II SA/Gd 200/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 12 grudnia 2024 r. nr SKO.461.16.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z 30 lipca 2024 r. Wójt Gminy Czarna Dąbrówka (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") wymierzył W. B. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") administracyjną karę pieniężną w wysokości 420.197,94 zł za usunięcie bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm.) drzew w ilości 99 sztuk, z działki nr [...] obręb ewidencyjny K., szczegółowo opisanych i ujętych z załączniku nr 1 do decyzji stanowiącym "Wykaz usuniętych drzew". Przesyłka zawierająca ww. decyzję została wysłana na adres: [...]. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki (w dniach 2. i 12. sierpnia 2024 r.) nie została ona odebrana przez Stronę, w związku z czym uznano ją za skutecznie doręczoną, w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), w dniu 16 sierpnia 2024 r. Pismem z 6 listopada 2024 r. W. B. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta z 30 lipca 2024 r., argumentując, że uchybił terminowi bez swojej winy, gdyż decyzji nie otrzymał, pomimo nieustającego kontaktu z Wójtem w związku ze zgłoszeniem wycinki na działce rolnej stanowiącej jego własność. Jednocześnie z wnioskiem złożono odwołanie. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazano, że w dniu 31 października 2024 r., na wniosek Strony, Wójt przesłał kopię decyzji z 30 lipca 2024 r. o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej W ocenie Wnioskodawcy zachował on obiektywnie miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy w stopniu niespotykanym od uczestnika postępowania administracyjnego. Wnioskodawca wskazał, że inicjując postępowanie w sprawie zgłoszenia wycinki drzew na swojej działce był on w stałym kontakcie telefonicznym i osobistym w Urzędzie Gminy, a mimo to doszło do sytuacji dostarczenia zastępczego decyzji Wójta obciążającej go horrendalną karą administracyjną w kwocie ponad 420 tysięcy zł wydaną rolnikowi w środku lata. Wskazano następnie, że 2 sierpnia 2022 r. Wnioskodawca zgłosił Wójtowi zamiar usunięcia drzew z nieruchomości (działka nr [...], obręb ewidencyjny K.) stanowiącej jego własność, w ilości 131 sztuk. Po oględzinach tej działki w dniu 24 sierpnia 2022 r., z udziałem pracowników Urzędu Gminy Czarna Dąbrówka i Wnioskodawcy, sporządzono protokół i postępowania zakończono. Natomiast po anonimowej - jak twierdzi organ - informacji o masowej wycince drzew na ww. działce, urząd telefonicznie w dniu 4 kwietnia 2023 r., w ramach czynności sprawdzających, zawiadomił Wnioskodawcę o zamiarze przeprowadzenia oględzin działki i rosnących na niej drzew w celu sprawdzenia zasadności zawiadomienia i ewentualnego zabezpieczenia dowodów. Następnie wszczęto postępowanie administracyjne, włączono w skład materiału dowodowego dokumenty w sprawie zgłoszenia Wnioskodawcy z 2 sierpnia 2022 r. o zamiarze usunięcia drzew, zawiadomiono Stronę o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i terminie oględzin, które odbyły się 19 lutego 2024 r., sporządzono protokół oględzin. Wskazano, że zawiadomieniem z 12 marca 2024 r. Wójt poinformował Wnioskodawcę o zakończeniu zbierania materiałów i dowodów oraz o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonych w sprawie dowodów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi Wnioskodawca złożył pismo z 20 marca 2024 r., w którym wyraził swoje stanowisko w sprawie, wnosząc m.in. o powołanie biegłego. Z uwagi na to, że Wójt nie przychylił się do tego wniosku, Wnioskodawca w dniu 18 kwietnia 2024 r. ponowił wniosek o dopuszczenie dowodu z oględzin i opinii biegłego po studiach przyrodniczych lub prawniczych oraz z wiedzą merytoryczną potwierdzoną praktyką zawodową w zakresie gospodarki i rezerwatowej ochrony fauny przyrody i krajobrazu. Wniosek ten nie został rozpoznany, a Wójt pismem z 31 maja 2024 r. zawiadomił Wnioskodawcę o zakończeniu zbierania materiałów i dowodów w ramach prowadzonego postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez dokonania zgłoszenia, które zostało doręczone zastępczo w dniu 21 czerwca 2024 r., zaś w dniu 30 lipca 2024 r. wydał decyzję o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej (decyzja ta po raz kolejny została doręczona w sposób zastępczy bez przedstawienia dowodu takiego doręczenia). Zaznaczono, że nawet gdyby uznać, iż decyzja Wójta została skutecznie doręczona, to - z uwagi na doniosłe skutki jej wydania, w kontekście nieustannego zainteresowania Wnioskodawcy biegiem sprawy, podejmowanych czynności i telefonicznego wzajemnego komunikowania się wnioskodawcy z urzędnikami Gminy Czarna Dąbrówka - postępowanie Wójta jest niezgodne z przepisami prawa, a nade wszystko z zasadami współżycia społecznego. W tym zakresie podkreślono, że Wnioskodawca na piśmie poinformował, że jest rolnikiem, a mimo to, w środku lata, Wójt wydał decyzję obciążającą Stronę kwotą 420.197,94 zł i wysyłając decyzję na adres w mieście w G. Zwrócono uwagę, że gdyby nie inicjatywa Wnioskodawcy, który zainteresował się biegiem sprawy, do dnia dzisiejszego nie dowiedziałby się on o zakończeniu postępowania ani o treści wydanej decyzji, mimo że był do dyspozycji Wójta na każde wezwanie telefoniczne, na oględziny, czy zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem w 2022 r. Podsumowując podniesiono, że ta nadzwyczajna sytuacja, w której Wnioskodawca jako rolnik, a jednocześnie aktywnie zainteresowany wszelkimi czynnościami w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za wycinkę drzew, został pozbawiony możliwości odbioru najważniejszej w jego życiu decyzji, obciążającej go kwotą 420.197,94 zł, stanowi podstawę do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta z 30 lipca 2024 r., która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jako że uprawdopodobnił on, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie od dnia ustania przyczyny uchybienia. Postanowieniem z 12 grudnia 2024 r. Kolegium, na podstawie art. 58 i art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie przez W. B. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta z 30 lipca 2024 r. oraz odmówiło Wnioskodawcy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że decyzja organu pierwszej z 30 lipca 2024 r. została wysłana na adres Strony, którym posługiwała się ona w całym postępowaniu administracyjnym. Wskazano, że już w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, które zostało doręczone Stronie 5 stycznia 2024 r., Wójt pouczył Stronę o treści obowiązku wynikającego z art. 41 § 1 k.p.a. Strona znała zatem konsekwencje niezawiadomienia organu administracji o zmianie swojego adresu. Kolegium przytoczyło następnie treść przepisów art. 44 k.p.a. i wskazało, że w aktach sprawy znajduje się koperta wraz z drukiem zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję Wójta z 30 lipca 2024 r., z którego wynika, że pierwsza próba doręczenia przesyłki nastąpiła 2 sierpnia 2024 r. Tego też dnia zostało w oddawczej skrzynce pocztowej adresata pozostawione awizo, a na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaznaczono "Adresata nie zastałem Awizowano FUP [...]". W dniu 12 sierpnia 2024 r. awizowano tę przesyłkę powtórnie z podpisem doręczyciela, a w dniu 19 sierpnia 2024 r. przesyłka została zwrócona nadawcy. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. nakłada na operatora pocztowego obowiązek przechowania przesyłki przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. W dniu 2 sierpnia 2024 r. (tj. w dniu nieskutecznego doręczenia przesyłki) operator pocztowy pozostawił pierwsze awizo w oddawczej skrzynce pocztowej strony. Tego zatem dnia rozpoczął się bieg 14-dniowego terminu, w którym operator pocztowy zobowiązany był do przechowywania przesyłki w placówce pocztowej. Termin ten upłynął 16 sierpnia 2024 r. W ocenie Kolegium operator pocztowy w sposób prawidłowy dokonał zwrotu przesyłki do nadawcy, następnego dnia roboczego po upływie 14 dni jej przechowywania (tj. w dniu 19 sierpnia 2024 r.). Zdaniem organu odwoławczego z powyższego wynika, że doszło do prawidłowego doręczenia zastępczego Stronie przesyłki zawierającej kwestionowaną decyzję w dniu 16 sierpnia 2024 r., przez co w dniu 17 sierpnia 2024 r. rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Wójta z 30 lipca 2024 r., który upłynął bezskutecznie w dniu 30 sierpnia 2024 r. Odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia wpłynęły do organu pierwszej instancji w dniu 12 listopada 2024 r., niewątpliwie więc z uchybieniem terminu. Kolegium wskazało następnie, że przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zostały zawarte w art. 58 k.p.a. i dla możliwości przywrócenia tego terminu muszą one zostać spełnione łącznie. Organ odwoławczy podał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 12 listopada 2024 r., zaś Strona wskazała, że przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem, w którym doręczono jej pismo organu pierwszej instancji wraz z kopią decyzji z 30 lipca 2024 r., tj. w dniu 31 października 2024 r. Odwołując się do poglądów doktryny Kolegium podniosło, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi to z reguły ustanie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności. W ocenie organu odwoławczego w tym zakresie Strona wskazała wyłącznie, że uchybienie terminu wynikło z okoliczności, iż organ pierwszej instancji nie poinformował jej telefonicznie o fakcie wydania decyzji, a została ona wydana latem, gdy Strona nie przebywa pod ww. adresem. Zdaniem Kolegium powyższa okoliczność nie uzasadnia przyjęcia, że brak informacji telefonicznej o fakcie wydania decyzji stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia przez Stronę, która dołożyła należytej staranności we wniesieniu odwołania w terminie. W tym zakresie wskazano, że organ pierwszej instancji doręczył decyzję z 30 lipca 2024 r. na prawidłowy adres Strony za pośrednictwem operatora pocztowego. Strona posiadała również wiedzę o skutkach niezawiadomienia organu pierwszej instancji o zmianie swojego adresu w toku postępowania. Zauważono również, że Strona aktywnie uczestniczyła w postępowaniu w sprawie wymierzenia jej kary pieniężnej za usunięcie drzew. Ponadto, zgodnie z zasadą pisemności, wszelkie zawiadomienia, czy korespondencja w tej sprawie były doręczane Stronie na piśmie przez operatora pocztowego, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Strona posiadała zatem wiedzę zarówno o etapie postępowania, jak i formie, w jakiej było ono prowadzone. W ocenie Kolegium brak jest podstaw do przyjęcia, że z uwagi na dolegliwość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z 30 lipca 2024 r. organ pierwszej instancji powinien był dodatkowo informować Stronę telefonicznie o jej treści. Okoliczność braku informacji telefonicznej nie stanowi również przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia przez Stronę, która dołożyła należytej staranności we wniesieniu odwołania w terminie. Uchybienie terminowi do złożenia odwołania nie nastąpiło więc bez winy Strony. W skardze na powyższe postanowienie W. B., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucił mu błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydanej decyzji, a polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że Skarżącemu skutecznie doręczono decyzję Wójta z 30 lipca 2024 r., mimo że był w stałym kontakcie osobistym i telefonicznym z Urzędem Gminy Czarna Dąbrówka, a ten sposób był przez Urząd honorowany. Postanowieniu Kolegium z 12 grudnia 2024 r. zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, tj. art 58 k.p.a., przez przyjęcie, że Skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta z 30 lipca 2024 r. w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, mimo że niezwłocznie po otrzymaniu odpisu postanowienia z 31 października 2024 r., w dniu 6 listopada 2024 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono również naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całego materiału dowodowego oraz jego niewyczerpujące rozpatrzenie, brak oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, polegającego na zupełnym pominięciu chronologii zdarzeń i sposobu komunikowania się Skarżącego z urzędnikami Urzędu Gminy Czarna Dąbrówka w niniejszej sprawie, którzy także z wzajemnością korzystali z telefonicznego i osobistego kontaktu ze Skarżącym; 2. art. 5 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., który nie został wzięty pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta, mimo że to Skarżący zainicjował postępowanie administracyjne, brał w nim czynny udział do czasu złożenia pisma o podtrzymaniu dowodu z opinii biegłego, bo wówczas Wójt zamknął postępowanie dowodowe i wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w rażąco wysokiej wysokości bagatelizując okoliczność, że Wnioskodawca jest rolnikiem i bardzo interesował się sprawą z jego wniosku; 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji bez uwzględnienia działania Wójta, które nie pogłębiało zaufania Skarżącego do Państwa prawa. Wniesiono również o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka I. N. z Urzędu Gminy Czarna Dąbrówka na okoliczność wizyty świadka w dniu 25 lipca 2024 r. (na pięć dni przed wydaniem decyzji o nałożenie półmilionowej kary pieniężnej, której projekt sporządza świadek) na nieruchomości Skarżącego i nakazanie zaprzestania prac wykaszania trawy i krzaków, telefonów wykonywanych przez Skarżącego do Urzędu co do stanu sprawy o nałożenie kary pieniężnej, poinformowanie urzędniczki w dniu 25 lipca 2024 r. o aktualnym miejscu pobytu w gospodarstwie rolnym (Z. [..], gmina T.), pism kierowanych przez Skarżącego do Wójta, telefonicznego umówienie się z urzędnikami na oględziny wycinki lasu, dokonanie oględzin, zastrzeżeń Skarżącego co do ilości wyciętych drzew, ich identyfikacji, wnioski Skarżącego o powołanie biegłego, brak decyzji Wójta o oddalenie wniosków, zamknięcie postępowania dowodowego i wydanie decyzji o półmilionowej karze pieniężnej wysłanej na adres w G., mimo wiedzy świadka, że Skarżący przebywa w Z., a także okoliczność przedłużania postępowania co do udzielania informacji o stanie sprawy i przysłanie decyzji dopiero 31 października 2024 r. Ponadto wniesiono o zobowiązanie Wójta do przekazania korespondencji znajdującej się w Urzędzie Gminy Czarna Dąbrówka na okoliczność czynnego udziału Skarżącego w postępowaniu o wycinkę drzew i interwencji urzędnika I. N. w dniu 25 lipca 2024 r. na miejscu wycinki drzew, a następnie 30 lipca 2024 r. i wysłanie na adres [...], mimo że Skarżący poinformował o pobycie w gospodarstwie rolnym, zignorowaniu mimo wagi przedmiotu sprawy, nie informowanie Skarżącego o stanie sprawy, wykorzystania pobytu Skarżącego w gospodarstwie rolnym w Z., aby wydać decyzję o półmilionowej karze pieniężnej: a) interwencji urzędnika I. N. w dniu 25 lipca 2024 r. na miejscu wycinki drzew w sprawie wykaszania traw, b) pisma Skarżącego z 25 lipca 2024 r. do Wójta w sprawie przeglądu działki, c) pisma Skarżącego z 30 września 2024 r. w sprawie braku kontaktu o stanie sprawy wycinki drzew, d) pisma Skarżącego z 9 października 2024 r., e) pisma Wójta z 16 października 2024 r. o wymierzeniu kary pieniężnej bez podania wysokości, f) pisma Wójta z 29 października 2024 r. o doręczeniu kopii postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej. Wniesiono również o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumentację zaprezentowaną we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 12 grudnia 2024 r. stwierdzające uchybienie przez W. B. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Czarna Dąbrówka z 30 lipca 2024 r. oraz odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia przywołano m.in. art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie czterech przesłanek: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu (w określonym terminie), uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest spełnienie przez Skarżącego trzech ze wskazanych wyżej przesłanek przywrócenia terminu. Spór koncentruje się natomiast wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W odniesieniu do tej spornej w sprawie przesłanki w piśmiennictwie przyjmuje się, że winę należy pojmować w sposób obiektywny, wymagając od strony staranności. Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez Skarżącego. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1970 r., s. 136). Również w orzecznictwie wskazuje się, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o nim tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r. sygn. akt III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Ponadto wskazuje się, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2857/17, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz powinny trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub co najmniej w ostatnim dniu tego terminu (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2369/16, postanowienie NSA z 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 599/17, wyrok NSA z 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GSK 1580/12, wyrok NSA z 19 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1347/11). Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie, które jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości, graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyrok NSA z 19 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2582/16). W rozpoznawanej sprawie jako okoliczność, która spowodowała uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta z 30 lipca 2024 r., Skarżący wskazał na doręczenie mu tej decyzji na adres: [...], podczas gdy w okresie letnim nie przebywał on pod tym adresem, gdyż jako rolnik przebywał w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym w Z., którą to okoliczność powinien był uwzględnić organ pierwszej instancji. Oceniając powyższą argumentację należy zwrócić uwagę, że z nadesłanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, iż występując do Wójta ze zgłoszeniem zamiaru usunięcia drzew z działki nr [...] w obrębie K. Skarżący w piśmie z 2 sierpnia 2022 r. wskazał adres: [...]. Taki też adres widnieje w zawiadomieniu z 29 grudnia 2023 r. o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez dokonania zgłoszenia i pod tym adresem zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone w dniu 5 stycznia 2024 r. Należy podkreślić, że w ww. zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ pierwszej instancji pouczył Skarżącego, że zgodnie z art. 41 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, a w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Pomimo tego pouczenia Skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie wskazał innego adresu aniżeli: [...]. Należy również wskazać, że korespondencja kierowana do Skarżącego na powyższy adres była albo odbierana (postanowienie z 12 stycznia 2024 r. o włączeniu materiału dowodowego, zawiadomienie z 12 stycznia 2024 r. o oględzinach, zawiadomienie z 29 stycznia 2024 r. o przesunięciu terminu oględzin, zawiadomienie z 12 marca 2024 r. o zakończeniu zbierania materiałów i dowodów, pismo z 5 kwietnia 2024 r., postanowienie 13 maja 2024 r. o odmowie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, pismo z 16 października 2024 r., pismo z 29 października 2024 r.), albo po dwukrotnym awizowaniu wracała do organu pierwszej instancji ze skutkiem doręczenia (zawiadomienie z 31 maja 2024 r. o zakończeniu postępowania, decyzja z 30 lipca 2024 r. o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej). Również Skarżący konsekwentnie, przez całe postępowanie administracyjne, posługiwał się wyłącznie adresem: [...], kierując do organu pierwszej instancji wnioski lub odpowiadając na otrzymaną od Wójta korespondencję (zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew z 2 sierpnia 2022 r., pismo z 18 stycznia 2024 r., pismo z 29 stycznia 2024 r., pismo z 20 marca 2024 r., pismo z 22 marca 2024 r., pismo z 15 kwietnia 2024 r., pismo z 30 września 2024 r., pismo z 22 października 2024 r., odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu z 6 listopada 2024 r.). W związku z powyższym niezasadne jest stawianie organowi pierwszej instancji zarzutu, że nie wysłał decyzji z 30 lipca 2024 r. na inny adres aniżeli ten, którym Skarżący konsekwentnie posługiwał się przez całe postępowanie administracyjne. Odnosząc się natomiast do okoliczności, do których odwoływano się w uzasadnieniu skargi, tj. wiedzy pracowników Urzędu Gminy w Czarnej Dąbrówce o miejscu pobytu Skarżącego w okresie letnim, należy wskazać, że Sąd nie kwestionuje, iż 25 lipca 2024 r. pracownik tego urzędu mógł być na działce, na której dokonano wycinki drzew, jednakże fakt ten w żaden sposób ani nie uprawniał, ani nie zobowiązywał organu pierwszej instancji do wysłania decyzji na inny adres niż: [...], skoro Skarżący - pomimo pouczenia o treści art. 41 k.p.a. w zawiadomieniu z 29 grudnia 2023 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego - nie poinformował tego organu o zmianie swojego adresu. Zdaniem Sądu poczynione przez Kolegium ustalenia, znajdujące oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, nie potwierdzają argumentacji strony skarżącej, że dochowała ona należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, jakiej w danych okolicznościach można od niej oczekiwać. Skarżący nie uprawdopodobnił, że faktyczna przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania była od niego niezależna i nie mogła być przezwyciężona przy dołożeniu wszelkich starań. Dlatego w przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu okolicznościach nie sposób doszukać się tego rodzaju przeszkody, której nie można było przezwyciężyć, aby termin do wniesienia odwołania został dochowany. W związku z powyższym sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. należało uznać za nieuzasadnione. Skarżący sam przedstawił przyczynę uchybienia terminu (wysłanie decyzji na adres, pod którym nie przebywał w okresie letnim, gdyż pracował na gospodarstwie rolnym pod innym adresem). Kolegium przyjęło tę okoliczność do ustaleń faktycznych sprawy, tylko inaczej niż Skarżący oceniło ją w świetle wymagań art. 58 § 1 k.p.a. Ocena tej okoliczności została dokonana przez Kolegium prawidłowo. Sąd podziela tym samym stanowisko organu odwoławczego, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta z 30 lipca 2024 r. Zdaniem Sądu Kolegium dokonało wystarczających dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych oraz w sposób prawidłowy oceniło zebrany w sprawie materiał procesowy. Podstawy zastosowania art. 58 § 1 i 2 oraz art. 134 k.p.a. zostały w wystarczający sposób ujawnione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które spełnia wymagania stawiane przez art. 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. Odnosząc się końcowo do sformułowanego w skardze wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka należy wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji (zob. J. P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 265 oraz wyrok NSA z 30 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 202/20). W myśl art. 133 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc rozpatruje sprawę co do zasady na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Jedynie w drodze wyjątku sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, "jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Zakres postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji publicznej norm prawa do określonego stanu faktycznego. Postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. W judykaturze wskazuje się, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To z kolei oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Tym samym w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, że sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy (zob. wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2747/14). Z art. 106 § 3 P.p.s.a. wprost wynika, że postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodu z dokumentów. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, np. dowodu z zeznań świadka, opinii biegłego czy też oględzin, jest niedopuszczalne. Wniosek skargi w tym zakresie nie zasługiwał więc na uwzględnienie. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.[pic]