I SA/Gd 621/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.- dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 5 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619.- dalej: u.p.e.a.), stwierdził, że zażalenie M. K. na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 grudnia 2014 r., którym odmówiono uznania zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wniesione zostało z uchybieniem terminu. Podstawą takiego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania: W dniu 19 grudnia 2014 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie, którym odmówił uznania zarzutów M. K. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 października 2014 r. nr [...]. Z akt sprawy wynika, że w związku z niemożnością doręczenia M. K. adresowanej do niego przesyłki pocztowej zawierającej przedmiotowe postanowienie, w dniu 29 grudnia 2014 r. pracownik Poczty pozostawił zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym w terminie siedmiu dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Powtórne zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata w dniu 7 stycznia 2015 r. W związku z treścią art. 44 § 4. K.p.a. przesyłkę pocztową zawierającą postanowienie z dnia 19 grudnia 2014 r. organ uznał za doręczoną M. K. w dniu 12 stycznia 2015 r.. tj. z upływem 14 dni licząc od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwościowi odbioru przesyłki, czyli od dnia 29 grudnia 2014 r. Organ wskazał, że stosownie do przepisu art. 17 § 1 u.p.e.a. oraz pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zatem w przedmiotowej sprawie termin ten upłynął w dniu 19 stycznia 2015 r. M. K. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 19 grudnia 2014 r. pismem z dnia 20 stycznia 2015 r. złożonym w tym samym dniu w Urzędzie Skarbowym. Zatem, składając zażalenie po upływie 7-dniowego terminu, uchybił zawitemu terminowi, przewidzianemu dla tej czynności. Ponadto strona nie skorzystała z unormowań zawartych w przepisie art. 58 § 2 K.p.a. (mającym stosownie do art. 18 u.p.e.a. odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym) i nie wystąpiła jednocześnie o przywrócenie uchybionego terminu. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że co prawda Poczta przesyłkę zawierającą postanowienie organu egzekucyjnego wydała w dniu 13 stycznia 2015 r., jednak fakt ten nie wywarł skutku procesowego w postaci rozpoczęcia biegu terminu do złożenia zażalenia. Postanowienie to zostało bowiem uznane za doręczone w dniu 12 stycznia 2015 r. zgodnie z treścią art. 44 K.p.a i od tego właśnie dnia rozpoczął się bieg 7-dniowego terminu do złożenia zażalenia na w/w postanowienie. Nie zgadzając się z postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W jej uzasadnieniu skarżący stwierdził, że to organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność za sposób doręczania pism i odpowiedzialności tej nie powinien przerzucać na zobowiązanego. Wskazał przy tym, że w niniejszej sprawie nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji działania wybranego przez organ egzekucyjny doręczyciela utrzymując, że zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego wniósł w terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego w niniejszej sprawie stanowi art. 134 K.p.a., stosownie do którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przy czym na podstawie art. 144 K.p.a. (...) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zgodnie natomiast z przepisem art. 17 § 1 u.p.e.a. (...) rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Nie budzi wątpliwości, że warunkiem skutecznego wniesienia zażalenia jest zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia, tj. siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Natomiast uchybienie powyższemu terminowi powoduje bezskuteczność zażalenia, w następstwie czego postanowienie staje się ostateczne, co tym samym wyklucza merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu zażaleniowym. Stąd po przekazaniu sprawy wraz z zażaleniem organ II instancji w pierwszej kolejności bada, czy zostało ono wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. W razie zaś wniesienia zażalenia z przekroczeniem ustawowego terminu, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.) i odstępuje od jego merytorycznego rozpatrzenia. Skoro jak wskazano wyżej, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia, to koniecznym jest ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie postanowienia oraz ustalenie kiedy zostało wniesione od niego zażalenie i w rezultacie czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, co jest stanem obiektywnym. (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 727/12). Zgodnie z treścią art. 42 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania ( art. 43 K.p.a. ). Stosownie do art. 44 § 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 K.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 K.p.a.). Aby uznać prawidłowość doręczenia postanowienia w trybie art. 44 K.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 44 K.p.a., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki. Tylko w razie niedopełnienia jednej z tych czynności możliwe jest stwierdzenie, że pismo zostało doręczone nieprawidłowo a takich okoliczności skarżący nie wykazał, zaś na podstawie akt nie można uznać, że organ im w jakikolwiek sposób uchybił. Z przedstawionego przez organ zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że było ono dwukrotnie awizowane w dniach: 29 grudnia 2014 r. i 7 stycznia 2015 r. Zatem prawidłowo organy przyjęły na podstawie art. 44 § 4 K.p.a., że dokonano skutecznego doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego tzw. zastępczego w dniu 12 stycznia 2015 r. W ocenie Sądu fakt odbioru postanowienia przez domownika strony w dniu 13 stycznia 2015r., tj. po terminie doręczenia zastępczego, nie powoduje przesunięcia biegu terminu do złożenia zażalenia na przedmiotowe postanowienie. Słuszność powyższego stanowiska znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowo administracyjnym, w tym m. in. w wyroku z dnia 11 grudnia 2009r., sygn. akt II FSK 1076/08, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 150 O.p. nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Zdaniem Sądu w sytuacji, o której mowa w art. 150 O.p. adresat pisma ma obowiązek odbioru pisma złożonego w placówce pocztowej, o czym jest dwukrotnie zawiadamiany, w terminie 14 dni liczonych od dnia złożenia pisma w urzędzie pocztowym. Z upływem tego terminu przyjmuje się fikcję doręczenia pisma stronie. Odebranie pisma przez adresata po tym terminie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Termin do wniesienia odwołania od doręczonej w ten sposób decyzji biegnie od upływu ostatniego dnia (14-tego) okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej, nie zaś od daty odebrania tego pisma przez adresata po upływie 14-tego dnia. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 2 lipca 2014r.. sygn. akt I SA/Gd 560/14 podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony m. in. w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2010r., sygn. akt II FSK 1908/09, jak też wyroku z dnia 11 grudnia 2009r. sygn. akt II FSK 1075/08 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) orzekł, że "dniem doręczenia zastępczego jest dzień, w którym bezskutecznie upłynął czternastodniowy termin odbioru decyzji prawidłowo złożonej w placówce pocztowej ( § 2 zd. 2 art. 150 O.p.). a nie dzień późniejszego faktycznego wydania jej w tej placówce adresatowi, nota bene z naruszeniem przepisów O.p. W sytuacji, gdy stosownie do art. 150 O.p. nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, późniejsze faktyczne wydanie pisma pełnomocnikowi nie może być uznane jako doręczenie prawne. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz, zważywszy, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez pełnomocnika strony. Prawidłowo organ przyjął, że w takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § art. 150 O.p.. a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przetrzymanie i wydanie przez urząd pocztowy pisma po upływie tego terminu niewątpliwie stanowi uchybienie, jednakże uchybienie to nie ma żadnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Wprowadzona przez ustawodawcę fikcja doręczenia jest w tej sytuacji prawnie skuteczna, to znaczy pociągająca za sobą wszelkie skutki doręczenia, w tym także skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Nie można bowiem przyjąć, że doręczenie nie nastąpiło, jeśli skarżący nie zgłosi się po jej odbiór w wymaganym przepisami terminie. Przyjęcie odmiennego poglądu, jak trafnie wskazał NSA we wskazanym powyżej wyroku z dnia 11 grudnia 2009 r.. sygn. akt 11 FSK 1075/08. mijałoby się z celem przepisów o doręczeniach w postępowaniu podatkowym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2014r., sygn. akt I SA/Gd 93/14). W ocenie Sądu powołane orzeczenia potwierdzają prawidłowość zajętego przez organ stanowiska, bowiem przepisy art. 150 O.p. są analogiczne do przepisów art. 44 K.p.a. Skoro za datę skutecznego doręczenia zastępczego uznać należy dzień 12 stycznia 2015r., to zakreślony przepisem art. 17 § 1 u.p.e.a. siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął bezskutecznie w dniu 19 stycznia 2015 r. Tymczasem skarżący złożył zażalenie dopiero w dniu 20 stycznia 2015 r. tj. z jednodniowym przekroczeniem terminu. Tym samym organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a., stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Odnosząc się do zarzutu strony, że to organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność za sposób doręczania pism i odpowiedzialności tej nie powinien przerzucać na skarżącego, wskazać należy, że stosownie do art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Dokonanie doręczenia zawsze spoczywa na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie w sprawie. Ten organ, a nie inne podmioty, obciąża zatem wadliwość w dokonaniu doręczenia lub w ogóle brak wykonania takiej czynności. Posłużenie się natomiast przez organ określonym podmiotem doręczającym jest z punktu widzenia adresata kwestią wtórną. Przywołany wyżej przepis art. 39 K.p.a. wskazuje podmioty, z pośrednictwa których organ administracji może korzystać przy doręczaniu pism. Takie uregulowanie oznacza, że Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń podmiotowych. Zatem organ administracji może skorzystać z doręczenia za pośrednictwem: poczty, swoich pracowników, upoważnione osoby lub organy. Art. 39 K.p.a. ani inne przepisy z rozdziału 8 K.p.a. nie ograniczają organu administracji w wyborze podmiotu doręczającego pisma. Właściwym dowodem, z którym wiąże się domniemanie doręczenia przesyłki przez pocztę jest zwrotne potwierdzenie odbioru (tzw. zwrotka). Pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. Nie można jednak przyjąć, by do obalenia tego domniemania wystarczyło twierdzenie strony, że doręczenie przesyłki było nieskuteczne. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym (ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne). W postępowaniu administracyjnym, prawne skutki są związane z doręczeniem pisma, natomiast nie jest istotne, z punktu widzenia poprawności czynności procesowych i biegu postępowania, czy adresat zapoznał się z treścią pisma, czy też nie. Końcowo wskazać należy, że ze złożonego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego zawiadomienia Poczty Polskiej o pozostawieniu w dniu 30 grudnia 2014r. awiza nie wynika, po pierwsze kto był nadawcą przesyłki poleconej, po drugie, że dotyczy ono tej konkretnej sprawy. Z tych też względów Sąd, nie znajdując podstaw do wzruszenia badanego postanowienia, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.