I SA/Gd 78/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. S. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 78/22 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 2021 r. nr 2201-IOV-1.4103.15-46.2021/10/09 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2016 r. do sierpnia 2018 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 78/22 . W dniu 6 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygn. akt I SA/Gd 78/22, którym oddalił skargę D. S. (dalej "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 2022 r. nr 2201-IOV-1.4103.15-46.2021/10/09 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2016 r. do sierpnia 2018 r. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 7 października 2022 r. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 6 grudnia 2022 r. (nadanym tego samego dnia w placówce pocztowej) wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 78/22 i doręczenie na adres elektroniczny pełnomocnika odpisu sentencji ww. wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem. W uzasadnieniu wskazano, iż termin do złożenia wniosku został zachowany, gdyż biegnie od dnia powzięcia przez Skarżącego informacji o wydaniu ww. wyroku, tj. od dnia 2 grudnia 2022 r. W tym dniu pełnomocnik Skarżącego w trakcie czynności zapoznania się z aktami w Sądzie Rejonowym stwierdził, że znajduje się w nich odpis sentencji wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 78/22 wraz z pismem informującym o niesporządzeniu uzasadnienia wyroku w sprawie oraz jego prawomocności od dnia 7 października 2022 r. Pełnomocnik Skarżącego podniósł, że tego samego dnia, tj. 2 grudnia 2022 r. ustalił w oparciu o dane z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych (dalej "CBOSA"), iż w dniu 6 września 2022 r. został wydany wyrok WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 78/22 oraz że ma on status orzeczenia prawomocnego. W załączeniu przedłożono wydruk ww. wyroku WSA w Gdańsku z CBOSA dokonany w dniu 2 grudnia 2022 r. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez winy Skarżącego. Pełnomocnik Skarżącego nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy. Zawiadomienie o terminie rozprawy nie zostało skutecznie doręczone. W sprawie doręczenia pism sądowych powinny być dokonywane na adres elektroniczny pełnomocnika wskazany w skardze, to jest na adres elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP. Pełnomocnik wskazał adres elektroniczny do doręczeń już w pierwszym piśmie w sprawie, to jest skardze (mimo że nie było takiego obowiązku), a więc oczywistym jest, że wyraził zgodę na dokonywanie doręczeń na adres elektroniczny. Ww. doręczenia powinny być dokonywane na adres elektroniczny pełnomocnika zgodnie z art. 74a § 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 46 § 2 c i § 2 d p.p.s.a. Doręczenia bezpośrednio na adres Skarżącego bądź z pominięciem adresu elektronicznego pełnomocnika Skarżącego były nieskuteczne. Jeżeli zaistniały wątpliwości co do zakresu umocowania pełnomocnika bądź właściwego adresu do doręczeń, to Skarżący powinien zostać wezwany przez Sąd do zajęcia stanowiska w tej kwestii. Skarżący na żadnym etapie sprawy nie zrezygnował z doręczania pism za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego z uwagi na brak prawidłowego pod względem formalnym zawiadomienia o terminie rozprawy, zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W załączeniu do wniosku o przywrócenie terminu, złożono wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 78/22 i doręczenie odpisu sentencji tego wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem na wskazany adres elektroniczny pełnomocnika Skarżącego. Skarżący złożył również wniosek o wstrzymanie wykonania ww. wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r., wskazując, iż Skarżący nie posiada zaległości podatkowych, co znajduje potwierdzenie w treści zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Elblągu z dnia 27 grudnia 2021 r. o niezaleganiu w podatkach, którego odpis załączono do wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. W pierwszej kolejności, aby możliwym było merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, należy ustalić, czy doszło do uchybienia temu terminowi, a zatem konieczne jest wskazanie, kiedy upłynął termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zgodnie z treścią art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. W rozpatrywanej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 78/22, którym oddalono skargę Skarżącego, został ogłoszony na rozprawie, która odbyła się w dniu 6 września 2022 r. W związku z tym, siedmiodniowy termin na zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku mijał dnia 13 września 2022 r. W tak zakreślonym terminie Skarżący ani pełnomocnik Skarżącego nie złożyli wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. W związku ze stwierdzeniem uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, istniały podstawy do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu, w świetle powyżej określonych przesłanek normatywnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Odnosząc się do siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, Sąd stwierdza, iż pełnomocnik Skarżącego zachował ww. termin, z uwagi na brak wiedzy o wydaniu przez tut. Sąd wyroku w sprawie I SA/Gd 78/22 w dniu 6 września 2022 r., z powodu braku uczestnictwa w rozprawie w tymże dniu. Przyjąwszy zatem, iż z dniem 2 grudnia 2022 r. pełnomocnik Skarżącego powziął wiedzę o powyższym wyroku, to uznać należy, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem przedmiotowego siedmiodniowego terminu, albowiem został złożony (nadany w placówce pocztowej) w dniu 6 grudnia 2022 r. Sąd wskazuje, że w dniu 6 grudnia 2022 r. dokonano również czynności, do dokonania której terminowi uchybiono, bowiem do wniosku o przywrócenie terminu załączono wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 78/22 i doręczenie Skarżącemu na adres elektroniczny jego pełnomocnika odpisu sentencji ww. wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem. Odnosząc się natomiast do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd stwierdza, iż nie doszło do jej ziszczenia się. Pełnomocnik Skarżącego, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu, powołał się na okoliczność, że nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, ponieważ zawiadomienie nie zostało skutecznie doręczone. Pełnomocnik Skarżącego podniósł, że doręczenia w owej sprawie winny były być dokonywane na wskazany w skardze adres elektroniczny pełnomocnika, tj. adres elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP. Zdaniem Pełnomocnika Skarżącego podanie adresu elektronicznego już w skardze oznaczało wyrażenie zgody na dokonywanie doręczeń na adres elektroniczny. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie świadczą o braku winy pełnomocnika Skarżącego w uchybieniu terminu. Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 798/14, publ. CBOSA). Jednocześnie podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, publ. CBOSA). Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, która wymaga, by w warunkach, z jakiegokolwiek powodu, niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. W judykaturze przyjmuje się, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14, publ. CBOSA). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, publ. CBOSA). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, pełnomocnik Skarżącego powołał się na okoliczność nieprawidłowego doręczenia mu zawiadomienia o rozprawie, wskutek czego nie wiedział o zapadnięciu wyroku oddalającego skargę w dniu 6 września 2022 r. Sąd nie podziela argumentacji pełnomocnika Skarżącego. Wbrew jego wywodom, zawiadomienie o rozprawie oraz wszelkie inne pisma w rozpatrywanej sprawie były prawidłowo i skutecznie doręczane na adres korespondencyjny pełnomocnika Skarżącego. Wskazać bowiem należy, że pomimo podania w skardze adresu elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP, pełnomocnik Skarżącego w treści skargi (żadne inne pismo nie zostało złożone w toku postępowania sądowoadministracyjnego) nie wniósł żądania ani nie wyraził zgody na doręczanie wszelkiej korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zgodnie z treścią art. 74a § 1 p.p.s.a. doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków: 1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo; 2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny; 3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. Stosownie zaś do treści art. 46 § 2c p.p.s.a. pismo wnoszone w innej formie niż forma dokumentu elektronicznego, zawierające żądanie doręczania pism sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, powinno zawierać oznaczenie adresu elektronicznego. Jeżeli pismo wniesiono w innej formie niż elektroniczna i zawiera ono żądanie doręczania pism sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, lecz nie zawiera adresu elektronicznego, doręczenie pism przez sąd następuje na adres wskazany przy oznaczeniu miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron i ich pełnomocników, przy czym w pierwszym piśmie sąd poucza o warunku podania adresu elektronicznego w żądaniu doręczania pism środkami komunikacji elektronicznej (art. 46 § 2d w zw. z § 2c w zw. z § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Zatem wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego, w sytuacji, gdy – jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie – skarga została wniesiona w postaci dokumentu papierowego i nadana w placówce pocztowej, aby we wszczętym taką skargą postępowaniu sądowoadministracyjnym pisma były doręczanie stronie (lub jej pełnomocnikowi) za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie wystarczy samo wskazanie adresu elektronicznego skrzynki podawczej na platformie ePUAP w części skargi dotyczącej oznaczenia stron postępowania oraz ich pełnomocników. Konieczne jest bowiem również wyraźne, explicite, wskazanie w treści dokumentu żądania lub zgody na doręczanie pism sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Takiego żądania (zgody) wniesiona przez pełnomocnika Skarżącego skarga w rozpatrywanej sprawie nie zawiera. Nie ma racji pełnomocnik Skarżącego twierdząc, że wskazanie adresu elektronicznego skrzynki podawczej na platformie ePUAP domyślnie oznacza wyrażenie przezeń zgody na dokonywanie doręczeń na tenże adres elektroniczny. W związku z tym stwierdzić należy, iż w rozpatrywanej sprawie prawidłowo pisma sądu kierowane do pełnomocnika Skarżącego nie były doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, lecz w formie tradycyjnej (papierowej) za pośrednictwem operatora pocztowego. Co więcej, podnieść należy, iż każdorazowo kierowane do pełnomocnika Skarżącego pisma (w tradycyjnej, papierowej formie korespondencji) na podany adres jego biura, były odbierane osobiście przez Pełnomocnika Skarżącego, o czym świadczą podpisy złożone przez niego na zwrotnych potwierdzeniach odbioru tychże przesyłek (vide k. 39, 42, 51 akt sprawy), w tym również zawiadomienie o rozprawie (vide k. 58 akt sprawy). Wobec powyższego za bezzasadny należy uznać zarzut pełnomocnika Skarżącego, iż zawiadomienie o rozprawie nie zostało mu skutecznie doręczone. Zauważyć przy tym należy, iż pełnomocnik Skarżącego nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił innych okoliczności, które uniemożliwiłyby mu dochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, pomimo dołożenia szczególnej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy. Wymaga bowiem podkreślenia, że kryteria dochowania należytej staranności są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 745/98, postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt II FZ 422/09, postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt I FZ 33/12, publ. CBOSA orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoby takie zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. W kontekście powyższych rozważań nie sposób uznać, że pełnomocnik Skarżącego dochował należytej staranności. Podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy pełnomocnika Skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, bowiem zarzuty w przedmiocie nieprawidłowości w doręczaniu pism przez tut. Sąd okazały się bezpodstawne. Oceniając zatem wniosek pod kątem zachowania przesłanki przywrócenia terminu, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał, że nie uprawdopodobniono okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 78/22. Końcowo, tut. Sąd wskazuje, iż wniosek o wstrzymanie wykonania ww. wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 78/22 został rozpoznany osobnym postanowieniem.