I SA/Gd 687/17

dSygn. akt I SA/Gd 687/17 POSTANOWIENIE Dnia 26 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. K. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, z dnia 8 stycznia 2018 r. o odmowie zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 26 lipca 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 12 maja 2017 r., skarżący W. K. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2017 r. Wnioskiem z dnia 9 października 2017 r., złożonym na formularzu PPF, W. K. zwrócił się ponownie o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 26 lipca 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy. Referendarz uznał, że złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym złożonym w niniejszej sprawie, zaś jego poprzedni wniosek został rozpoznany negatywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 lipca 2017 r. W związku z powyższym referendarz potraktował złożony wniosek jako domaganie się przez skarżącego zmiany tego postanowienia. W wyniku rozpoznania wniosku referendarz uznał, że skarżący ubiegając się ponownie o przyznanie prawa pomocy, przestawił swoją sytuację rodzinną i majątkową w sposób analogiczny do tego, jak to uczynił za pierwszym razem i kolejny raz uchylił się od wykazania swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. Zdaniem referendarza, skoro wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku, aktualna pozostaje ocena sytuacji faktycznej skarżącego wyrażona w prawomocnym postanowieniu. Skarżący nie podał i nie uprawdopodobnił żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę. Na powyższe rozstrzygniecie W. K. wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia wnioskodawca wskazał, że nie uchyla się od określenia swojej sytuacji majątkowej. Nie ma jednak możliwości tego uczynić, albowiem nie posiada majątku, dochodu i środków na egzystencję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej "p.p.s.a"), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Dodania wymaga, że konsekwencją wynikającą z przepisu art. 260 p.p.s.a. jest to, iż orzeczenie Sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego, jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia. W myśl art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. W orzecznictwie wskazuje się, że badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane. (tak też B. Dauter, w: B. Dauter i inni, Komentarz... s. 467 i NSA w postanowieniach z dnia 15 kwietnia 2008 r. (II FZ 106/08), z dnia 10 sierpnia 2009 r. (II FZ 291/09) i z dnia 5 listopada 2010 r. (I OZ 841/10). Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy przy tym do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie postępowania (postanowienie NSA z 22 sierpnia 2008 r., I FZ 298/08). W przedmiotowej sprawie wnioskodawca swój kolejny wniosek oparł na tych samych okolicznościach mających obrazować jego sytuację rodzinna i majątkową, jak uczynił to składając swój pierwszy wniosek. W ponownie złożonym wniosku strona skarżąca nie wskazała po raz kolejny na źródło pochodzenia środków służących pokryciu wydatków, koniecznych w codziennym funkcjonowaniu, a związanych z zaspakajaniem podstawowych potrzeb życiowych. Trafnie przy tym okoliczności te zostały ocenione przez referendarza sądowego i poparte stosowną, logiczną argumentacją wskazującą na nieprawdopodobieństwo twierdzeń wnioskodawcy o nie dysponowaniu żadnym majątkiem ani źródłem przychodu. Prezentowany przez referendarza sądowego tok rozumowania pozwala dojść do wniosku, że zaskarżone postanowienie nie uchybia przepisom prawa, a zatem brak było podstaw do jego zmiany w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. Przypomnienia wymaga w tym miejscu, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie skarżącego o zasadności jej otrzymania, a skoro na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, to pochodzące od wnioskodawcy informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była pełna ocena rzeczywistej kondycji finansowej. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia danin publicznych, stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Takiemu obowiązkowi skarżący po raz kolejny nie sprostał, a zatem brak było podstaw do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, o czym prawidłowo, na podstawie at. 165 p.p.s.a., orzekł referendarz sądowy. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.