I SA/Gd 991/12

Dnia 10 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" spółki z o.o. z siedzibą w R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu pierwszej sprzedaży na terytorium kraju samochodu osobowego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej Postanowieniem z dnia 11 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez "A" spółkę z o.o. z siedzibą w R. (dalej w skrócie zwana Spółką). Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi Spółki w dniu 25 marca 2013 r. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 28 marca 2013 r. pełnomocnik Spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że przyczyną niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było błędne zaadresowanie koperty przez pracownika sekretariatu. Pełnomocnik podkreślił, że sama skarga została w nagłówku zaadresowana w sposób prawidłowy. Wskazał również, że nie mógł osobiście nadać przesyłki na poczcie, albowiem w dniu w którym mogła zostać wykonana wysyłka korespondencji był zobligowany do stawienia się na rozprawie w Sądzie Rejonowym w P. Pełnomocnik dodał również, że nieprawidłowe przesłanie skargi kasacyjnej było następstwem wystąpienia stanu chorobowego u pracownika, który zobowiązany jest do wysyłania korespondencji. Pracownik ten przystąpił do pracy pomimo wskazań lekarza do udania się na zwolnienie lekarskie i wykonywał swoje obowiązki w stanie osłabienia organizmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, t.j.) – dalej w skrócie p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2005 r. sygn. Fz 713/04). Należy zauważyć przy tym, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia braku winy przez skarżącą, ponieważ uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie (por. orzeczenie NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00). Nie ulega wątpliwości, że strona wnosząca skargę kasacyjną, z założenia powinna ponosić konsekwencje czynności dokonywanych przez pełnomocnika. Niemniej jednak odpowiedzialność tę należy miarkować zarówno wynikami analizy stopnia zawinienia pełnomocnika w zakresie zadań, do których został powołany ustawą, jak też realizacją konstytucyjnie chronionego prawa do sądu. Na znaczenie prawa do sądu w kształtowaniu rozumienia instytucji przywrócenia terminu wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt II FZ 644/07. Należy podzielić stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 99/08, że istnieją trzy zasadnicze elementy składające się na wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu: 1) prawo dostępu do sądu, tj. prawo uruchomienia procedury przed sądem - organem o określonej charakterystyce (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym); 2) prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności; 3) prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd. Poza art. 45 ust. 1 Konstytucji, powszechnie uważanym za normę statuującą prawo do sądu, wśród przepisów decydujących o kształcie tego prawa w polskim systemie prawnym wskazuje się także na art. 77 ust. 2 Konstytucji, który ujmuje prawo do sądu niejako w formule negatywnej; jest to adresowany do ustawodawcy zakaz stanowienia przepisów, które zamykałyby komukolwiek drogę dochodzenia naruszonych wolności i praw. Odstępstwo od tej zasady jest dopuszczalne tylko na podstawie wyraźnego postanowienia konstytucyjnego (zob. wyrok TK z 7 marca 2006 r., sygn. SK 11/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 27 i powołane tam orzeczenia). Prawo do sądu może podlegać ograniczeniom, między innymi przez ustanowienie terminów, po których upływie uruchomienie procedury sądowej nie będzie możliwe. O znaczeniu i wadze prawa do sądu świadczy ustanowienie we wszystkich procedurach sądowych instytucji przywrócenia terminu, której celem jest usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminu procesowego, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w uchybieniu. Istnienie określonych wymogów w zakresie terminów, jak też kosztów postępowania, nie uchybia przy tym postulatowi rzetelności postępowania. Żadne postępowanie nie mogłoby skutecznie toczyć się bez wymogów proceduralnych zabezpieczających je przed nadużywaniem praw procesowych przez strony. Stąd uchybienia terminom zarówno w procedurze cywilnej, administracyjnej i sądowo-administracyjnej, jak i innych procedurach powoduje bezskuteczność czynności procesowych strony, jeżeli odpowiednie rozwiązanie ustawowe przypisuje niezachowaniu terminu takie konsekwencje prawne. Jeżeli na kwestie dochowania terminu nie miała w sprawie wpływu strona skarżąca oraz zostało uprawdopodobnione w sprawie, że pełnomocnik dochował należytej staranności, której możnaby od niego wymagać, a jedyną przyczyną uchybienia terminu była w istocie omyłka techniczna, to ze względu na wagę prawa do sądu, należy orzec o wypełnieniu przesłanek z art. 86 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie, w sposób dostateczny zostało uprawdopodobnione, że ani strona ani pełnomocnik nie ponoszą winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z akt sprawy wynika bowiem, że wszystkie czynności dokonywane przez pełnomocnika, które mógł skontrolować i na realizację których miał wpływ, zostały wykonane z zachowaniem standardów profesjonalizmu. Należy zauważyć, że w nagłówku skargi kasacyjnej z 12 lutego 2013 r. pełnomocnik w sposób właściwy oznaczył, iż wnoszona jest ona za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gdańsku. Prawidłowo podany został także adres siedziby tego sądu, a jednocześnie pełnomocnik pominął w treści pisma adres Naczelnego Sądu Administracyjnego, co miało wykluczyć możliwość omyłkowego przesłania skargi kasacyjnej do niewłaściwego sądu. Dodatkowo należy zauważyć, że pełnomocnik nie miał możliwości bezpośredniego nadzorowania czynności wysyłki korespondencji, albowiem w dniu jej nadania przebywał poza siedzibą swojej kancelarii, uczestnicząc w rozprawie w Sądzie Rejonowym w P. Niemniej jednak, dochowując wymogu należytej staranności, pełnomocnik telefonicznie w dniu wysyłki upewnił się, że skarga kasacyjna zostanie przesłana na adres sądu właściwego. Dodać przy tym należy, że sama czynność adresowania, jak również wysłania przesyłki, została wykonana nie przez pełnomocnika osobiście, lecz przez pracownika jego kancelarii. Nieprawidłowe zaadresowanie przesyłki było przy tym następstwem złego stanu zdrowia pracownika wywołanego stwierdzonym przez lekarza stanem chorobowym, powodującym ogólne osłabienie organizmu. Sądowi rozpoznającemu wniosek pełnomocnika strony znane jest orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym prezentowane było stanowisko, że pełnomocnik nie może ekskulpować się tym, iż winę ponosi jego pracownik, skoro jest odpowiedzialny za działania osób, które zatrudnia (tytułem przykładu należy wskazać na postanowienia NSA: z 22 marca 2006 r., II FZ 209/06, z 18 maja 2010 r., II OZ 445/10, z 28 czerwca 2011 r., I FZ 160/11, wszystkie dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Jednakże należy mieć na uwadze, że każdy przypadek uchybienia terminu winien być rozpatrywany indywidualnie. W każdej sytuacji, gdy skarga wnoszona jest przez profesjonalnego pełnomocnika będącego np. radcą prawnym czy adwokatem konieczne jest zbadanie, czy w konkretnych okolicznościach sprawy dochował on wszelkich starań, aby czynność procesowa została podjęta we właściwym terminie. Nie można bowiem nie dostrzegać, uwzględniając rzeczywiste warunki prowadzenia działalności gospodarczej, że nawet profesjonalny pełnomocnik ma ograniczone możliwości nie tylko wykonania, ale nawet nadzorowania wszystkich czynności pośrednio związanych ze sprawą - w szczególności czynności technicznych, jak przepisanie adresu na kopertę - wykonywanych przez zatrudnianych przez pełnomocnika pracowników. Jeżeli zatem okoliczności konkretnej sprawy wskazują, że pełnomocnik dochował wymaganej od niego staranności przy podejmowaniu czynności związanych ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej do właściwego sądu i we właściwym terminie, a wadliwość nastąpiła jedynie w związku z nieprawidłowym zaadresowaniem koperty przez pracownika pełnomocnika, to nie można mówić o winie tego pełnomocnika, która uzasadniałaby nie przywracanie terminu do dokonania uchybionej czynności. W świetle powyższego, uznając wniosek za uzasadniony, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.