II SA/Gd 394/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 1 marca 2024 r., nr SKO Gd/1022/24 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. W. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący zwrócił się 23 listopada 2023 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną A. G., załączając w toku postępowania orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności żony z uwagi na choroby neurologiczne i choroby narządu ruchu, orzeczenie Komisji lekarskiej ZUS, że żona skarżącego jest niezdolna do samodzielnej egzystencji oraz całkowicie niezdolna do pracy oraz zaświadczenie że żona choruje na stwardnienie zanikowe boczne i jest niesamodzielna w czynnościach życia codziennego. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i oświadczenia skarżącego wynika natomiast, że choroba stopniowo się pogłębia, chora odczuwa ból i przyjmuje leki przeciwbólowe. Decyzją z 9 stycznia 2024 r. Prezydent Miasta Gdyni odmówił skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną. Zgodnie z załączonym do akt administracyjnych potwierdzeniem odbioru (k. 30), przesyłkę zawierającą decyzję odebrała 12 stycznia 2024 r. żona skarżącego, co potwierdza podpis, złożony na potwierdzeniu odbioru. W dniu 2 lutego 2024 r. skarżący złożył osobiście w siedzibie organu I instancji od tak wydanej decyzji odwołanie (k. 31). Następnie zaś postanowieniem z 1 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku stwierdziło uchybienie do wniesienia odwołania od tak wydanej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium uznało, że wobec doręczenia stronie decyzji 12 stycznia 2024 r., termin do wniesienia odwołania upłynął 26 lutego 2024 r. W skardze na tak wydane postanowienie wyjaśniono, że żona skarżącego została w dniu 15 stycznia 2024 r. umieszczona w hospicjum stacjonarnym. W rezultacie skarżący zrezygnował ze składania odwołania od decyzji organu I instancji. Skarżący musiał jednak odebrać żonę z uwagi na niewystarczającą opiekę i sam sprawować opiekę nad żoną, dlatego też zdecydował się na złożenie odwołania mimo upływu terminu na jego wniesienie. Skarżący podkreślił, że stan zdrowia żony bardzo się pogorszył. Załączył przy tym kartę leczenia szpitalnego, z której wynika, że żona przebywała w hospicjum stacjonarnym w okresie od 15 stycznia 2024 r. do 22 stycznia 2024 r. oraz od 23 stycznia 2024 r. do 1 lutego 2024 r. Pomiędzy pobytami w hospicjum dokonano konsultacji neurologicznej i psychiatrycznej. W okresie poprzedzającym przyjęcie do hospicjum żona przebywała pod opieką skarżącego w domu, wymagając całodobowej opieki. Podczas pobytu w hospicjum żona skarżącego krzyczała i płakała, nastąpiło nasilenie pobudzenia w stopniu zakłócającym i dezorganizującym pracę oddziału, pacjentka traciła kontrolę nad emocjami i nie było możliwe nawiązanie z nią kontaktu logicznego, odmówiła przyjmowania leków i pokarmów, nasiliły się dolegliwości bólowe. Do skargi załączono także orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS o niezdolności żony skarżącego do samodzielnej egzystencji oraz orzeczenie o jej znacznym stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdański zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 1 marca 2024 r., którym organ ten stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 9 stycznia 2024 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Sporne rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 129 § 2 K.p.a. termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Powyższe oznacza, że organ drugiej instancji po wpłynięciu odwołania obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać kwestię zachowania terminu do jego wniesienia, co wymaga ustalenia, czy doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a jeżeli tak, to w jakiej dacie i czy było ono skuteczne. Organ na podstawie przekonujących dowodów (np. zwrotnego potwierdzenia odbioru kwestionowanego aktu) dokonuje ustaleń, co do daty doręczenia stronie rozstrzygnięcia oraz konkretnej daty złożenia pisma zawierającego środek zaskarżenia od tego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., sygn. III OSK 1033/21, wyrok NSA z 13 lipca 2021 r. , sygn. I OSK 1850/19, wyrok NSA z 23 lutego 2021 r. sygn. I OSK 2378/20, wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12). Norma wynikająca z art. 134 K.p.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ każdorazowo jest zobligowany do wydania postanowienia, na podstawie powołanego przepisu, w przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 147/22). Z akt administracyjnych wynika, że skierowana do skarżącego decyzja Prezydenta Miasta z 9 stycznia 2024 r. została doręczona 12 stycznia 2024 r., co potwierdza własnoręczny podpis żony skarżącego, jako dorosłego domownika, złożony na potwierdzeniu odbioru. W konsekwencji, 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął 26 stycznia 2024 r. Ustalenia organu II instancji są w tym zakresie prawidłowe. Wniesienie przez skarżącego odwołania 2 lutego 2024 r. nastąpiło zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Zdaniem Sądu, skoro organ dysponował niebudzącym wątpliwości potwierdzeniem odbioru, w oparciu o które stwierdził wniesienie środka odwoławczego z naruszeniem terminu, to okoliczność ta stanowiła podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu ponadto, brak jest jednocześnie podstaw do zakwestionowania skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji. W złożonej skardze skarżący wyjaśnił, że zrezygnował pierwotnie ze złożenia odwołania, gdyż sądził, że żona pozostanie w placówce opiekuńczej. Jednakże z uwagi na konieczność ponownego podjęcia się opieki nad żoną, zdecydował się napisać odwołanie mimo upływu terminu na jego złożenie. Powyższe oznacza, że skarżący miał wiedzę o decyzji wydanej przez organ I instancji, gdyż żona, jako dorosły domownik, o przesyłce skierowanej do niego go poinformowała. Natomiast, zmiana okoliczności faktycznych dotyczących stanu zdrowia żony skłoniły skarżącego do wniesienia odwołania, co jednak miało już miejsce po upływie ustawowego terminu. Podnoszone przez skarżącego argumenty, wobec obiektywnej okoliczności nakazującej organowi odwoławczemu stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie mogły zostać uwzględnione w niniejszym postępowaniu. Stwierdzając naruszenie terminu do wniesienia odwołania, organ nie bada przyczyn takiego stanu rzeczy. Tego rodzaju okoliczności mogłyby mieć znaczenie przy rozpatrywaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 K.p.a. Takiego wniosku jednak skarżący nie złożył. Natomiast, niniejsze postępowanie tej kwestii nie dotyczy. Oznacza to, że wydane postanowienie uznać należy za zgodne z prawem. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) skargę oddalił. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 wskazanej ustawy, w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie