I SAB/Gd 32/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi I. B. na bezczynność i przewlekłość postępowania Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego oddala skargę. Przedmiotem skargi I. B. (dalej jako "Skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku jest bezczynność i przewlekłość postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego– dalej jako "Naczelnik US" w przedmiocie braku wypłaty Skarżącemu nadpłaty podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: W dniu 18 maja 2016 r. Skarżący złożył do Urzędu Skarbowego deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za kwiecień 2015 r. z wykazaną kwotą do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 3.439,00 zł. W dniu 28 maja 2016 r. organ wezwał Skarżącego do zgłoszenia i potwierdzenia rachunku bankowego podatnika aktualnego do zwrotu podatku VAT. W odpowiedzi na powyższe upoważniona księgowa w piśmie z dnia 4 czerwca 2015 r. poinformowała organ o braku takiego konta u Skarżącego. W dniu 10 czerwca 2015 r. organ zlecił przelew kwoty 3.439,00 zł na rachunek gospodarczy Skarżącego figurujący w bazie CRP KEP, aczkolwiek z wyjaśnień organu wynika, iż rachunek ten nie był oznaczony jako właściwy do zwrotów podatków; przelew nie został zrealizowany przez bank tj. został zwrócony w dniu 11 czerwca 2015 r. z adnotacją "błędny numer rachunku". W dniu 23 czerwca 2015 r., pomimo braku zgłoszenia aktualnego rachunku do zwrotu VAT, Naczelnik US zlecił przelew kwoty 3.439,00 zł na rachunek osobisty podatnika wskazany w zgłoszeniu aktualizacyjnym osoby fizycznej ZAP-3. W zgłoszeniu CEIDG-1 z dnia 2 lipca 2015 r. Skarżący zgłosił w organie podatkowym rachunek bankowy ważny do dokonywania zwrotów. W dniu 14 sierpnia 2015 r. Naczelnik US poinformował Skarżącego o realizacji zwrotu podatku VAT za kwiecień 2015 r. na osobisty rachunek podatnika, oznaczony jako ważny do zwrotów nadpłat i podatków, który został zgłoszony do ewidencji CRP KEP na podstawie zgłoszenia aktualizacyjnego ZAP-3 z dnia 23 lutego 2012 r. Pismem z dnia 12 września 2016 r. Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej ponaglenie na bezczynność Naczelnika US polegającą na braku rozliczenia nadpłaconego podatku VAT za kwiecień 2015 r. W ocenie Skarżącego wypłata zwrotu nadpłaconego podatku VAT przez organ podatkowy na rachunek innej osoby, a nie rachunek ze zgłoszenia identyfikacyjnego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, w związku z którą wnioskowano o zwrot, nie może być traktowany jako załatwienie sprawy, a więc organ podatkowy pozostawał bezczynny. Postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał ponaglenie za bezzasadne. W ocenie organu prawidłowość dokonania zwrotu podatku VAT na rachunek bankowy Skarżącego budzi wątpliwości, dlatego Naczelnik US winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z udziałem Skarżącego oraz banku i doprowadzić do uzyskania przez stronę należnej kwoty. Pismem z dnia 25 listopada 2016 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Naczelnika US, zarzucając mu naruszenie art. 120 w związku z art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 125 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm., zwanej dalej "O.p."), jak również art. 87 ust. 2 i ust. 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 710 z późn. zm. - dalej jako "ustawa o VAT") polegające na braku wypłaty Skarżącemu nadpłaty podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. na konto wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym zgłoszonym przez podatnika wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 87 ust. ustawy o VAT, co naruszyło ustawowy obowiązek wypłaty nadpłaconego podatku na konto wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym, a przy braku takiego konta nie uprawniało organu podatkowego do wypłaty na inne konto podatnika oraz naruszało zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa, budowania zaufania obywatela do organów podatkowych, dochodzenia do prawdy obiektywnej oraz szybkości i wnikliwości postępowania podatkowego. Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o nakazanie Naczelnikowi US niezwłocznego wypłacenia kwoty 3.439 zł nadpłaconego podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. na konto Skarżącego wraz z należnymi odsetkami właściwymi dla nadpłaty podatku od dnia 3 lipca 2015 r. do dnia zapłaty; dokonanie kontroli przewlekłości postępowania podatkowego; stwierdzenie, że bezczynność organu podatkowego mała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zwrot na rzecz Skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem kwoty 17 zł opłaty od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu Skarżący powołując treść art. 87 ust. 2 ustawy o VAT wskazał, że w sytuacji wniosku o zwrot nadpłaty na konto podatnika, przepis ten nie daje swobody wyboru organowi podatkowemu, na jaki numer konta dokonać zwrotu, bowiem jest on zobowiązany do dokonania zwrotu na rachunek wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym podatnika prowadzącego działalność gospodarczą związaną z wnioskowanym zwrotem. Brak takiego konta u Skarżącego spowodował konieczność wezwania podatnika do wskazania rachunku bankowego i konieczność oczekiwania na takie wskazanie. Zaistniała sytuacja nie uprawniała organu podatkowego do dokonania zwrotu na inne konto. W ocenie Skarżącego wypłata pieniędzy przez organ podatkowy na błędne konto nie może być uznana za prawidłowe załatwienie sprawy. Ponadto z uwagi na złożenie przez Skarżącego numeru konta firmowego dopiero w dniu 2 lipca 2015 r., Skarżący domaga się odsetek właściwych dla nadpłaty podatku od dnia 3 lipca 2015 r. do dnia zapłaty. W odpowiedzi na skargę Naczelnik US wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie z uwagi na fakt, że zwrotu podatku dokonano na konto wskazane przez Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Z kolei w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej w granicach, w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a.). W przeciwnym razie Sąd skargę oddala, na podstawie art. 151 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w sprawie niedokonania zwrotu podatku VAT za kwiecień 2015 r. a zatem bezczynność dotyczącą czynności materialno-technicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W związku ze stanowiskiem Naczelnika US zawartym w odpowiedzi na skargę, wskazać należy, że nie było podstaw do odrzucenia skargi z uwagi na niewyczerpanie toku instancji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko prezentowane w piśmiennictwie, że w przypadku gdy przedmiotem skargi jest bezczynność w przedmiocie czynności materialnotechnicznej, wyczerpanie środków zaskarżenia może mieć miejsce zarówno poprzez złożenie zażalenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a. (ponaglenia w trybie art. 141 O.p.), jaki i poprzez wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. Stanowisko powyższe zostało także zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny - wyroki z 10 grudnia 2007r., II FSK 1152/06 i z 27 lutego 2009 r., II OSK 230/09 oraz postanowienie z 21 maja 2010r., I OSK 794/10, dost. CBOSA. Skoro przedmiotem bezczynności organu była czynność materialnotechniczna, a Skarżący pismem z 12 września 2016 r. złożył do organu ponaglenie w trybie art. 141 O.p., to tym samym należy przyjąć, że Skarżący wyczerpał przysługujący środek zaskarżenia zgodnie z art. 52 § 1 i 3 p.p.s.a. Przechodząc natomiast do kwestii oceny zasadności skargi wyjaśnić należy, że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy. Celem zaś skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ określonego w przepisach prawa działania w sprawie wszczętej żądaniem strony. O bezczynności organu administracji publicznej można mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął i prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie odpowiednim aktem administracyjnym lub nie podjął stosownej czynności prawem przewidzianej. Podstawową zasadą instytucji skargi na bezczynność jest ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jeżeli natomiast w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi, stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 p.p.s.a. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte. Skarga na bezczynność organu uruchamia postępowanie sądowe, w którym sąd ogranicza się do ustalenia, czy organowi można przypisać lub nie stan bezczynności, nie jest zaś władny zajmować stanowiska w kwestiach merytorycznych. Uwzględniając bowiem skargę na bezczynność (lub przewlekłość postępowania), w pierwszej kolejności – jak wynika z art. 149 § 1 p.p.s.a. – sąd zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w określonym terminie, nie wypowiadając się co do samego sposobu załatwienia, w tym co do treści przyszłego rozstrzygnięcia. Stąd w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi na bezczynność organu i przewlekłość postępowania, nie jest dopuszczalna kontrola prawidłowości podejmowanych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć. Podsumowując, rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na bezczynność organu administracji publicznej, jest dokonanie kontroli czy organ ten pozostaje w zwłoce w prowadzonym postępowaniu. Rozpoznając zatem skargę na bezczynność Sąd kontroluje, analizując okoliczności faktyczne sprawy, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania, czyli czy zrealizował swoje obowiązki, wynikające z przepisów prawa. Rozpoznając w przedstawionej sytuacji faktycznej skargę na bezczynność organu, w świetle powołanych powyżej wywodów, należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że organ nie pozostawał w bezczynności, a przewlekłość postępowania nie miała miejsca, bowiem organ dokonał zwrotu nadpłaty podatku na konto Skarżącego. Wbrew zarzutom skargi, biorąc pod uwagę zakreśloną powyżej rolę sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na bezczynność organu administracji publicznej, sąd nie dokonuje oceny, czy zwrotu dokonano na właściwe konto bankowe. Wskazać w tym miejscu należy, że formułowane przez Skarżącego zarzuty sprowadzają się zasadniczo do polemiki ze stanowiskiem Naczelnika US i tym samym nie mogą być przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie. Zarzuty skargi jak i jej uzasadnienie zostały sformułowane tak jak gdyby Sąd miał dokonać merytorycznej oceny niemal całego dotychczasowego postępowania prowadzonego przez ten organ. Tego typu kontroli, co wyżej wskazano, Sąd nie mógł przeprowadzić rozpoznając wyłącznie skargę na bezczynność organu. Okoliczność, że Skarżący nie jest zadowolony ze sposobu załatwienia sprawy nie ma znaczenia dla oceny, czy organ administracji pozostaje w bezczynności. W konsekwencji uznać należy, że Naczelnik US nie jest bezczynny w sprawie zwrotu nadpłaty podatku na rzecz Skarżącego, bowiem podejmował próby dokonania zwrotu nadpłaty podatku na konta bankowe Skarżącego, którymi w danej chwili dysponował. Podsumowując, w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest prawnych możliwości zobowiązania organu do wydania stosownego aktu lub dokonania stosownej czynności, skoro organ załatwił toczącą się przed nim sprawę poprzez próbę dokonania zwrotu nadpłaty podatku na konto bankowe Skarżącego, w którego był posiadaniu. Jeżeli Skarżący twierdzi, że stosownego przelewu nie otrzymał, to może żądać wyjaśnienia i załatwienia sprawy w innym postępowaniu. Podniesione w skardze zarzuty dotyczące zasad postępowania podatkowego oraz kwestia dotycząca odsetek nie zasługują na uwzględnienie, bowiem w niniejszym postępowaniu Sąd oceniał jedynie kwestie ewentualnej bezczynności organu. Wbrew stanowisku Skarżącego Naczelnikowi US nie można postawić skutecznie zarzutu, że pozostawał w bezczynności. W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.