ZE ZM.), - ART. 122, ART. 137 § 3 W ZW. Z ART. 123 § 1, ART. 145 § 1, ART. 150 § 1 PKT 1, § 1A, § 2 ORDYNACJI PODATKOWEJ, - ART. 165 § 1, § 2, § 4, ART. 187 § 1, ART. 190 § 1 I § 2, ART. 191, ART. 217 § 1 I § 2 W ZW. Z ART. 210 § 4 W ZW. Z ART. 219 ORDYNACJI PODATKOWEJ, POPRZEZ NIEWŁAŚCIWE ZASTOSOWANIE ORAZ - ART. 150 § 1 PKT 1, § 1A, § 2 ORDYNACJI PODATKOWEJ, POPRZEZ BŁĘDNĄ WYKŁADNIĘ. W PISMACH Z DNIA 16 I 24 MAJA 2011 R., PEŁNOMOCNIK WNIÓSŁ O STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI WYDANYCH W SPRAWIE ORZECZEŃ. W UZASADNIENIU SKARGI PEŁNOMOCNIK WSKAZAŁ, ŻE ORGAN ODWOŁAWCZY BŁĘDNIE ZASTOSOWAŁ PRZEPISY ART. 122, ART. 187 § 1, ART. 191 ORDYNACJI PODATKOWEJ, BOWIEM BŁĘDNIE USTALIŁ, ŻE 14-DNIOWY TERMIN DO WNIESIENIA ODWOŁANIA ZACZĄŁ BIEC OD DNIA 3 WRZEŚNIA 2010 R., I UPŁYNĄŁ Z DNIEM 17 WRZEŚNIA 2010 R. W OCENIE STRONY SKARŻĄCEJ TERMIN DO WNIESIENIA ODWOŁANIA W OGÓLE NIE ROZPOCZĄŁ SWOJEGO BIEGU, BOWIEM WSZYSTKIE CZYNNOŚCI POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO BYŁY BEZSKUTECZNE. ORGAN ODWOŁAWCZY NIEPRAWIDŁOWO WYLICZYŁ 14-DNIOWY TERMIN DO WNIESIENIA ODWOŁANIA, GDYŻ BEZZASADNIE UZNAŁ, ŻE TERMIN TEN BIEGŁ W DNIACH 28 I 29 SIERPNIA 2010 R., MIMO ŻE BYŁY TO DNI USTAWOWO WOLNE OD PRACY. 7-DNIOWY TERMIN, LICZĄC OD PIERWSZEGO AWIZO, UPŁYNĄŁ Z DNIEM 27 SIERPNIA 2010 R., POCZTA POLSKA NIE DOSTARCZYŁA POWTÓRNEGO ZAWIADOMIENIA W DNIU 28 SIERPNIA 2010 R., LECZ DOPIERO 30 SIERPNIA 2010 R., NATOMIAST PISMO ZOSTAŁO ODEBRANE PRZEZ PEŁNOMOCNIKA W SIÓDMYM DNIU OD POWTÓRNEGO ZAWIADOMIENIA, TJ. DNIA 6 WRZEŚNIA 2010 R. STRONA SKARŻĄCA UTRZYMUJE, ŻE GDYBY 14-DNIOWY TERMIN DO ODBIORU PRZESYŁKI UPŁYNĄŁ W DNIU 3 WRZEŚNIA 2010 R., PRZESYŁKA ZOSTAŁABY ZWRÓCONA PRZEZ POCZTĘ, A PEŁNOMOCNIKOWI NIE WYDANO BY KORESPONDENCJI. ZDANIEM SKARŻĄCEJ BIEG 14-DNIOWEGO TERMINU, O KTÓRYM MOWA W ART. 150 § 1 PKT 1 ORDYNACJI, ZOSTAJE PRZERWANY Z UPŁYWEM SIÓDMEGO DNIA OD DATY PIERWSZEGO ZAWIADOMIENIA POCZTY, A BIEGNIE NA NOWO OD DATY DORĘCZENIA POWTÓRNEGO ZAWIADOMIENIA ADRESATOWI. STRONA TWIERDZI TAKŻE, ŻE POSTĘPOWANIE PODATKOWE NIE ZOSTAŁO SKUTECZNIE WSZCZĘTE, A STRONĘ POZBAWIONO PRAWA UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU PODATKOWYM NA SKUTEK DORĘCZENIA POSTANOWIENIA NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO Z DNIA 27 SIERPNIA 2009 R., O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO W ZAKRESIE PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG NA ADRES PEŁNOMOCNIKA, ZAMIAST BEZPOŚREDNIO NA ADRES STRONY. NASTĘPNIE STRONA STWIERDZIŁA, ŻE ZARÓWNO SKARŻONE POSTANOWIENIE, JAK I POPRZEDZAJĄCA JE DECYZJA ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI NIE WYWIERAJĄ ŻADNYCH SKUTKÓW PRAWNYCH, A POSTĘPOWANIE PODATKOWE W OGÓLE NIE TOCZYŁO SIĘ, GDYŻ NIE ZOSTAŁO WSZCZĘTE. W OCENIE PEŁNOMOCNIKA ORGAN ODWOŁAWCZA WINIEN ZASTOSOWAĆ PRZEPIS ART. 228 § 1 PKT 1 ORDYNACJI I STWIERDZIĆ NIEDOPUSZCZALNOŚĆ ODWOŁANIA. KOLEJNO STRONA ZARZUCA, ŻE W AKTACH SPRAWY BRAK WYJAŚNIEŃ URZĘDU POCZTOWEGO NR [...] W G., W ZWIĄZKU Z CZYM ORGAN ODWOŁAWCZY NIE MÓGŁ STWIERDZIĆ, CZY POWYŻSZE ZAWIADOMIENIA BYŁY PRAWIDŁOWE POD WZGLĘDEM FORMALNYM, CO ZDANIEM SKARŻĄCEJ NARUSZA ZASADĘ SWOBODNEJ OCENY DOWODÓW (ART. 191 ORDYNACJI). W DALSZEJ CZĘŚCI UZASADNIENIA STRONA SUGERUJE, ŻE ZASKARŻONE POSTANOWIENIE BYŁO KONSEKWENCJĄ PISMA WNIESIONEGO PRZEZ PEŁNOMOCNIKA W DNIU 21 GRUDNIA 2010 R., W KTÓRYM PODNIESIONO ZARZUT NIESKUTECZNOŚCI WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO. DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ W CAŁOŚCI PODTRZYMAŁ SWOJE DOTYCHCZASOWE STANOWISKO PRZYJĘTE W ROZPATRYWANEJ SPRAWIE. W PIERWSZEJ KOLEJNOŚCI ORGAN ODWOŁAWCZY ODNOSZĄC SIĘ DO ZARZUTU NIEWŁAŚCIWEGO ZASTOSOWANIA ART. 122, ART. 187 § 1, ART. 191 ORDYNACJI, POLEGAJĄCEGO NA BEZZASADNYM STWIERDZENIU UCHYBIENIA TERMINOWI DO WNIESIENIA ODWOŁANIA, WSKAZAŁ, ŻE STAN PRAWNY W OMAWIANEJ SPRAWIE REGULUJ Ą PRZEPISY DZIAŁU IV ROZDZIAŁ 5 ORAZ 15 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA. ZGODNIE Z ART. 223 § 1 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA ODWOŁANIE WNOSI SIĘ DO WŁAŚCIWEGO ORGANU ODWOŁAWCZEGO ZA POŚREDNICTWEM ORGANU PODATKOWEGO, KTÓRY WYDAŁ DECYZJĘ. ODWOŁANIE WNOSI SIĘ W TERMINIE 14 DNI OD DNIA DORĘCZENIA DECYZJI STRONIE (ART. 223 § 2 PKT 1 ORDYNACJI). PRZEWIDZIANY W PRZYWOŁANYM POWYŻEJ PRZEPISIE TERMIN DO DOKONANIA PRZEZ STRONĘ POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO CZYNNOŚCI PROCESOWEJ, ZMIERZAJĄCEJ DO WERYFIKACJI TREŚCI ROZSTRZYGNIĘCIA ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI JEST TZW. TERMINEM PROCESOWYM - UPŁYW TEGO TERMINU, W KONSEKWENCJI OSTATECZNEGO CHARAKTERU JAKI ZYSKUJE DECYZJA Z MOMENTEM JEGO UPŁYWU, POWODUJE BEZSKUTECZNOŚĆ DOKONANEJ CZYNNOŚCI PROCESOWEJ. ORGAN ODWOŁAWCZY PODTRZYMAŁ SWOJE STANOWISKO, IŻ ZASADNICZE ZNACZENIE DLA OCENY, CZY ODWOŁANIE OD DECYZJI ZOSTAŁO WNIESIONE W PRZEPISANYM TERMINIE, MA USTALENIE DATY JEJ DORĘCZENIA. SPOSOBY DORĘCZANIA PISM W TRAKCIE POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO, W TYM I DECYZJI, ZOSTAŁY OKREŚLONE W ART. 144-154 ORDYNACJI PODATKOWEJ. JAK WYNIKA Z MATERIAŁU DOWODOWEGO, DORĘCZYCIEL POCZTOWY NIE ZASTAŁ ADRESATA (PEŁNOMOCNIKA) W DNIU 20 SIERPNIA 2010 R., W "A", ZATEM NIE MIAŁ MOŻLIWOŚCI DORĘCZENIA PRZESYŁKI W SPOSÓB OKREŚLONY W ART. 148 § 1 LUB ART. 149 ORDYNACJI PODATKOWEJ. POZOSTAWIŁ ZATEM ZAWIADOMIENIE O PRZESYŁCE POLECONEJ W SKRZYNCE POCZTOWEJ ZE WSKAZANIEM W PKT 2 ZAWIADOMIENIA, ŻE Z POWODU NIEMOŻNOŚCI DORĘCZENIA W SPOSÓB WSKAZANY W PUNCIE 1, PRZESYŁKĘ POZOSTAWIA SIĘ NA OKRES 14 DNI DO DYSPOZYCJI ADRESATA W UP NR [...] W DNIU 20 SIERPNIA 2010 R. SKORO PRZESYŁKĘ "AWIZOWANO" W DNIU 20 SIERPNIA 2010 R., TO TERMIN DO JEJ ODEBRANIA BIEGŁ PRZEZ KOLEJNYCH 14 DNI I UPŁYNĄŁ W DNIU 3 WRZEŚNIA 2010 R. BRZMIENIE ART. 150 § 2 ORDYNACJI NIE NASUWA ŻADNYCH WĄTPLIWOŚCI INTERPRETACYJNYCH. Z UPŁYWEM 14 DNIOWEGO OKRESU (14 NASTĘPUJĄCYCH KOLEJNO PO SOBIE DNI), O JAKIM MOWA W ART. 150 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ, LICZONEGO OD DATY ZŁOŻENIA DECYZJI W URZĘDZIE POCZTOWYM TJ. 3 WRZEŚNIA 2010 R., DECYZJA ZOSTAŁA SKUTECZNIE DORĘCZONA. SKORO PRZESYŁKĘ DORĘCZONO SKUTECZNIE W DNIU 3 WRZEŚNIA 2010 R., - OD TEGO DNIA ROZPOCZĄŁ BIEG 14-DNIOWY TERMIN DO WNIESIENIA ODWOŁANIA OD DECYZJI PIERWSZOINSTANCYJNEJ. OCZYWISTYM JEST, IŻ TERMIN TEN UPŁYNĄŁ W DNIU 17 WRZEŚNIA 2010 R., NATOMIAST ODWOŁANIE ZOSTAŁO ZŁOŻONE DO ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI W DNIU 20 WRZEŚNIA 2010 R., ZATEM PO TERMINIE, KTÓRY UPŁYNĄŁ Z DNIEM 17 WRZEŚNIA 2010 R., (14 DNI LICZONE OD 3 WRZEŚNIA 2010 R.). Z UWAGI NA POWYŻSZE DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ DZIAŁAJĄC NA PODSTAWIE ART. 228 § 1 PKT 2 ORDYNACJI, STWIERDZIŁ, CO PODTRZYMAŁ W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ, IŻ ODWOŁANIE STRONY OD DECYZJI NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO Z DNIA 16 SIERPNIA 2010 R., ZŁOŻONE PISMEM Z DNIA 20 SIERPNIA 2010 R., ZOSTAŁO WNIESIONE Z UCHYBIENIEM TERMINU DO JEGO WNIESIENIA. STWIERDZENIE POWYŻSZEGO OBLIGOWAŁO ORGAN ODWOŁAWCZY DO POZOSTAWIENIA ODWOŁANIA BEZ ROZPATRZENIA. NASTĘPNIE ODNIESIONO SIĘ DO ZARZUTU, IŻ POSTĘPOWANIE PODATKOWE W ZAKRESIE PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG NIE ZOSTAŁO SKUTECZNIE WSZCZĘTE, JAKO ŻE POSTANOWIENIE ORGANU WSZCZYNAJĄCEGO POSTĘPOWANIE ZOSTAŁO DORĘCZONE PEŁNOMOCNIKOWI. W OPARCIU O AKTA SPRAWY WSKAZANO, IŻ STRONA USTANOWIŁA DORADCĘ PODATKOWEGO R.J. SWOIM PEŁNOMOCNIKIEM, DO REPREZENTACJI PRZED WSZYSTKIMI ORGANAMI PODATKOWYMI ORAZ SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI WSZYSTKICH INSTANCJI W SPRAWACH PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG W SZCZEGÓLNOŚCI DO ZŁOŻENIA WNIOSKÓW O STWIERDZENIE NADPŁAT Z POWYŻSZEGO TYTUŁU ORAZ DO DOKONANIA KOREKT DEKLARACJI DLA PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG DO SKŁADANIA OŚWIADCZEŃ, DEKLARACJI I DOKUMENTÓW, JAKIE OKAŻĄ SIĘ KONIECZNE W POWYŻSZYCH SPRAWACH, A TAKŻE DO ODBIORU DECYZJI, POSTANOWIEŃ, ZAŚWIADCZEŃ I WEZWAŃ, ZAWIADOMIEŃ I INNYCH PISM URZĘDOWYCH KIEROWANYCH DO MNIE PRZEZ ORGANY PODATKOWE W W/W SPRAWACH ORAZ WSZELKICH PISM SĄDOWYCH - WYROKÓW, POSTANOWIEŃ, ZARZĄDZEŃ, WEZWAŃ, ZAWIADOMIEŃ I INNYCH (...). W OCENIE ORGANU POZA SPOREM POZOSTAWAŁO, ŻE STRONA UMOCOWAŁA DORADCĘ PODATKOWEGO DO I, WYSTĘPOWANIA W JEJ IMIENIU. PEŁNOMOCNICTWO ZOSTAŁO ZŁOŻONE WRAZ Z WNIOSKIEM O STWIERDZENIE NADPŁATY. SKORO ZATEM ORGAN PIERWSZEJ INSTANCJI UZNAŁ, ŻE W ZWIĄZKU ZE ZŁOŻENIEM TEGO WNIOSKU NALEŻAŁO WSZCZĄĆ POSTĘPOWANIE W PRZEDMIOCIE OKREŚLENIA ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO, KTÓREGO NADPŁATA TA MIAŁA DOTYCZYĆ, ZASADNYM BYŁO PRZYJĘCIE PRZEZ TEN ORGAN W OPARCIU O TAK SFORMUŁOWANE PEŁNOMOCNICTWO, ŻE PEŁNOMOCNIK BYŁ UMOCOWANY RÓWNIEŻ W POSTĘPOWANIU WSZCZĘTYM Z URZĘDU. NALEŻY STWIERDZIĆ, IŻ ZWIĄZEK POSTĘPOWANIA DOTYCZĄCEGO WYSOKOŚCI ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO ORAZ POSTĘPOWANIA W SPRAWIE STWIERDZENIA NADPŁATY ORAZ ZALEŻNOŚĆ DRUGIEGO OD WYNIKU PIERWSZEGO POSTĘPOWANIA SĄ TAK OCZYWISTE, ŻE PEŁNOMOCNICTWO ZŁOŻONE WRAZ Z WNIOSKIEM O STWIERDZENIE NADPŁATY UPRAWNIAŁO DORADCĘ PODATKOWEGO DO WYSTĘPOWANIA W OBU POSTĘPOWANIACH. WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA OKREŚLAJĄCEGO, WYSOKOŚĆ ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO (ART. 21 § 3 ORDYNACJI PODATKOWEJ) BYŁO KONSEKWENCJĄ ZŁOŻENIA PRZEZ SKARŻĄCEGO WNIOSKU O STWIERDZENIE NADPŁATY. PRAWIDŁOWO ZATEM ORGAN PIERWSZEJ INSTANCJI NIE ZIGNOROWAŁ FAKTU, ŻE STRONA USTANOWIŁA PEŁNOMOCNIKA. ZAKRES PEŁNOMOCNICTWA UPRAWNIAŁ DO PRZYJĘCIA, ŻE INTENCJĄ STRONY BYŁO, ABY PEŁNOMOCNIK ZASTĘPOWAŁ JĄ W KAŻDEJ SPRAWIE, KTÓRA WIĄZAŁA SIĘ Z WNIOSKOWANYM PRZEZ NIĄ STWIERDZENIEM NADPŁATY. DO SPRAW TAKICH NALEŻAŁO ZALICZYĆ POSTĘPOWANIE DOTYCZĄCE OKREŚLENIA WYSOKOŚCI PODATKU, KTÓRE ORGAN PIERWSZEJ INSTANCJI UZNAŁ ZA WSKAZANE PRZEPROWADZIĆ, ZANIM WYPOWIE SIĘ CO DO SAMEJ NADPŁATY. ZDANIEM ORGANU ZA MOŻLIWOŚCIĄ UWZGLĘDNIENIA PEŁNOMOCNICTWA UDZIELONEGO PRZEZ PODATNIKA W ZWIĄZKU Z WNIOSKIEM O STWIERDZENIE NADPŁATY PRZEMAWIA RÓWNIEŻ OKOLICZNOŚĆ, ŻE NIE ISTNIEJĄ PRZESZKODY PRAWNE, ABY W JEDNEJ DECYZJI ORZEC W PRZEDMIOCIE WYSOKOŚCI ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO ORAZ W PRZEDMIOCIE NADPŁATY. CO PRAWDA W KWESTII TEJ W ORZECZNICTWIE SĄDOWYM I PIŚMIENNICTWIE WYSTĘPUJE ROZBIEŻNOŚĆ, JEDNAKŻE W GRUNCIE RZECZY ISTOTNYM JEST, ABY ORGAN PODATKOWY OKREŚLIŁ WYSOKOŚĆ ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO, GDY JEST NIEZBĘDNE W CELU USTALENIA CZY I EWENTUALNIE W JAKIEJ WYSOKOŚCI, W DANYM OKRESIE ROZLICZENIOWYM WYSTĄPIŁA NADPŁATA. DORĘCZENIE DECYZJI ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI PEŁNOMOCNIKOWI RÓWNAŁO SIĘ ZATEM WPROWADZENIU JEJ DO OBROTU PRAWNEGO, A WNIESIENIE ODWOŁANIA OD NIEJ PO TERMINIE DO WYDANIA ZASKARŻONEGO POSTANOWIENIA. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W GDAŃSKU ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: NA WSTĘPIE ROZWAŻAŃ NALEŻY WSKAZAĆ, ŻE ZGODNIE Z ART. 1 § 1 I 2 USTAWY Z DNIA 25 LIPCA 2002 R. - PRAWO O USTROJU SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH (DZ. U. NR 153, POZ. 1269 ZE ZM.), SĄDY ADMINISTRACYJNE SPRAWUJĄ WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI POPRZEZ KONTROLĘ DZIAŁALNOŚCI ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ, PRZY CZYM KONTROLA TA SPRAWOWANA JEST POD WZGLĘDEM ZGODNOŚCI Z PRAWEM. Z KOLEI PRZEPIS ART. 3 § 2 PKT 1 P.P.S.A., STANOWI, ŻE KONTROLA DZIAŁALNOŚCI ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ PRZEZ SĄDY ADMINISTRACYJNE OBEJMUJE ORZEKANIE W SPRAWACH SKARG NA DECYZJE ADMINISTRACYJNE. W WYNIKU TAKIEJ KONTROLI DECYZJA MOŻE ZOSTAĆ UCHYLONA W RAZIE STWIERDZENIA, ŻE NARUSZONO PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO W STOPNIU MAJĄCYM WPŁYW NA WYNIK SPRAWY LUB DOSZŁO DO TAKIEGO NARUSZENIA PRZEPISÓW PRAWA PROCESOWEGO, KTÓRE MOGŁOBY W ISTOTNY SPOSÓB WPŁYNĄĆ NA WYNIK SPRAWY, EWENTUALNIE W RAZIE WYSTĄPIENIA OKOLICZNOŚCI MOGĄCYCH BYĆ PODSTAWĄ WZNOWIENIA POSTĘPOWANIA (ART. 145 § 1 PKT 1 LIT. A), B) I C) P.P.S.A.). Z PRZEPISU ART. 134 § 1 P.P.S.A., WYNIKA Z KOLEI, ŻE SĄD ROZSTRZYGA W GRANICACH DANEJ SPRAWY NIE BĘDĄC JEDNAK ZWIĄZANY ZARZUTAMI I WNIOSKAMI SKARGI ORAZ POWOŁANĄ PODSTAWĄ PRAWNĄ. WYKŁADNIA POWOŁANEGO WYŻEJ PRZEPISU WSKAZUJE, ŻE SĄD MA PRAWO ALE I OBOWIĄZEK DOKONANIA OCENY ZGODNOŚCI Z PRAWEM ZASKARŻONEGO AKTU ADMINISTRACYJNEGO, NAWET WÓWCZAS, GDY DANY ZARZUT NIE :ZOSTAŁ W SKARDZE PODNIESIONY. KIERUJĄC SIĘ POWYŻSZYMI KRYTERIAMI SĄD UZNAŁ, ŻE SKARGA ZASŁUGUJE NA UWZGLĘDNIENIE. W ROZPOZNAWANEJ SPRAWIE STWIERDZONE ZOSTAŁO NARUSZENIE PRZEPISÓW ORDYNACJI PODATKOWEJ, KTÓRE Z RACJI POPEŁNIONEGO UCHYBIENIA PRZYJMUJE POSTAĆ RAŻĄCEGO NARUSZENIA PRAWA, DAJĄCEGO PODSTAWĘ DO STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI ORZECZEŃ ORGANÓW OBU INSTANCJI. NALEŻY BOWIEM ZAUWAŻYĆ, ŻE ORGAN PODATKOWY PIERWSZEJ INSTANCJI UCHYBIŁ TREŚCI ART. 165 § 4 ORDYNACJI PODATKOWEJ POPRZEZ DORĘCZENIE POSTANOWIENIA O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO NIE SAMEJ STRONIE, LECZ OSOBIE, KTÓRĄ UZNAŁ ZA PEŁNOMOCNIKA UPRAWNIONEGO DO REPREZENTOWANIA PODATNIKA. NIE MOŻE BUDZIĆ WĄTPLIWOŚCI, ŻE STRONA W POSTĘPOWANIU PODATKOWYM MOŻE DZIAŁAĆ OSOBIŚCIE LUB PRZEZ PEŁNOMOCNIKA. DLA PRZYJĘCIA, ŻE STRONA W POSTĘPOWANIU DZIAŁA PRZEZ PEŁNOMOCNIKA (ART. 136 ORDYNACJI PODATKOWEJ), KONIECZNE JEST DOŁĄCZENIE DO AKT ORYGINAŁU LUB URZĘDOWO POŚWIADCZONEGO ODPISU PEŁNOMOCNICTWA. TYLKO WÓWCZAS MOŻNA BOWIEM UZNAĆ, ŻE PEŁNOMOCNIK JEST SKUTECZNIE I UMOCOWANY DO DZIAŁANIA W IMIENIU MANDANTA. DO CZASU ZAŚ ZŁOŻENIA DO AKT PEŁNOMOCNICTWA - ZGODNIE Z WYMOGIEM OKREŚLONYM W ART. 137 § 3 ORDYNACJI PODATKOWEJ - UZNAĆ NALEŻY, ŻE STRONA DZIAŁA W POSTĘPOWANIU SAMODZIELNIE. PODKREŚLIĆ PRZY TYM NALEŻY, ŻE TO NIE DO ORGANU NALEŻY DECYDOWANIE, CZY W DANYM POSTĘPOWANIU STRONA WYRAŻA WOLĘ BYCIA ZASTĘPOWANĄ PRZEZ PEŁNOMOCNIKA - WYRAZEM TAKIEJ WOLI JEST KAŻDORAZOWO (TJ. W KAŻDYM POSTĘPOWANIU) PRZEDŁOŻENIE DO AKT DANEJ SPRAWY DOKUMENTU PEŁNOMOCNICTWA. ZAUWAŻYĆ TEŻ TRZEBA, ŻE SKORO ART. 137 § 3 ORDYNACJI PODATKOWEJ MÓWI O AKTACH, TO NIEWĄTPLIWIE CHODZI O AKTA POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO, KTÓRE ZAKŁADA SIĘ OD CHWILI WSZCZĘCIA TEGO POSTĘPOWANIA, A NIE PRZED JEGO WSZCZĘCIEM. POSTĘPOWANIE NIE MOŻE TOCZYĆ SIĘ PRZED JEGO WSZCZĘCIEM, A ZATEM NIE MA WÓWCZAS AKT SPRAWY, DO KTÓRYCH PEŁNOMOCNIK MÓGŁBY ZŁOŻYĆ PEŁNOMOCNICTWO (CZY JEGO UWIERZYTELNIONY ODPIS). ABY DOPUSZCZALNE BYŁO UZNANIE, ŻE STRONA JEST W KONKRETNYM POSTĘPOWANIU REPREZENTOWANA PRZEZ PEŁNOMOCNIKA, DOKUMENT PEŁNOMOCNICTWA POWINIEN TRAFIĆ DO AKT ROZPATRYWANEJ SPRAWY JAKO WYRAZ WOLI STRONY DZIAŁANIA W TEJ KONKRETNEJ SPRAWIE ZA POŚREDNICTWEM PEŁNOMOCNIKA I DOWÓD UMOCOWANIA KONKRETNEJ OSOBY W TAKIM WŁAŚNIE CHARAKTERZE. ORGAN MUSI MIEĆ NA UWADZE PRZEDE WSZYSTKIM ZAPEWNIENIE STRONIE MOŻLIWOŚCI CZYNNEGO UCZESTNICZENIA W POSTĘPOWANIU. TO W GESTII STRONY LEŻY BOWIEM OKREŚLENIE TEGO, DO JAKICH KONKRETNIE PROWADZONYCH SPRAW ZGŁASZA UDZIAŁ PEŁNOMOCNIKA (NAWET STALE DLA NIEJ UMOCOWANEGO), A W KTÓRYCH SPRAWACH POTRZEBY TAKIEJ NIE DOSTRZEGA. STĄD TEŻ NAWET NAJBARDZIEJ UZASADNIONE PRZEKONANIE ORGANU, ŻE OKREŚLONA OSOBA JEST I PEŁNOMOCNIKIEM STRONY MUSI USTĄPIĆ PRZED OBOWIĄZKIEM UPEWNIENIA SIĘ W SPOSÓB NIEPOZOSTAWIAJĄCY WĄTPLIWOŚCI, IŻ TAK JEST W ISTOCIE. ODNOSZĄC POWYŻSZE ROZWAŻANIA DO PRZEDMIOTOWEJ SPRAWY STWIERDZIĆ NALEŻY, ŻE ORGAN PIERWSZEJ INSTANCJI WSZCZYNAJĄC POSTĘPOWANIE W ZAKRESIE WYSOKOŚCI ZOBOWIĄZANIA W PODATKU VAT DOKONAŁ WADLIWEGO DORĘCZENIA POSTANOWIENIA O JEGO WSZCZĘCIU DO RĄK OSOBY UZNANEJ PRZEZ ORGAN ZA PEŁNOMOCNIKA PODATNIKA. POSTĘPOWANIE ORGANU BYŁO NIEUZASADNIONE O TYLE, ŻE NIE ISTNIAŁY PODSTAWY DO PRZYJĘCIA, IŻ OSOBA TA BYŁA PEŁNOMOCNIKIEM UPRAWNIONYM DO REPREZENTOWANIA PODATNIKA PRZED ORGANAMI PODATKOWYMI W TEJ KONKRETNEJ SPRAWIE. PRZYJĘCIE PRZEZ ORGAN PODATKOWY, ŻE STRONA NIE DZIAŁA W POSTĘPOWANIU OSOBIŚCIE, LECZ PRZEZ USTANOWIONEGO PEŁNOMOCNIKA, A NASTĘPNIE PROWADZENIE POSTĘPOWANIA Z UDZIAŁEM "RZEKOMEGO PEŁNOMOCNIKA", NARAŻA ORGAN NA ZARZUT POZBAWIENIA STRONY CZYNNEGO UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU. ANALOGICZNIE STANOWISKO JEST SZEROKO REPREZENTOWANE W ORZECZNICTWIE SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH - POR. NP. WYROKI NSA - Z DNIA 11 KWIETNIA 2008 R., II FSK 128/08, A TAKŻE Z DNIA 24 PAŹDZIERNIKA 2007 R., II FSK 121/06, WYROKI WSA W WARSZAWIE - Z DNIA 27 CZERWCA 2008 R., III SA/WA 2189/07, Z DNIA 15 KWIETNIA 2008 R., III SA/WA 56/08, Z DNIA 15 STYCZNIA 2008 R., V SA/WA 2232/07, Z DNIA 6 LISTOPADA 2007 R., III SA/WA 1604/07, WYROK WSA W OPOLU Z DNIA 30 LIPCA 2008 R., I SA/OP 135/08. POGLĄDY PREZENTOWANE W POWOŁANYCH ORZECZENIACH SĄD ROZPATRUJĄCY NINIEJSZĄ SPRAWĘ W PEŁNI PODZIELA. ZAUWAŻYĆ TEŻ NALEŻY, IŻ W DOKTRYNIE RÓWNIEŻ WYRAŻONO POGLĄD, IŻ WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA WYMIAROWEGO, BĘDĄCEGO ODRĘBNYM POSTĘPOWANIEM, ZAWSZE OBLIGUJE NAJPIERW DO ZAWIADOMIENIA STRONY WPROST. PO OTRZYMANIU ZAWIADOMIENIA O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA STRONA MOŻE USTANOWIĆ PEŁNOMOCNIKA, KTÓRY W TOKU POSTĘPOWANIA NIE MOŻE BYĆ POMINIĘTY (POR. H. DZWONKOWSKI, A. HUCHLA, C. KOSIKOWSKI, "USTAWA ORDYNACJA PODATKOWA. KOMENTARZ", DOM WYDAWNICZY ABC 2000, T. 4 W KOMENTARZU DO ART. 136 ORDYNACJI PODATKOWEJ). MAJĄC NA UWADZE POWYŻSZE NALEŻY WYRAZIĆ POGLĄD, IŻ POWOŁYWANIE SIĘ PRZEZ ORGAN NA PEŁNOMOCNICTWO OGÓLNE ZŁOŻONE PRZY OKAZJI INNYCH SPRAW PROWADZONYCH WOBEC DANEGO PODATNIKA NIE JEST WYSTARCZAJĄCE, NAWET GDY ANALIZA TREŚCI TAKIEGO PEŁNOMOCNICTWA POZWOLIŁABY NA PRZYJĘCIE UMOCOWANIA DANEJ OSOBY DO TEJ SPRAWY. POWYŻSZE UCHYBIENIE, ZDANIEM SĄDU, STANOWI RAŻĄCE NARUSZENIE ART. 165 § 4 ORDYNACJI PODATKOWEJ, KTÓREGO KONSEKWENCJĄ BYŁO POZBAWIENIE SKARŻĄCEGO UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU PODATKOWYM, A TYM SAMYM NARUSZENIE JEDNEJ Z NACZELNYCH ZASAD TEGO POSTĘPOWANIA, TJ. WYRAŻONEJ W ART. 123 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ ZASADY CZYNNEGO UDZIAŁU STRONY W POSTĘPOWANIU PODATKOWYM (TAK TEŻ NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY W WYROKU W SPRAWIE II FSK 1753/06). W LITERATURZE PODATKOWEJ PRZYJMUJE SIĘ, ŻE WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO JEST ZDARZENIEM PRAWNYM O WIELKIEJ WADZE FORMALNEJ I PRAKTYCZNEJ, GDYŻ KSZTAŁTUJE PIERWSZE GRANICE SPRAWY PODATKOWEJ, KTÓRA MA BYĆ PRZEDMIOTEM POSTĘPOWANIA I ZAŁATWIENIA W DRODZE DECYZJI PODATKOWEJ (J. ZIMMERMANN, ORDYNACJA PODATKOWA. KOMENTARZ - POSTĘPOWANIE PODATKOWE, TORUŃ 1998, STR. 105). CZYNNOŚCI DOKONYWANE PRZED MOMENTEM WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO NIE POWINNY WYWOŁYWAĆ ŻADNYCH SKUTKÓW PRAWNYCH, GDYŻ NIE MOŻNA TWIERDZIĆ, ŻE PRZED WSZCZĘCIEM POSTĘPOWANIA TOCZYŁO SIĘ JAKIEKOLWIEK POSTĘPOWANIE, ALBOWIEM DOPIERO OD MOMENTU SKUTECZNEGO DORĘCZENIA STRONIE POSTANOWIENIA O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA, PODEJMOWANE PRZEZ ORGAN PODATKOWY CZYNNOŚCI PROCESOWE WYWOŁUJĄ STOSOWNE SKUTKI PRAWNE, GDYŻ OD TEJ CHWILI MOGĄ BYĆ DOPIERO REALIZOWANE W PEŁNI OGÓLNE ZASADY POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO WYNIKAJĄCE Z PRZEPISÓW ART. 120-129 ORDYNACJI (R. MASTALSKI, J. ZUBRZYCKI, ORDYNACJA PODATKOWA. KOMENTARZ, WROCŁAW 2000, STR. 168). O SKUTECZNYM WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO Z URZĘDU (POZA PRZYPADKAMI PRZEWIDZIANYMI W ART. 165 § 5 ORDYNACJI PODATKOWEJ) MOŻNA ZATEM MÓWIĆ DOPIERO Z CHWILĄ WYDANIA POSTANOWIENIA I DORĘCZENIA GO STROME. DOPIERO PO SKUTECZNYM WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO W ŚCIŚLE OKREŚLONYM DNIU, ORGAN ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ WŁAŚCIWY MIEJSCOWO I RZECZOWO MOŻE PRZEPROWADZIĆ POSTĘPOWANIE WSZCZĘTE Z URZĘDU. WSZCZĘTE Z URZĘDU POSTĘPOWANIE MUSI ZAKOŃCZYĆ SIĘ DECYZJĄ MERYTORYCZNĄ, BĄDŹ TEŻ ZOSTAĆ UMORZONE JEŚLI W JEGO TOKU POJAWI SIĘ PRZESŁANKA BEZPRZEDMIOTOWOŚCI. INACZEJ MÓWIĄC, NIE MOŻE ZAKOŃCZYĆ SIĘ WYDANIEM DECYZJI POSTĘPOWANIE, KTÓRE NIE ZOSTAŁO WSZCZĘTE. W TAKIEJ SYTUACJI NIE TOCZY SIĘ POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE W SPRAWIE, LECZ JEDYNIE POSTĘPOWANIE FAKTYCZNE. ZAKOŃCZENIE TEGO POSTĘPOWANIA DECYZJĄ ADMINISTRACYJNĄ STANOWI ZAPRZECZENIE STANU PRAWNEGO SPRAWY, KTÓREJ NIE MA. INACZEJ MÓWIĄC CHODZI O TAKIE ZAŁATWIENIE, KTÓRE NIE ODNOSI SIĘ DO ROZPOZNAWANEJ SPRAWY KTÓREJ NIE MA, LECZ DO JEJ KONTRATYPU -SPRAWY, KTÓRA ZA SPRAWĘ ADMINISTRACYJNĄ ZOSTAŁA Z NARUSZENIEM PRAWA UZNANA. CZYNNOŚCI DOKONYWANE W RAMACH TEJ SPRAWY NIE WYWOŁUJĄ ZATEM ŻADNYCH SKUTKÓW PRAWNYCH (POR. WYROK NSA Z 11 SIERPNIA 2005 R., SYGN. AKT FSK 2113/2004, LEX 179008). MAJĄC POWYŻSZE NA UWADZE NALEŻY STWIERDZIĆ, ŻE POSTANOWIENIE DYREKTORA IZBY SKARBOWEJ JAK I POPRZEDZAJĄCA JE DECYZJA NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO SĄ OBARCZONE WADĄ NIEWAŻNOŚCI, CO OZNACZA, ŻE MUSIAŁY ZOSTAĆ WYELIMINOWANA Z OBROTU PRAWNEGO. PRZYPADKI WYDANIA DECYZJI Z RAŻĄCYM NARUSZENIEM PRAWA MAJĄ MIEJSCE ZAWSZE WÓWCZAS, KIEDY NARUSZONO PRZEPIS PRAWA, KTÓREGO TREŚĆ BEZ ŻADNYCH WĄTPLIWOŚCI INTERPRETACYJNYCH MOŻE BYĆ USTALONA W BEZPOŚREDNIM ROZUMIENIU. RAŻĄCYM NARUSZENIEM PRAWA JEST SPRZECZNOŚĆ POMIĘDZY ROZSTRZYGNIĘCIEM A TREŚCIĄ PRZEPISU. TAKA SYTUACJA MA MIEJSCE WTEDY, GDY ZAŁATWIENIE SPRAWY DECYZJĄ ADMINISTRACYJNĄ STANOWI ZAPRZECZENIE JEJ STANU PRAWNEGO. INACZEJ MÓWIĄC CHODZI O TAKIE ZAŁATWIENIE SPRAWY, KTÓRE NIE ODNOSI SIĘ DO ROZPOZNAWANEJ SPRAWY, LECZ DO JEJ KONTRATYPU. W TAKIEJ SYTUACJI ZACHODZI KONIECZNOŚĆ WYELIMINOWANIA Z OBROTU PRAWNEGO WADLIWEJ DECYZJI Z RACJI ISTNIENIA W NIEJ WAD O SZCZEGÓLNIE DUŻYM CIĘŻARZE GATUNKOWYM (ZOBACZ J. BORKOWSKI, KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO KOMENTARZ, WYDAWNICTWO CH. BECK WARSZAWA 1998 R., STR. 806 I 813). SĄD UZNAŁ JEDNOCZEŚNIE, ŻE WOBEC STWIERDZONYCH NIEPRAWIDŁOWOŚCI SKUTKUJĄCYCH STWIERDZENIEM NIEWAŻNOŚCI ZASKARŻONYCH ORZECZEŃ, DALSZA ICH KONTROLA JEST NIE TYLKO ZBĘDNA, ALE I NIEDOPUSZCZALNA. W PRZYPADKU BOWIEM NIEWAŻNOŚCI ORZECZEŃ STWIERDZENIE POWINNO NASTĄPIĆ NIEZALEŻNIE OD JAKICHKOLWIEK OKOLICZNOŚCI. W TYM STANIE RZECZY, WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W GDAŃSKU, NA MOCY ART. 145 § 1 PKT 2 W ZW. Z ART. 135 P.P.S.A., STWIERDZIŁ NIEWAŻNOŚĆ ROZSTRZYGNIĘĆ ORGANÓW PODATKOWYCH OBU INSTANCJI, A NA PODSTAWIE ART. 152 P.P.S.A. ORZEKŁ, ŻE ZASKARŻONE ROZSTRZYGNIĘCIA NIE MOGĄ BYĆ WYKONANE. O KOSZTACH POSTĘPOWANIA NALEŻNYCH STRONIE SKARŻĄCEJ SĄD ORZEKŁ NA PODSTAWIE ART. 200 P.P.S.A.