I SA/Gd 882/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 23 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia postanawia: odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2017 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 kwietnia 2017 r., wezwano go do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 4 stycznia 2017 r., poprzez oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości czy w części zgodnie z art. 176 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sformułowanie wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany zgodnie z art. 176 § 1 pkt 3 ww. ustawy, sformułowanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy zgodnie z art. 176 § 2 ww. ustawy – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wyznaczony do uzupełnia braków formalnych skargi kasacyjnej termin upłynął bezskutecznie z dniem 5 maja 2017 r. Pismem z dnia 9 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, składając jednocześnie pismo zawierające uzupełnienie tych braków. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że w dniu 5 maja 2017 r. sporządził pismo zawierające uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej zgodnie z otrzymanym wezwaniem i przekazał je wraz z inną korespondencją do sekretariatu celem wysłania w tym samym dniu. W dniu 8 maja 2017 r., po weekendzie, pracownica sekretariatu zauważyła na podłodze kopertę zaadresowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, która, jak się okazało, zawierała przedmiotowe pismo w sprawie uzupełniające braki formalne skargi kasacyjnej. Prawdopodobnie list wysunął się i spadł niezauważony na ziemię. W tej sytuacji, zdaniem pełnomocnika, uchybienie terminowi nastąpiło bez jakiejkolwiek winy skarżącego czy jego pełnomocnika, a było dziełem jedynie przypadku. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt I GZ 201/17, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie z uwagi na stwierdzenie, że odpis postanowienia doręczony pełnomocnikowi strony różnił się co do treści uzasadnienia od oryginału postanowienia zawartego w aktach sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie rozpatrując wniosek zważył, co następuje: Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej "p.p.s.a.", jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi termin przywrócić (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 i art. 87 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Na wstępie Sąd stwierdza, że zachowane zostały warunki formalne umożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, tj. został zachowany termin do jego złożenia oraz strona jednocześnie uzupełniła braki formalne skargi kasacyjnej. Podkreślić należy, że strona jest zobligowana do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, oraz że uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Jak podkreśla się w orzecznictwie (np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała aż do wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi zalicza się nadzwyczajne okoliczności, takie jak np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę strony, jej pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jeżeli natomiast strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to przy ocenie możliwości przywrócenia terminu, należy uwzględnić obiektywny miernik należytej staranności, jakiej można wymagać od pełnomocnika procesowego dbającego należycie o interesy mocodawcy (postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 182/09, LEX nr 555695). A zatem w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Brak winy w uchybieniu terminu występuje u pełnomocnika, gdy istniała po jego stronie przeszkoda, której nie można było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie skarżący działał w postępowaniu przez pełnomocnika profesjonalnego będącego adwokatem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez pełnomocnika strony. Sąd w pełni podziela stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym adwokat, radca prawny czy rzecznik patentowy podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Podkreślenia wymaga, że zawodowy charakter działalności adwokata czy radcy prawnego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14; z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14; z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 365/12; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują, aby uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika. Z uzasadnienia wniosku wynika, że przyczyną niewysłania przesyłki było niedbalstwo pracownika, który nie dostrzegł leżącej na podłodze koperty i nie wysłał jej razem z pozostałą powierzoną mu korespondencją. Pełnomocnik należycie dbający o interesy swojego mocodawcy nie powinien ograniczać się wyłącznie do sporządzenia pisma i oddania go do sekretariatu swojej kancelarii, ale powinien również upewnić się, czy jego polecenia zostały prawidłowo wykonane, zwłaszcza jeżeli czynności dokonuje w ostatnim dniu wyznaczonego przez sąd terminu. Pełnomocnik nie wykazał, aby nie miał faktycznej możliwości kontroli nad wykonaniem polecenia wydanego pracownikowi, któremu zlecił dokonanie czynności technicznej, jaką było wysłanie pisma zawierającego uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej. W tej sytuacji przyjąć należy, że odpowiada on za niedbalstwo wykazane przez pracownika przy wysyłaniu korespondencji. Ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego (a także zatrudnionych przez niego osób) ponosi w pełni strona. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uznania, że strona skarżąca bez swej winy uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.