I SA/Gd 480/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 2 maja 2024 r., nr 2201-IOV-1[1].4103.160-164.2024/10/13 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do maja 2021 r. p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. M. C. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 5 maja 2024 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do maja 2021 r. Zarządzeniem z 25 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Zarządzenie zostało doręczone w dniu 3 lipca 2024 r. Pismem z dnia 17 lipca 2024 r. pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i podał, że w dniu 10 lipca 2024 r. ok. godz. 23.00 za pośrednictwem platformy elektronicznej ePUAP, przygotował odpowiednie pismo celem przedłożenia pełnomocnictwa procesowego. W zbliżonym czasie wysłał również za pośrednictwem platformy elektronicznej pismo w innej toczącej się sprawie przed tutejszym Sądem. W dniu 16 lipca 2024 r. weryfikując skrzynkę ePUAP pełnomocnik dostrzegł, że brak jest informacji o wysyłce pisma w niniejszej sprawie jak również urzędowego potwierdzenia odbioru przez Sąd. W ocenie pełnomocnika mogło dojść do awarii systemu, co zdarzało się wielokrotnie wcześniej. Niezależnie od powyższego, dokument pełnomocnictwa znajduje się w aktach postępowania podatkowego i swoim zakresem obejmował uprawnienie do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Do wniosku załączono pełnomocnictwo procesowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. W sprawie należy mieć na uwadze, że skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez winy pełnomocnika. Przede wszystkim reprezentujący stronę profesjonalny pełnomocnik nie wykazał problemów technicznych w funkcjonowaniu systemu ePUAP (np. wydruki z systemu, zrzut ekranu). Decydując się na elektroniczne prowadzenie korespondencji z Sądem za pośrednictwem ePUAP pełnomocnik powinien był upewnić się że otrzymał dokument UPP. Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia generuje się automatycznie w momencie poprawnego przesłania dokumentu do skrzynki podawczej i jest widoczne na koncie nadawcy, a nadto wysyłane na adres jego poczty elektronicznej. Podkreślić przy tym należy, że wybór sposobu korespondencji z Sądem (elektronicznie za pośrednictwem ePUAP czy za pośrednictwem operatora pocztowego) należy do pełnomocnika, którego obciążają ewentualne negatywne konsekwencje nieprawidłowego wysłania dokumentu. Zatem w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, powołane w sprawie okoliczności o awarii systemu nie mogą zostać uznane za wystarczające do uznania braku winy. Jak wskazano wyżej o braku winy strony w uchybieniu terminu, można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniały przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. takie, których przy zachowaniu należytej staranności i dołożeniu maksymalnego w danych warunkach wysiłku nie można było usunąć. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga, więc uprawdopodobnienia braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w ustawowym terminie. Oceniając w tym kontekście wniosek pełnomocnika, należy wskazać że podnoszone okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż nie przedłożono jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej oświadczenie o awarii systemu. Równocześnie podkreślenia wymaga, że w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter wnioskowy. Sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Ponadto, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. W myśl bowiem art. 133 § 1 p.p.s.a. (który znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień) sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie powołanej regulacji na gruncie postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, kończącego się postanowieniem dotyczącym wniosku strony, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu (zob. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów). Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Samo oświadczenie pełnomocnika strony, nawet będącego radcą prawnym, który wykonuje zawód zaufania publicznego, nie stanowi uprawdopodobnienia opisanych przez niego okoliczności. Końcowo należy podnieść, że powołanie się na istnienie pełnomocnictwa w aktach administracyjnych sprawy nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Obecne brzmienie art. 46 § 3 p.p.s.a. zostało wprowadzone przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W myśl tego przepisu w brzmieniu obecnie obowiązującym do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przed wspomnianą nowelizacją przepis ten nie zawierał zatem sprecyzowania "przed sądem", co było źródłem niejasności przy stosowaniu tego przepisu i wywołało opisane wyżej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Od 15 sierpnia 2015 r. pełnomocnictwo złożone do akt administracyjnych nie wypełnia dyspozycji z art. 37 § 1 zd. pierwsze oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. i nie może być traktowane jako skuteczne złożenie pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej w sprawie przed sądem. W takiej sytuacji pełnomocnik obowiązany jest uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego wierzytelny odpis (zob. postanowienia NSA: z 6 października 2021 r., sygn. akt I OZ 331/21, z 16 lipca 2019 r., sygn. akt I FZ 155/19, z 9 października 2018 r., sygn. akt I OZ 906/18; z 19 lipca 2018 r., sygn. akt I OZ 688/18). W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.