II SA/Gd 139/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-06-04
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Katarzyna Krzysztofowicz, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, został sporządzony prawidłowo, a jego ustalenia są zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. N. jest prawidłowy, kompletny i logiczny, a jego ustalenia odpowiadają wymogom formalnym i materialnym. Organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami, a Wojewoda dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. W związku z tym skarga, oparta na kwestionowaniu operatu szacunkowego, została oddalona jako nieuzasadniona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod inwestycję drogową. Organ pierwszej instancji ustalił odszkodowanie w kwocie 53.317 zł na podstawie operatu szacunkowego. Strona skarżąca zarzuciła zaniżenie odszkodowania i błędy w operacie szacunkowym. Organ odwoławczy uchylił decyzję w części dotyczącej terminu zapłaty, utrzymując w mocy pozostałe ustalenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując operat szacunkowy i domagając się powołania biegłego. WSA oddalił skargę, uznając operat za prawidłowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 19 grudnia 2024 r. nr NSP-VIII.7581.1.114.2024.KPB w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z 8 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta Gdyni (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji"), wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej,
na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r.,
poz. 162) - dalej: "specustawa drogowa", zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i zezwolił na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Rozbudowa drogi powiatowej [...]" (dalej: "decyzja ZRID"). Decyzją ZRID objęto m.in. działkę nr [...] (powstałą wskutek podziału działki nr [...]) stanowiącą własność K. A. (dalej: "Strona", "Skarżąca").
Decyzją z 8 kwietnia 2024 r. Prezydent, na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1, art. 22 ust. 1 i art. 23 specustawy drogowej oraz art. 130 ust. 2 i art. 132 ust. 1a, 2
i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) - dalej: "u.g.n.", ustalił odszkodowanie w kwocie 53.317 z tytułu przejęcia z mocy prawa prawa własności nieruchomości położonej w G., obręb [...], działka nr [...] o powierzchni 0,0111 ha, na rzecz Miasta Gdyni. W decyzji wskazano,
że działka została objęta decyzją ZRID (pkt 1). Odszkodowanie przyznano na rzecz dotychczasowego właściciela nieruchomości, tj. K. A. (pkt 2), zobowiązując Prezydenta do zapłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ZRID stanie się ostateczna (pkt 3).
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu K. A. zarzuciła jej naruszenie następujących przepisów postępowania:
1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, tj. naruszenie obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej oraz ustalenia okoliczności mających znaczenie dla postępowania, w tym także uznania zgromadzonych dowodów, w szczególności przez brak rozważenia słusznego interesu Strony, której prawo własności zostało utracone;
2. art. 77 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskutek czego nie zostały podjęte wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, a także rozstrzygnięcie wyłącznie
w powołaniu na operat szacunkowy;
3. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego
i uznanie, że możliwe jest przekazanie kompetencji decyzyjnych na rzeczoznawcę majątkowego, podczas gdy jego zadaniem była wycena wartości nieruchomości, a nie ocena zasadności ich przyznania oraz pominięcie wszystkich elementów odszkodowania należnego Stronie z tytułu utraconego prawa własności.
Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
1. art. 18 ust. 1 specustawy drogowej oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu za prawidłowe oszacowania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość znacznie poniżej jej wartości rynkowej (niemalże dwukrotnie zaniżona wartość);
2. art. 153 ust. 1 w zw. z art 134 u.g.n poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na wydaniu skarżonej decyzji w przeważającej mierze w powołaniu na operat szacunkowy, co doprowadziło do ustalenia przez organ wysokości odszkodowania na podstawie wartości nieruchomości oszacowanej przy użyciu metody porównawczej w odniesieniu do błędnie dobranego katalogu nieruchomości podobnych.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji
w punkcie 1 poprzez ustalenie wysokości odszkodowania zgodnej z wartością rynkową, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji wraz z wyznaczeniem wytycznych co do przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego wraz z wytycznymi
w zakresie prawidłowej wykładni przepisów.
Wniesiono również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu: 1) z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu wyceny nieruchomości, celem ustalenia prawidłowej wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości, 2) z operatu szacunkowego, który zostanie załączony do odwołania z chwilą jego sporządzenia, celem ustalenia rynkowej wartości wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu Strona zarzuciła m.in., że przyjęta przez biegłego metodologia, jak
i nieruchomości (transakcje) wybrane dla porównania, w znacznym stopniu odbiegają od cen rynkowych. Zdaniem Strony rozbieżność na poziomie dwukrotności pomiędzy wartością przedstawioną przez biegłego a wartością wynikającą z analizy ogłoszeń podobnych nieruchomości w jednoznaczny sposób wskazuje, że operat szacunkowy został oparty o nieprawidłowe dane wyjściowe. Wycena jest zatem zdecydowanie zaniżona względem ceny, którą Strona mogłaby uzyskać za metr kwadratowy w przypadku sprzedaży rzeczonej nieruchomości.
Podniesiono, że organ mógł w zakresie własnych kompetencji przeprowadzić podstawową weryfikację sporządzonego operatu szacunkowego, czynności polegające na samym sprawdzeniu cen rynkowych podobnych nieruchomości nie stanowią bowiem nadmiernej trudności. Tymczasem organ w całości powielił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentację wskazaną przez rzeczoznawcę majątkowego, co świadczy o tym,
że organ w całości pominął własną analizę przedstawionego operatu, co należy traktować jako naruszenie przepisów dotyczących ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Do pisma z 24 maja 2024 r., stanowiącego uzupełnienie odwołania, Strona załączyła operat szacunkowy z 15 lutego 2024 r. autorstwa rzeczoznawcy majątkowego M. W., w którym wartość obiektu wyceny (działek nr [...] i [...]) określono na kwotę 530.000 zł.
Decyzją z 19 grudnia 2024 r. Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") uchylił decyzję Prezydenta z 8 kwietnia 2024 r. w części pkt 3 i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu Prezydenta do zapłaty odszkodowania określonego w pkt 1 jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji, w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że w art. 12 ust. 4f specustawy drogowej określono osoby uprawnione do uzyskania odszkodowania, tj. właścicieli, użytkowników wieczystych oraz podmioty, którym przysługiwały ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości bądź ich części. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje zaś po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.). Rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego (art. 156 ust. 1 u.g.n.).
Wojewoda wskazał następnie, że w dniu 19 grudnia 2023 r. rzeczoznawca majątkowy M. N.sporządził wycenę, w której oszacował wartość prawa własności działki nr [...] na łączną kwotę 53.317 zł (w tym wartość rynkową gruntu na kwotę 40.852 zł i wartość odtworzeniową zabudowy na poziomie 12.465 zł). Biegły ustalił, że przedmiotowa nieruchomość, na dzień wydania decyzji ZRID, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (dalej: "m.p.z.p.") części dzielnicy Obłuże
w Gdyni, rejon ulic Adm. J. Unruga, E. Kwiatkowskiego i Szlifierzy, zatwierdzonym uchwałą nr XV/313/15 Rady Miasta Gdyni z dnia 30 grudnia 2015 r., znajdowała się w części na obszarze oznaczonym symbolem 11 KD–Z 2/2 1/2 ("drogi i ulice publiczne zbiorcze"),
a w części na obszarze oznaczonym symbolem 04 U ("tereny zabudowy usługowej"). Ustalenia te potwierdził Prezydent w piśmie z 12 października 2023 r.
Organ odwoławczy wskazał, że wycena ww. działek została przeprowadzona
w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1832) - dalej "Rozporządzenie", które weszło w życie z dniem 9 września 2023 r.
Wojewoda przytoczył następnie treść przepisów § 49 ust. 1, 2 i 4 Rozporządzenia oraz art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. wskazując, że w wycenie z 19 grudnia 2023 r. rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Biegły poddał analizie transakcje nieruchomości gruntowych niezabudowanych o przeznaczeniu komercyjnym, zgodnym z aktualnym przeznaczeniem części działki nr [...], występujące na obszarze rynku lokalnego miasta G. "z pominięciem centralnych, najbardziej atrakcyjnych dzielnic miasta", w okresie od stycznia 2019 r. do dnia wyceny. Autor wyceny wyjaśnił, że potrzeba poszerzenia okresu monitorowania wynika z bardzo małej ilości transakcji nieruchomościami podobnymi w okresie 2 lat poprzedzających dzień wyceny
i potrzeby pozyskania odpowiedniej ilości danych porównawczych. Biegły poddał analizie transakcje nieruchomości gruntowych niezabudowanych o przeznaczeniu drogowym, zgodnym z aktualnym, jak i alternatywnym sposobem użytkowania części działki nr [...], występujące na obszarze rynku lokalnego miasta G., w okresie od września 2018 r. do dnia wyceny. Rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, że rozszerzenie okresu badania rynku do 2018 r. wynikało z niewielkiej ilości transakcji tego typu oraz potrzeby doboru odpowiedniego materiału porównawczego umożliwiającego poprawną metodologicznie wycenę. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie analizy raportów cenowych analityków rynku nieruchomości gruntowych niezabudowanych przeznaczonych pod zabudowę inwestycyjną (usługowe/komercyjne) na terenie województwa p. biegły ustalił, iż w analizowanym okresie na analizowanym obszarze rynku nieruchomości w okresie od stycznia 2021 r. do lipca 2022 r. występował trend zmian w czasie na poziomie +12% rocznie (w 2020 r. oraz w okresie od lipca/sierpnia 2022 r. nie stwierdzono istnienia trendu zmiany cen w czasie - według wszelkich informacji z rynku wynika,
że w okresie od lipca 2022 r. nastąpiło zatrzymanie wzrostu cen spowodowane sytuacją gospodarczą oraz gwałtownym wzrostem stóp procentowych). W związku z tym ceny transakcyjne nieruchomości podobnych o przeznaczeniu komercyjnym zostały skorygowane wskutek upływu czasu. Nie stwierdzono istnienia trendu zmiany cen w czasie na rynku nieruchomości komunikacyjnych.
Wojewoda wskazał następnie, że mając na uwadze, iż transakcje nieruchomości gruntowych o przeznaczeniu komercyjnym wykazywały wyższe ceny niż transakcje nieruchomości gruntowych o przeznaczeniu komunikacyjnym, biegły (zgodnie z art. 134 ust. 3 u.g.n.) przy wycenie części nieruchomości o przeznaczeniu komercyjnym przyjął do porównania nieruchomości pod zabudowę komercyjną, gdzie określił jednostkową wartość gruntu na kwotę 626,21 zł/m2.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że do szacowania wartości części przedmiotowej nieruchomości przeznaczonej pod drogę zasada korzyści nie ma zastosowania, gdyż aktualne przeznaczenie części przedmiotowej nieruchomości, tj. drogowe, jest tożsame
z przeznaczeniem zgodnym z celem wywłaszczenia, tj. drogowym (§ 49 ust. 4 Rozporządzenia). Z tego względu przy wycenie tej części nieruchomości rzeczoznawca majątkowy przyjął do porównania nieruchomości pod komunikację.
Wojewoda podał, że dokonując stosownych obliczeń autor wyceny wskazał jednostkową wartość gruntu według aktualnego, jak i alternatywnego sposobu użytkowania - tereny pod drogę, tj. kwotę 300,56 zł/m2. Wartość rynkową części ww. nieruchomości określono jako iloczyn ich wartości jednostkowej i ich powierzchni: części nieruchomości
o przeznaczeniu pod zabudowę komercyjną mieszkaniową o powierzchni 23 m2 na kwotę 14.403 zł, a części nieruchomości o przeznaczonej pod drogę o powierzchni 88 m2 na kwotę 26.449 zł. Po zsumowaniu oszacowanych wartości części nieruchomości wartość prawa własności gruntu działki nr [...] wyniosła łącznie 40.852 zł.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że badając stan zagospodarowania działki, na dzień wydania decyzji ZRID, biegły ustalił, iż na jej terenie znajdowały się: utwardzenie z kostki betonowej (24 m2), ogrodzenie panelowe (13 m.b.), cokół murowany (13 m.b.). Wartość tych składników budowlanych biegły oszacował metodą kosztów odtworzenia, techniką wskaźnikową, z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego. Wartość utwardzenia z kostki betonowej została oszacowana (przy uwzględnieniu 30% stopnia zużycia) na kwotę 3.998,74 zł, wartość ogrodzenia panelowego została oszacowana (przy uwzględnieniu 40% stopnia zużycia) na kwotę 3.889,32 zł, natomiast wartość cokołu murowanego została oszacowana (przy uwzględnieniu 40% stopnia zużycia) na kwotę 3.983,66 zł. Po uwzględnieniu kosztów dokumentacji i nadzoru w wysokości 5% łączna wartość składników budowlanych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, na dzień wydania decyzji ZRID, została oszacowana na poziomie 12.465 zł. W związku z tym wartość prawa własności gruntu przedmiotowej nieruchomości wraz ze znajdującymi się na nim częściami składowymi została oszacowana na kwotę 53.317 zł.
Odnosząc się do przedłożonego w toku postępowania odwoławczego operatu szacunkowego z 15 lutego 2024 r. autorstwa M. W., w którym określono wartość prawa własności nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i [...] na łączną kwotę 530.000 zł Wojewoda ocenił, że nie może on stanowić dowodu o wartości nieruchomości w postępowaniu odszkodowawczym, ponieważ przedmiotem wyceny w tej opinii są działki ewidencyjne nr [...] i [...], a decyzją ZRID została objęta działka
nr [...]. A zatem, przeznaczenie planistyczne oraz stan nieruchomości powinny odnosić się do działki nr [...], a nie działek nr [...] i [...]. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że rzeczoznawca majątkowy M. W. wycenił działki nr [...] i [...] na podstawie cen działek przeznaczonych w m.p.z.p. pod zabudowę usługową, natomiast biegły działający na zlecenie organu pierwszej instancji oszacował część działki nr [...] na podstawie cen nieruchomości drogowych oraz część na podstawie cen nieruchomości usługowych, ponieważ takie przeznaczenie posiadała działka nr [...] w dniu wydania decyzji ZRID. W ocenie Wojewody rzeczoznawca majątkowy M. W. błędnie uznał nieruchomości usługowe, położone w centrum G., za podobne do nieruchomości wycenianej, położonej w obrębie O., co doprowadziło do nieuprawnionego zawyżenia wartości. Natomiast biegły M. N. znalazł nieruchomości podobne o podobnej lokalizacji - rynek miasta G. z pominięciem centralnych, najbardziej atrakcyjnych dzielnic miasta.
Oceniając operat szacunkowy z 19 grudnia 2023 r. organ odwoławczy uznał,
że szczegółowo wyjaśnia on sposób ustalenia wartości prawa własności przedmiotowych działek, zamieszczono w nim informacje umożliwiające prześledzenie procesu szacowania nieruchomości. Wykonane przez rzeczoznawcę majątkowego obliczenia Wojewoda uznał za prawidłowe, a przyjęte w wycenie założenia jako nie budzące zastrzeżeń.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Strona nie skorzystała z możliwości oceny kwestionowanego operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. Wojewoda zaznaczył, że nie miał wątpliwości co do prawidłowości sporządzenia wyceny nieruchomości z 19 grudnia 2023 r., w związku z czym nie zlecił oceny prawidłowości ww. operatu szacunkowego organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych.
W ocenie Wojewody operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. N., posiadającego wiedzę specjalistyczną, tj. uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, został wykonany i podpisany przez uprawnioną do tego osobę, nie zawiera pomyłek ani istotnych braków, czy niejasności, zatem dokument ten uznano za wiarygodny i mogący stanowić podstawę określenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Końcowo wskazano, że decyzji ZRID nadano rygor natychmiastowej wykonalności, zatem termin na wydanie działki nr [...] biegł od dnia doręczenia dotychczasowej właścicielce zawiadomienia o jej wydaniu, tj. od 16 sierpnia 2023 r. Zgodnie natomiast
z pismem inwestora z 17 października 2023 r. nie rozpoczęty się jeszcze prace związane
z realizacją inwestycji drogowej. A zatem, przedmiotowa nieruchomość nie została wydana w ustawowym terminie, w związku z czym, dotychczasowej właścicielce nie przysługuje uprawnienie do powiększenia wartości odszkodowania za wydanie przedmiotowej działki
o 5 % wartości nieruchomości, na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.
Wojewoda wyjaśnił również, że zgodnie z art. 132 ust. 1a u.g.n. w sprawach,
w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Podkreślono, że żaden przepis prawa nie reguluje w sposób odmienny kwestii zapłaty odszkodowania w sytuacji, gdy decyzja ZRID nie uzyskała waloru ostateczności. Organ odwoławczy stwierdził tym samym, że organ pierwszej instancji (orzekając
o ustaleniu odszkodowania, w czasie w którym decyzja ZRID nie była ostateczna), nieprawidłowo orzekł w pkt 3 decyzji z 8 kwietnia 2024 r. o zobowiązaniu Prezydenta do zapłaty odszkodowania "(...) w terminie 14 dni od dnia w którym przytoczona powyżej decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stanie się ostateczna".
W skardze na decyzję Wojewody K. A. wniosła o powołanie biegłego rzeczoznawcy z zakresu wyceny nieruchomości, celem oszacowania prawidłowej wartości wywłaszczonej nieruchomości, tj. fragmentu działki nr [...] obręb [...]. Zdaniem Skarżącej w operacie szacunkowym z 19 grudnia 2023 r. znacząco zaniżono wartość wywłaszczonego fragmentu nieruchomości. Skarżąca podkreśliła, że absolutnie nie zgadza się z tą wyceną, gdyż cena rynkowa nieruchomości za metr w tym rejonie G. jest znacznie wyższa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda, wnosząc o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Pomorskiego z 19 grudnia 2024 r. uchylająca w części (tj. w zakresie punktu 3) decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 8 kwietnia 2024 r., wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, ustalającą odszkodowania w kwocie 53.317 z tytułu przejęcia
z mocy prawa prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0,0111 ha, położonej w G., obręb [...], na rzecz miasta Gdyni. Działka została objęta decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z 8 sierpnia 2023 r. zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i zezwalającą na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Rozbudowa drogi powiatowej [...]"
(pkt 1). Odszkodowanie przyznano na rzecz dotychczasowego właściciela nieruchomości, tj. K. A. (pkt 2), zobowiązując Prezydenta Miasta Gdyni do zapłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ZRID stanie się ostateczna (pkt 3).
Główny zarzut złożonej w niniejszej sprawie skargi polega na kwestionowaniu przez Skarżącą dowodu, w oparciu o który wydano w sprawie decyzje, tj. operatu szacunkowego z 19 grudnia 2023 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego M.N. Należy zauważyć, że zarzuty i twierdzenia skargi w tym zakresie w istocie zostały powtórzone, gdyż wcześniej podniesiono je w piśmie z 16 lutego 2024 r. ("Uwagi do operatu szacunkowego") oraz w odwołaniu od decyzji Prezydenta z 8 kwietnia 2024 r.
W ocenie Sądu Wojewoda prawidłowo ocenił przebieg postępowania, jak również trafnie ustosunkował się do zarzutów i argumentów odwołania Skarżącej. Tym samym, sformułowane w skardze zarzuty i argumentacja na ich poparcie nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Kwestie związane z ustaleniem i wysokością odszkodowana za wywłaszczoną nieruchomość regulują (w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania przez organy): ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 311), ustawa z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.) oraz rozporządzenie rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1832).
Zgodnie z art. 12 specustawy drogowej decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4 (tj. nieruchomości, które stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego), wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ust. 4a). Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia,
w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna
(ust. 4b). Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe (ust. 4f). Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 (ust. 5).
Natomiast z regulacji zawartych w art. 134 u.g.n. wynika, że podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości (ust. 1). Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się
w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (ust. 2). Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (ust. 3). Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne
z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia (ust. 4).
W myśl § 49 Rozporządzenia wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania
i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 162) określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji (ust. 1). W przypadku gdy dane z lokalnego
i regionalnego rynku nieruchomości są niewystarczające do określenia wartości rynkowej zgodnie z ust. 1, wartość nieruchomości objętej decyzją określa się w podejściu kosztowym (ust. 2). W przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio (ust. 4).
W operacie szacunkowym z 19 grudnia 2023 r. rzeczoznawca majątkowy M. N. podał, że dla terenu, na którym znajduje się przedmiot wyceny obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Obłuże w Gdyni, rejon ulic Adm. J. Unruga, E. Kwiatkowskiego i Szlifierzy, zatwierdzonym uchwałą nr XV/313/15 Rady Miasta Gdyni z dnia 30 grudnia 2015 r. Według planu miejscowego części działki
nr [...] (88 m2) znajduje się na obszarze oznaczonym symbolem 11 KD–Z 2/2 1/2 ("drogi i ulice publiczne zbiorcze"), a część (23 m2) na obszarze oznaczonym symbolem
04 U ("tereny zabudowy usługowej").
Wartość rynkową gruntu biegły ustalił stosując podejście porównawcze, metodę porównywania parami, zaznaczając, że nieruchomości gruntowe przeznaczone na cele komercyjne i drogowe są przedmiotem obrotu na rynku, a wystarczająca liczba transakcji stanowi bazę umożliwiającą dobór nieruchomości podobnych i określenia na tej podstawie wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej przedmiot wyceny.
Dokonana przez biegłego analiza rynku w zakresie nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę komercyjną, stanowiących przedmiot prawa własności, wykazała wystarczającą ilość transakcji na rynku lokalnym. W zakresie transakcji nieruchomościami o przeznaczeniu komercyjnym analizą objęto rynek lokalny miasta G. z pominięciem centralnych, najbardziej atrakcyjnych dzielnic miasta. Rzeczoznawca majątkowy przyjął okres badania cen od 1 stycznia 2019 r. do dnia wyceny, wyjaśniając że potrzeba poszerzenia okresu monitorowania wynika z małej ilości transakcji nieruchomościami podobnymi w okresie dwóch lat poprzedzających okres wyceny i potrzeby pozyskania odpowiedniej ilości danych porównawczych. Dla celów wyceny biegły zgromadził informacje o cenach transakcyjnych z aktów notarialnych dotyczących sześciu transakcji wolnorynkowej sprzedaży nieruchomości gruntowej niezabudowanej przeznaczonej pod zabudowę komercyjną, spełniających warunek podobieństwa do przedmiotu wyceny - będące przedmiotem prawa własności. Z bazy danych wyeliminowano takie, które nie spełniają warunków transakcji rynkowych oraz takie, których ceny znacznie odbiegają od średnich cen transakcyjnych zanotowanych na rynku lokalnym w badanym czasie.
Natomiast na potrzeby wyceny gruntu według jego drogowego przeznaczenia (zgodnego również z celem wywłaszczenia) określono rynek nieruchomości gruntowych niezabudowanych przeznaczonych pod drogi publiczne. Analiza rynku w tym zakresie wykazała wystarczającą ilość transakcji na rynku lokalnym miasta G., umożliwiającym dokonanie wyceny wartości według przeznaczenia drogowego. Rzeczoznawca majątkowy przyjął okres badania cen od 1 września 2018 r. do dnia wyceny, wyjaśniając że rozszerzenie okresu badania rynku do 2018 r. wynikało z niewielkiej ilości transakcji tego typu oraz potrzeby doboru odpowiedniego materiału porównawczego umożliwiającego poprawną metodologicznie wycenę. Dla celów wyceny zgromadzono informacje o cenach transakcyjnych z aktów notarialnych dotyczących sześciu transakcji nieruchomościami podobnymi przeznaczonymi pod komunikację - będące przedmiotem prawa własności.
Z bazy danych wyeliminowano takie, które nie spełniają warunków transakcji rynkowych oraz takie, których ceny znacznie odbiegają od średnich cen transakcyjnych zanotowanych na analizowanym rynku w badanym czasie.
Określając trend czasowy biegły wskazał, że na podstawie analizy raportów cenowych analityków rynku nieruchomości gruntowych niezabudowanych przeznaczonych pod zabudowę inwestycyjną (usługowe/komercyjne) na terenie województwa p. ustalono, że w analizowanym okresie na analizowanym obszarze rynku nieruchomości
w okresie od stycznia 2021 r. do lipca 2022 r. występował trend zmiany cen w czasie na poziomie około +12% rocznie (w 2020 r. oraz w okresie od lipca/sierpnia 2022 r. nie stwierdzono istnienia trendu zmiany cen w czasie - według wszelkich informacji z rynku wynika, że okresie od lipca 2022 r. nastąpiło zatrzymanie wzrostu cen spowodowane sytuacją gospodarczą oraz gwałtownym wzrostem stóp procentowych). W związku z tym ceny transakcyjne nieruchomości podobnych o przeznaczeniu komercyjnym zostały skorygowane wskutek upływu czasu. Nie stwierdzono natomiast istnienia trendu zmiany cen w czasie na rynku nieruchomości komunikacyjnych.
Mając na uwadze, że transakcje nieruchomości gruntowych o przeznaczeniu komercyjnym wykazywały wyższe ceny niż transakcje nieruchomości gruntowych
o przeznaczeniu komunikacyjnym, rzeczoznawca majątkowy (zgodnie z art. 134 ust. 3 u.g.n.) przy wycenie części nieruchomości o przeznaczeniu komercyjnym przyjął do porównania nieruchomości pod zabudowę komercyjną, gdzie określił jednostkową wartość gruntu na kwotę 626,21 zł/m2. Biegły zaznaczył, że do szacowania wartości części przedmiotowej nieruchomości przeznaczonej pod drogę zasada korzyści nie ma zastosowania, gdyż aktualne przeznaczenie części tej nieruchomości - drogowe, jest tożsame z przeznaczeniem zgodnym z celem wywłaszczenia - drogowym (§ 49 ust. 4 Rozporządzenia). Z tego względu przy wycenie tej części nieruchomości rzeczoznawca majątkowy przyjął do porównania nieruchomości pod komunikację.
Dokonując stosownych obliczeń autor wyceny wskazał jednostkową wartość gruntu według aktualnego, jak i alternatywnego sposobu użytkowania - tereny pod drogę, tj. kwotę 300,56 zł/m2. Wartość rynkową części ww. nieruchomości określono jako iloczyn ich wartości jednostkowej i ich powierzchni: części nieruchomości o przeznaczeniu pod zabudowę komercyjną mieszkaniową o powierzchni 23 m2 na kwotę 14.403 zł, a części nieruchomości o przeznaczonej pod drogę o powierzchni 88 m2 na kwotę 26.449 zł. Po zsumowaniu oszacowanych wartości części nieruchomości wartość prawa własności gruntu działki nr [...] wyniosła łącznie 40.852 zł.
Badając stan zagospodarowania działki, na dzień wydania decyzji ZRID, biegły ustalił, że na jej terenie znajdowały się: utwardzenie z kostki betonowej (24 m2), ogrodzenie panelowe (13 m.b.), cokół murowany (13 m.b.). Wartość tych składników budowlanych biegły oszacował metodą kosztów odtworzenia, techniką wskaźnikową,
z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego. Wartość utwardzenia z kostki betonowej została oszacowana (przy uwzględnieniu 30% stopnia zużycia) na kwotę 3.998,74 zł, wartość ogrodzenia panelowego została oszacowana (przy uwzględnieniu 40% stopnia zużycia) na kwotę 3.889,32 zł, natomiast wartość cokołu murowanego została oszacowana (przy uwzględnieniu 40% stopnia zużycia) na kwotę 3.983,66 zł. Po uwzględnieniu kosztów dokumentacji i nadzoru w wysokości 5% łączna wartość składników budowlanych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, na dzień wydania decyzji ZRID, została oszacowana na poziomie 12.465 zł.
W związku z powyższym wartość prawa własności gruntu przedmiotowej nieruchomości wraz ze znajdującymi się na nim częściami składowymi została oszacowana na kwotę 53.317 zł.
W tym miejscu należy podkreślić, że operat szacunkowy jako dowód z opinii biegłego jest istotnym dowodem w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Jak każdy inny dowód podlega on ocenie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ani organy administracji publicznej ani sąd administracyjny nie mogą ingerować w merytoryczną część operatu, gdyż nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Rzeczą organów jest zbadanie, czy operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości oraz czy jest logiczny i zupełny. Jest to ważny element zebrania, rozpatrzenia i oceny tego dowodu (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Zatem organ administracji publicznej i sąd administracyjny powinien dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać, czy został on sporządzony
i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, czy nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Ocena wartości dowodowej operatów jest możliwa przez organ administracyjny i sąd administracyjny w sytuacji, gdy prosta analiza ich treści budzi wątpliwości co do ich spójności, logiczności, zupełności, nieścisłości, pominięciu istotnych dla ustalenia wartości nieruchomości elementów. Jedynie w takiej sytuacji prawidłowo pod względem formalnym sporządzony operat może budzić uzasadnione wątpliwości i wymagać wyjaśnienia.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem operat szacunkowy powinien spełniać wymogi formalne określone w Rozporządzeniu oraz opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Operat szacunkowy powinien zawierać też dane niezbędne dla oceny jego rzetelności i jednocześnie podawać okoliczności konieczne do oceny adekwatności operatu do okoliczności danej sprawy
(zob. wyroki NSA: z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1215/18, z 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1126/14, z 13 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 374/07, czy z 8 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 2012/06, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w judykaturze (prezentowane również w zaskarżonej decyzji), że o wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości decyduje rzeczoznawca majątkowy (zob. wyrok WSA w Poznaniu
z 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Po 853/21). Do zakresu wiadomości specjalnych należy dobór nieruchomości podobnych do porównań. Zdefiniowanie rynku, w tym jego obszaru, to również wiedza specjalna o charakterze ekonomicznym, a nie prawnym
(zob. wyrok WSA w Gdańsku z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 3/18). W sytuacji, kiedy wartość nieruchomości jest określana przez biegłego, zastrzeżenia do wyceny
i wkraczanie w wiadomości specjalne przez podmiot, który nie dysponuje odpowiednimi kwalifikacjami w tej materii, nie może zasługiwać na uwzględnienie.
Strona skarżąca konsekwentnie kwestionuje operat szacunkowy sporządzony na potrzeby niniejszej sprawy, wkraczając w jego merytoryczną treść. Natomiast, co raz jeszcze należy podkreślić, sama metodyka szacowania nieruchomości nie może być przedmiotem oceny ani organu administracji publicznej, ani sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 154 ust. 1 u.g.n. wyboru właściwego podejścia oraz metody
i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając
w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Należy również wskazać, że pozycja rzeczoznawcy majątkowego w oparciu o przepisy u.g.n. zbliżona jest do statusu osoby zaufania publicznego. Wobec tego, zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w przypadku, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Natomiast szczegółowe kwestie dotyczące merytorycznej prawidłowości operatu w aspekcie metodologicznym i dokonywania oceny w świetle wiedzy specjalistycznej - zwłaszcza standardów wyceny nieruchomości, jakimi posługują się rzeczoznawcy - nie podlegają bezpośredniej kontroli organów czy sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z 3 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 511/19).
Weryfikacja prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego została powierzona stowarzyszeniom lokalnym rzeczoznawców majątkowych, na co wskazuje art. 157 ust. 1 u.g.n. Weryfikacja taka może zostać poprzedzona zgłoszeniem wątpliwości autorowi opinii, który może naprawić drobne uchybienia w drodze uzupełnienia opinii, bądź też przedstawić pisemne stanowisko uzasadniające stanowisko przyjęte pierwotnie.
Jeszcze raz należy powtórzyć, że zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie
w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. O potrzebie weryfikacji operatu, o jakiej mowa
w art. 157 ust. 1 u.g.n., decyduje zatem powstanie po stronie organu uzasadnionych wątpliwości co do jego prawidłowości. Samo zaś żądanie strony dokonania takiej weryfikacji i zgłaszane zarzuty wobec operatu są niewystarczające dla zlecenia przez organ oceny prawidłowości jego sporządzenia.
Na etapie postępowania odwoławczego Skarżąca przedłożyła operat szacunkowy
z 15 lutego 2024 r. autorstwa M.W., w którym rzeczoznawca majątkowy określił wartość prawa własności nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i [...] na łączną kwotę 530.000 zł.
Jak słusznie zauważył Wojewoda - powyższy operat szacunkowy nie może stanowić dowodu o wartości nieruchomości w niniejszym postępowaniu, ponieważ przedmiotem wyceny w tej opinii są działki ewidencyjne nr [...] i [...], a decyzją ZRID została objęta działka nr [...]. A zatem, przeznaczenie planistyczne oraz stan nieruchomości powinny odnosić się do działki nr [...], a nie do działek nr [...] i [...].
Organ odwoławczy prawidłowo również zwrócił uwagę, że rzeczoznawca majątkowy M. W. wycenił działki nr [...] i [...] na podstawie cen działek przeznaczonych w m.p.z.p. pod zabudowę usługową, natomiast rzeczoznawca majątkowy M. N. w operacie z 19 grudnia 2023 r. oszacował część działki nr [...] (88 m2) na podstawie cen nieruchomości drogowych, a część (23 m2) na podstawie cen nieruchomości usługowych, ponieważ takie przeznaczenie miała działka nr [...] w dniu wydania decyzji ZRID.
W ocenie Sądu rzeczoznawca majątkowy M. W. błędnie uznał nieruchomości usługowe, położone w centrum G., za podobne do nieruchomości wycenianej, położonej w obrębie O., co doprowadziło do nieuprawnionego zawyżenia wartości obiektu wyceny. Natomiast biegły M. N. znalazł nieruchomości podobne o podobnej lokalizacji - rynek miasta G., z pominięciem centralnych, najbardziej atrakcyjnych dzielnic miasta.
W ocenie Sądu sporządzony w niniejszej sprawie operat szacunkowy autorstwa M. N. odpowiada wymogom formalnym określonym w przepisach u.g.n.
i Rozporządzenia, jest kompletny i logiczny. W konsekwencji mógł on stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.
Podsumowując należy stwierdzić, że organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w zgodzie z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gromadząc kompletny materiał dowodowy, który następnie został prawidłowo oceniony. Zdaniem Sądu Wojewoda dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, do których zastosował właściwe przepisy prawa materialnego, tj. u.g.n. i Rozporządzenia, a obszerne uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom stawianym przez art. 107 § 3 k.p.a.
Odnosząc się końcowo do sformułowanego w skardze wniosku dowodowego należy wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W piśmiennictwie oraz orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji (zob. J. P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 265 oraz wyrok NSA z 30 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 202/20). W myśl art. 133 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc rozpatruje sprawę co do zasady na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Jedynie w drodze wyjątku sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, "jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Zakres postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji publicznej norm prawa do określonego stanu faktycznego. Postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. W judykaturze wskazuje się, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa
w art. 106 § 3 P.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy
i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To
z kolei oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Tym samym
w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, że sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy (zob. wyrok NSA
z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2747/14).
Z art. 106 § 3 P.p.s.a. wprost wynika, że postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodu
z dokumentów. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, np. dowodu z zeznań świadka, opinii biegłego czy też oględzin, jest niedopuszczalne. Wniosek skargi w tym zakresie jest więc niezasadny.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a. oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożył organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 9 akt sądowych), a żadna
z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło