II SA/Gd 259/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-09-07
Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Jolanta Górska, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w którym ustanowiono i ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego przed dniem 1 stycznia 1998 r., podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jeśli tak, to czy prawo do zwrotu nieruchomości przysługuje poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom?Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W takiej sytuacji, nawet jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, organ administracji odmawia zwrotu nieruchomości na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ celem przepisu jest stabilizacja stosunków własnościowych.Stan faktyczny
Skarżący L. K. domagał się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że przed 1 stycznia 1998 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na nieruchomości i ujawniono je w księdze wieczystej. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jednocześnie korygując oznaczenie działek. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty i kwestionując zastosowanie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody z dnia 23 lutego 2016 r. nr NSP-III.7581.1.298.2014.DL w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga L. K. na decyzję Wojewody z dnia 23 lutego 2016 r. nr [...].
Z akt sprawy wynika, że decyzja ta wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Pismem z dnia 24 grudnia 1992 r. skarżący zwrócił się do Urzędu Miasta z wnioskiem o zwrot m.in. nieruchomości wywłaszczonych A. K. a położonych przy ul. C., Św. M. oraz W. o powierzchni ponad 7 ha stanowiących jej własność zapisanych w KW [...]. Wnioski o zwrot nieruchomości wywłaszczonych w latach 1950 – 1980 A. K., w pismach z dnia 10 lutego 2001 r., złożyli również: E. G., M. W., T. K. i A. K.
Rozpoznając zgłoszone żądania, Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej wyodrębnił poszczególne działki do różnych postępowań, a przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie uczynił wywłaszczoną część działki nr [...], położoną w G. przy ul. C. Jak ustalił on bowiem, decyzją z dnia 28 grudnia 1970 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 1, 14 i 20 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., nr 18, poz. 94 ze zm.), Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa części nieruchomości położonej w G. przy ul. C., wpisanej w księdze wieczystej KW [...] a oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1,0113 ha z całej nieruchomości o powierzchni 1,5810 ha, wskazując przy tym, że wywłaszczenie to będzie polegało na odjęciu prawa własności A. K. za odszkodowaniem w wysokości 36 407 zł a wywłaszczona nieruchomość ma zostać przeznaczona na cele budowy Liceum Ogólnokształcącego.
W toku postępowania wyjaśniającego Prezydent ustalił, że uprawnionymi do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania są: L. K., T. K., E. G. oraz M. W., będący spadkobiercami byłej właścicielki – A. K. W postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia 28 marca 2000 r., sygn. akt VII Ns 1637/99 wskazano bowiem, że spadek po A. K., zmarłej 30 października 1983 r., na podstawie ustawy, nabyli: E. G. (córka), M. W. (córka), T. K. (syn), A. K. (syn) oraz L. K. (syn), każdy z nich w 1/5 części spadku. Z kolei, w postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt VII Ns 840/12, spadek po zmarłym A. K., zmarłym 19 grudnia 2011 r., na podstawie testamentu, nabyła w całości M. W. (siostra).
Jednocześnie, na podstawie dokumentacji geodezyjnej, Prezydent ustalił, że działka o nr [...] uległa, po wywłaszczeniu, podziałowi na działki nr [...] i [...]. Następnie, działka nr [...], uległa podziałowi na działki o nr [...] i [...] a, w dalszej kolejności, działka nr [...] wraz z innymi działkami uległa przekształceniu w działkę [...], która to działka została podzielona na działki o nr [...] i [...], przy czym działka nr [...] wchodzi w całości w skład dawnej działki nr [...] a działka nr [...] jedynie w części.
Prezydent ustalił przy tym, że działka o nr [..] o powierzchni 1556 m2, decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 31 lipca 1971 r. nr [...], została przekazana (wraz z innymi działkami) w odpłatne użytkowanie na rzecz C. z przeznaczeniem pod budowę urzędu pocztowo – telekomunikacyjnego i centrali automatycznej a w decyzji tej wskazano, że przekazanie to jest zgodne z celem ustalonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i stanowi jego realizację. Następnie, decyzją z dnia 3 lutego 1995 r. nr [...], Wojewoda stwierdził nabycie, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego działek o nr [...] i [...] przez państwową jednostkę organizacyjną C., które to prawo, na podstawie aktu przekazania z dnia 22 czerwca 1992 r. nr [...], zostało przekazane na rzecz A., która w wyniku połączenia z dniem 31 grudnia 2013 r. zmieniła swoją nazwę na B.. Prawo użytkowania wieczystego działek nr [...] i [...] ujawnione zostało w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu 16 lipca 1996 r. Obecnie, dla przedmiotowej nieruchomości, prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w której w dziale II, jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa a jako użytkownik wieczysty B.
W rezultacie poczynionych ustaleń, decyzją z dnia 23 września 2014 r. nr [...], Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej odmówił zwrotu nieruchomości wywłaszczonej A. K. decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 28 grudnia 1970 r. nr [...], położonej w G. przy ul. Z., w zakresie części działek o nr [...] i [...], stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie, Prezydent wskazał, że z dniem 5 grudnia 1990 r. doszło z mocy prawa do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na rzecz państwowej jednostki organizacyjnej C. a prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej w dniu 16 lipca 1996 r. tj. przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaznaczył jednocześnie, że wobec spełnienia dyspozycji art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie badał przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Od decyzji tej odwołanie złożył L. K., domagając się jej uchylenia i podnosząc, że postępowanie o zwrot trwa już 22 lata a działanie organu I instancji jest naganne. Uważa bowiem, że sprawa z jego wniosku nie powinna być załatwiana na podstawie nie obowiązującej w czasie składania wniosku ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jak również nie powinna być wydana w oparciu o decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z dna 28 grudnia 1970 r., która to decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 23 lutego 2016 r. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji z dnia 23 września 2014 r. i jednocześnie orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (poprzednio nr [...]) w całości oraz jako działka nr [...] (poprzednio nr [...]) w części, położonych w obrębie nr [...] gminy Miasta w zakresie wywłaszczonej działki nr [...]. W ocenie Wojewody w niniejszej sprawie niewątpliwie zachodzi sytuacja, która wypełnia dyspozycję art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r (DZ.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) a uzasadniając to stanowisko Wojewoda przedstawił argumentację tożsamą co organ I instancji. Dodatkowo podkreślił, że z działu II księgi wieczystej nr [..] wynika, że prawo użytkowania wieczystego na przedmiotowej działce trwa nieprzerwanie do dnia dzisiejszego, w związku z czym istniało również w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż po wpisie dokonanym w dniu 16 lipca 1996 r., kolejny wpis z dnia 20 listopada 2015 r. dotyczy zmiany nazwy A. na B. Ponadto, wskazał, że działki nr [...] i [...] zostały przeniesione do księgi wieczystej nr [...] w dniu 16 lipca 1996 r. i figurują tam aktualnie. Jednakże, jak wskazał Wojewoda, w toku postępowania odwoławczego, w piśmie z dnia 16 października 2015 r., uzyskał z Urzędu Miasta informację o modernizacji ewidencji gruntów i budynków położonych na terenie Miasta, na skutek czego, jak wynika z wykazu synchronizacyjnego ID działek, działka nr [...], karta mapy [...], ma obecnie nr [...] obręb [...] a działka nr [...] – ma obecnie nr [...] obręb [...]. Informacja ta musiała zaś spowodować zmianę wydanego przez organ I instancji orzeczenia.
Odnosząc się z kolei do zarzutów odwołania Wojewoda stwierdził ich bezzasadność i wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Wskazał także, że w postępowaniu o zwrot organ nie jest uprawniony do badania zgodności z prawem decyzji wywłaszczeniowej, jak również nie posiada legitymacji do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego w sprawie ważności umowy notarialnej ani do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Z kolei, w świetle zaistnienia przesłanki negatywnej z art. 229 okoliczność, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany czy też nie - nie ma znaczenia prawnego. Podkreślił również, że zarzut opieszałości w podejmowaniu decyzji strona podnosić może w zażaleniu na bezczynność lub przewlekłość, złożonym w trybie art. 36 kpa a nie w odwołaniu od decyzji, która postępowanie to zakończyła.
We wniesionej do Sądu skardze skarżący podtrzymał zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniósł, że niezrozumiała jest ocena Wojewody, tym bardziej, że na dzień 11 kwietnia 2016 r. w księdze wieczystej nr [...] pozostają te same działki nr [...] i [...]. Ponadto złożony przez skarżącego wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości powinien zostać rozpatrzony na podstawie art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) i miały one zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż, jak wynika to z treści art. 216 ust. 1 tej ustawy, przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do m.in. nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (DZ.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r., nr 11, poz. 79). Nadto, jak prawidłowo wskazał organ w zaskarżonej decyzji, stosownie do treści art. 233 o gospodarce nieruchomościami sprawy wszczęte lecz niezakończone decyzja ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.
Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Stosownie zaś do treści art. 137 tej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) 11 pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).
Jednakże, jak stanowi art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Przywołany art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 i określa jednoznacznie i kategorycznie przesłankę negatywną zwrotu nieruchomości na tej podstawie. Jeśli więc, przed 1 stycznia 1998 r., rozporządzono nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, i fakt ten ujawniono w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi (następcy prawnemu), choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w zw. z art. 137 ustawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1545/10, LEX nr 1149193). W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 nie dochodzi zatem do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się użytkownikami wieczystymi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2500/14, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 ustawy. Granice skuteczności roszczenia z art. 136 ust. 3 wyznacza bowiem właśnie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r. , sygn. akt I OSK 1880/11, dostępny na stronie internetowej https://orzecznia.nsa.gov.pl).
Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy zaś rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste i fakt ten ujawniono w księdze wieczystej, a stan taki trwał nadal w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1250/10, LEX nr 990163).
Niewątpliwie, stan faktyczny niniejszej sprawy wypełnia hipotezę normy prawnej zawartej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z akt sprawy bezspornie wynika, że powstała w wyniku podziału wywłaszczonej działki nr [...] - działka o nr [...], decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 31 lipca 1971 r. nr [...], została przekazana (wraz z innymi działkami) w odpłatne użytkowanie na rzecz C. z przeznaczeniem pod budowę urzędu pocztowo – telekomunikacyjnego i centrali automatycznej. Następnie, decyzją z dnia 3 lutego 1995 r. nr [...], Wojewoda stwierdził nabycie, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego działek o nr [...] i [...] (powstałych z dalszych przekształceń wywłaszczonej działki nr [...]) przez państwową jednostkę organizacyjną C.,. Prawo to, na podstawie aktu przekazania z dnia 22 czerwca 1992 r. nr [...], zostało przekazane na rzecz A., która wyniku połączenia z dniem 31 grudnia 2013 r. zmieniła swoją nazwę na B. Prawo użytkowania wieczystego działek nr [...] i [...] ujawnione zostało w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu 16 lipca 1996 r. Obecnie, dla przedmiotowej nieruchomości, prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w której w dziale II, jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa a jako użytkownik wieczysty B. Z wykazu synchronizacyjnego ID działek wynika zaś, że działka nr [...], karta mapy [...], ma obecnie nr [...] obręb [..] a działka nr [...] – ma obecnie nr [...] obręb [..].
Powyższe ustalenia obligowały zaś orzekające w sprawie organy do wydania decyzji odmownej na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez wyjaśnienia kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu a tym samym uniemożliwiały pozytywne rozstrzygnięcie złożonego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśniać należy, że przyjęte przez ustawodawcę w art. 229 ustawy rozwiązanie było wyrazem dążenia do stabilizacji stosunków własnościowych, powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i systemowej zgodności obowiązującego prawa – niedopuszczalności powstania prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości "prywatnej" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 904/10, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 229 jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 544/06, LEX nr 362099).
Wprawdzie, w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 1998 r. nie było przepisu stanowiącego wprost, że poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej - jak to stanowi obecnie przepis art. 229, to jednak w orzecznictwie i doktrynie przyjmowano, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością na skutek m.in. ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego. W takiej sytuacji sam fakt utraty władania tą nieruchomością przez Skarb Państwa stanowił negatywną przesłankę dla orzeczenia o jej zwrocie, a zatem okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogła mieć znaczenia dla wyniku sprawy, także pod rządem art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (DZ.U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.), i pod rządem art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 390/98, LEX nr 45941; z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1174/96, LEX nr 45927; z dnia 11 sierpnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1687/96, LEX nr 45912 oraz uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 23 września 1993 r. III AZP 13/93, OSA 1994/10/7, z dnia 22 grudnia 1993 r., III AZP 24/93, LEX nr 10916).
Jednocześnie bez znaczenia dla przedmiotu niniejszego postępowania, gdyż pozostające poza jego zakresem, są podnoszone zarzuty i uwagi dotyczące prawidłowości, okoliczności i motywów wydania decyzji wywłaszczeniowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 63/16, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.,gov.pl).
Skoro zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nieruchomości ustanowiono, a następnie ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego, to wniosek o zwrot tejże nieruchomości nie mógł być rozstrzygnięty pozytywnie. W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają wyłącznie powyższe okoliczności, które zresztą są bezsporne.
Również niewątpliwie bardzo długi czas trwania postępowania w sprawie nie może mieć wpływu na merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji. Organy administracji zobowiązane były orzekać w niniejszej sprawie na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy, co wynika z przytoczonego powyżej art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zaskarżona decyzja Wojewody jest zatem zgodna z prawem, a reformatoryjne rozstrzygnięcie wynika jedynie ze zmiany numeracji działek wskutek uaktualnienia ewidencji gruntów i budynków na terenie miasta G. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie ani naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ wynik sprawy.
Na marginesie jedynie wskazać należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite w kwestii sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej dotyczącej zwrotu nieruchomości po stwierdzeniu przez organ administracji wystąpienia przesłanek określonych w art. 229 u.g.n.
Z jednej strony przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym już wyżej wyroku z dnia 7 października 2010r., I OSK 1673/09, LEX nr 745124 a także wyroku z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 1539/99 - LEX nr 75555; wyroku z dnia 27 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Ka 60/91, OSP 1993/7/147 oraz wyroku z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 276/99 - OSP 2001/5/80; zob. też M. Wolanin, "Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej", Przegląd Sądowy 2000/7-8/18).
Prezentowany jest także pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że stwierdzenie tej przesłanki powoduje, że organy powinny orzec o bezzasadności żądania strony a nie bezprzedmiotowości postępowania. Prawidłowym rozstrzygnięciem jest merytoryczna decyzja odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 765/04, Lex nr 179226, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2007 r., II SA/Gd 500/07, a także Tadeusz Woś - Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, str. 228-229, wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004 oraz glosa Ludwika Żukowskiego do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 276/99 - OSP 2001/5/80).
Podkreślić jednakże należy, że kontrolując decyzje wydawane po stwierdzeniu wystąpienia negatywnych przesłanek z art. 229 u.g.n., sądy administracyjne uznają, że zarówno wydanie decyzji umarzającej postępowanie zamiast odmownej, jak i wydanie decyzji odmownej zamiast umarzającej postępowanie nie stanowi uchybienia powodującego konieczność uchylenia takich decyzji, akcentując skutki podjętego w takiej sytuacji rozstrzygnięcia. Zarówno bowiem umorzenie postępowania, jak i decyzja odmowna sprowadzają się do tego, że nie może nastąpić zwrot wywłaszczonej nieruchomości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1673/09, Baza orzeczeń LEX nr 745124, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2010 r., IVSA/Po 710/10, LEX nr 758595).
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło