II SA/Gd 428/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi P. B. i M. W. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2025 r. nr WOP.7721.215.2023.MJ w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z 5 października 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej: "PINB", "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) - dalej: "Prawo budowlane", nakazał M. B. i P. B. (dalej: "Skarżące") rozbiórkę parterowego budynku - domku holenderskiego o konstrukcji stalowej, trwale związanego z gruntem, posadowionego na bloczkach betonowych zagłębionych częściowo w gruncie rodzimym, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,00 m x 8,20 m, posiadającego instalację wodociągową, posadowionego na terenie działki nr [...] w K., gmina K., bez wymaganego zgłoszenia. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że na podstawie zgromadzonych dowodów ustalił, iż w 2018 r. T. B. (dalej: "Inwestor") posadowił na terenie działki nr [...] obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania, bez wymaganego zgłoszenia. PINB wyjaśnił, że z uwagi na to, iż w toku prowadzonego postępowania Inwestor zbył swoje udziały w ww. nieruchomości, obowiązek rozbiórki został nałożony na aktualne współwłaścicielki działki nr [...], tj. na M. B. i P. B. Organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowe postępowanie jest prowadzone w oparciu o art. 49b Prawa budowlanego, z uwagi na to, że przedmiotem sprawy jest parterowy budynek pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy poniżej 35 m2, a w myśl obowiązujących przepisów ww. ustawy na jego realizację było i jest wymagane zgłoszenie. PINB wskazał następnie, że obecnie dla terenu działki nr [...] obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (dalej: "m.p.z.p.") dla wsi Karwieńskie Błota I i II w gminie Krokowa zatwierdzony Uchwałą nr XLVII/478/2022 Rady Gminy Krokowa z dnia 31 marca 2022 r. (dalej: "Uchwała XLVII/478/2022"). Zgodnie z ustaleniami planu ww. działka leży na obszarze oznaczonym symbolem 1.26.R ("tereny rolnicze"), na którym ustalono zakaz wszelkiej zabudowy. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ pierwszej instancji podniósł, że cecha trwałego związania z gruntem, jako jedna z cech budynku (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego), sprowadza się do posadowienia budynku na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować jego przesunięcie, czy też przemieszczenie w inne miejsce. PINB podkreślił, że bez znaczenia jest rodzaj zastosowanego fundamentu, tj. bloczki betonowe, fundament wylewany czy murowany. Trwałe związanie z gruntem to po prostu posadowienie obiektu na tyle stabilnie, że opiera się on czynnikom zewnętrznym, np. atmosferycznym. Fundament ma bowiem zapewnić trwałość konstrukcji i uniemożliwić jej przesunięcie, przy czym fundament może być wykonany z różnych materiałów, zaś jego parametry oraz głębokość posadowienia w gruncie zależą od wielkości przenoszonych obciążeń, które z kolei zależą od wielkości i rodzaju konstrukcji. W wyniku odwołania wniesionego od ww. decyzji przez P. B. i M.W. (dawniej B.) Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") decyzją z 3 kwietnia 2025 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując m.in., że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 1 lutego 2023 r. ustalono, iż na terenie działki nr [...] w 2018 r. posadowiono bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia: 1) parterowy budynek - domek holenderski o konstrukcji stalowej, trwale związany z gruntem, posadowiony na bloczkach betonowych zagłębionych częściowo w gruncie rodzimym, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,00 m x 8,20 m, posiadający instalację wodociągową (oznaczony literą "A" na mapie stanowiącej załącznik do protokołu), 2) parterowy budynek o konstrukcji drewnianej, trwale związany z gruntem, posadowiony na płytach betonowych częściowo zagłębionych w gruncie rodzimym, pełniący funkcję gospodarczą, o wymiarach 2,00 m x 3,20 m (oznaczony literą "B" na mapie stanowiącej załącznik do protokołu), 3) wiatę o konstrukcji drewnianej niepołączoną konstrukcyjnie z domkiem holenderskim, posiadającą drewnianą podłogę, ułożoną na drewnianych legarach usytuowanych na bloczkach betonowych częściowo zagłębionych w gruncie oraz na kotwach stalowych zagłębionych na gruncie, do których przykręcono elementy konstrukcyjne wiaty, o wymiarach 3,40 m x 8,20 m (oznaczoną literą "C" na mapie stanowiącej załącznik do protokołu). Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest budynek - domek holenderski, opisany w pkt 1 ww. protokołu oględzin. PWINB wyjaśnił, że na etapie postępowania odwoławczego zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowych oględzin w celu ustalenia dokładnej powierzchni obiektów oraz tego, czy obiekty są trwale związane z gruntem i posiadają fundamenty (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego) bądź czy są nietrwale związane z gruntem. W dniu 18 listopada 2024 r. PINB przeprowadził dodatkowe oględziny, w trakcie których ustalił m.in, że będący przedmiotem niniejszego postępowania parterowy budynek - domek holenderski z dachem dwuspadowym, o stalowej konstrukcji, jest trwale związany z gruntem - jest posadowiony na bloczkach betonowych zagłębionych częściowo w gruncie rodzimym. Wymiary budynku wynoszą 3,00 m x 8,20 m, posiada instalację wodociągową i pełni funkcję rekreacji indywidualnej. Odwołując się do judykatury organ odwoławczy podniósł, że cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. PWINB zaznaczył, że nie ma znaczenia rodzaj zastosowanego fundamentu (wylewany, murowany, bloczki betonowe), trwałe związanie z gruntem to po prostu posadowienie obiektu stabilnie tak, że opiera się warunkom zewnętrznym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że fundament może być wykonany z różnych materiałów, technologie budowlane umożliwiają zaś stosowanie alternatywnych rozwiązań konstrukcyjnych, które pełnią równoważne funkcje. Fundamentem są więc też fundamenty punktowe pozwalające na swobodne oparcie obiektu na cegłach, kamieniach, kostkach lub bloczkach betonowych. Istotna jest trwałość, stabilność całej konstrukcji. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy PWINB zwrócił uwagę, że obiekt o wymiarach 3,00 m x 8,20 m został posadowiony na działce nr [...] w 2018 r. na bloczkach betonowych zagłębionych częściowo w gruncie rodzimym, co świadczy o stabilności obiektu oraz o jego skutecznemu opieraniu się czynnikom zewnętrznym. Bloczki betonowe, na których posadowiony jest przedmiotowy obiekt, pełnią więc funkcję fundamentów. W związku z tym organ odwoławczy ocenił, że powyższy obiekt spełnia definicję budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż jest trwale związany z gruntem, posiada ściany, dach oraz fundamenty. PWINB wskazał również, że funkcja przedmiotowego budynku jako rekreacji indywidulanej została określona podczas oględzin przeprowadzonych 9 września 2019 r. w obecności Inwestora. Odwołując się do treści przepisów art. 28, art. 29 ust. 1 pkt 2a i art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego organ odwoławczy podniósł, że budowa przedmiotowego budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o powierzchni zabudowy 24,6 m2, wymagała dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, zaś brak tego zgłoszenia obligował organ nadzoru budowlanego do zastosowania procedury z art. 49b Prawa budowlanego. PWINB zaznaczył, że organ nadzoru budowlanego może odstąpić od wydania postanowienia w trybie art. 49b ust. 2 ww. ustawy, jeżeli samowolna budowa jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że na przedmiotowym terenie obowiązuje Uchwała XLVII/478/2022, zgodnie zaś z kartą terenu 11 działka nr [...] oznaczona jest jako teren rolniczy, na którym zakazana jest wszelka zabudowa. Mając powyższe na uwadze PWINB podniósł, że niecelowe było prowadzenie postępowania legalizacyjnego (wydanie postanowienia), ponieważ m.p.z.p. nie przewiduje żadnych odstępstw w tym zakresie. Z tego powodu za prawidłowe uznano postępowanie PINB, który od razu wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że inwestorem przedmiotowego budynku rekreacji indywidualnej był T. B., jednak z chwilą zbycia swoich udziałów w nieruchomości przestał się legitymować prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dlatego obowiązek rozbiórki przedmiotowego budynku został nałożony na P. B. i M. B. (obecnie W.), jako obecne współwłaścicielki działki nr [...]. W skardze na decyzję organu odwoławczego P. B. i M. W., reprezentowane przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzuciły jej naruszenie: 1. art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji okoliczności, w zakresie których organ ustalił powierzchnię obiektu budowlanego i tym samym uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów czy też ich braku; 2. art. 3.2) i art. 29 ust. 1.16) w zw. z art. 49b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że obiekt budowlany - posadowiony na bloczkach betonowych, pełniący funkcję gospodarczą, o wymiarach 3 m x 8,20 m, wymaga zgłoszenia, podczas gdy powyższy obiekt nie jest trwałe związany z gruntem i nie wymaga zgłoszenia. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając pierwszy z ww. zarzutów zwrócono uwagę, że w uzasadnieniu decyzji nie wskazano, w jaki sposób organ ustalił powierzchnię budynku, przez co brak jest możliwości odniesienia się przez Skarżącą do zebranego materiału dowodowego. Tym samym, niezależnie od podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego, uchybienie przepisom postępowania powinno skutkować uchyleniem decyzji i jej wydaniem w sposób umożliwiający stronie odniesienie się do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy też jego braku. Niezależnie od powyższego wskazano, że decyzja została oparta na orzecznictwie, które nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Zwrócono uwagę, że w zakresie interpretacji art. 3.2) Prawa budowlanego i cechy trwałości związania obiektu budowlanego z gruntem obowiązuje orzecznictwo, w następstwie którego zaskarżona decyzja nie może się ostać. W tym zakresie wskazano, że z definicji legalnej pojęcia budynku wyraźnie wynika, iż zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania obiektu z gruntem. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi poprzez wykonanie fundamentów. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że Prawo budowlane nie zawiera definicji fundamentu, nie odsyła również do żadnego innego aktu ustawowego określającego definicję fundamentu. Z tych też względów, aby zbadać obiekt, czy posiada fundament, należy określić podstawową cechę lub cechy charakteryzujące fundament, w oparciu o zakres semantyczny tego pojęcia, jaki ma ono w języku potocznym. Odwołując się do definicji słownikowej wskazano, że przez pojęcie "fundament" należy rozumieć "osadzoną w gruncie dolną część budowli lub podstawę konstrukcji (np. maszyny)", fundamenty mogą być różne, np. "stopowe - pod słupy, ławowe - pod ściany, płytowe - pod całe obiekty, na gruntach o niedostatecznej nośności fundamenty opiera się na palach, studniach, kesonach". Podkreślono, że zgodnie z powyższą definicją fundamentem będzie "osadzona w ziemi dolna część budynku". Wskazano również, że dolna płaszczyzna fundamentu musi znajdować się pod powierzchnią ziemi, zaś przeniesienie fundamentu w inne miejsce musi wymagać prac ziemnych. Z tych względów bloczki betonowe ułożone na ziemi nie spełniają takiej roli, dlatego nie można ich uznać za fundament. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy strona skarżąca podniosła, że obiekt jest posadowiony na bloczkach betonowych, czego - jak już wskazano - nie można uznać za fundament w rozumieniu przywołanym powyżej. Samo bowiem posadowienie na bloczkach betonowych nie jest wystarczające do przypisania mu cech fundamentu i takiego związania z gruntem, które wynika z ich występowania i determinuje uznanie za budynek. Cechy trwałego związania z gruntem nie można natomiast osiągnąć, jeżeli obiekt został posadowiony tylko na bloczkach betonowych, których wykonanie nie wymaga prac ziemnych i samo ustawienie na nich obiektu nie ma charakteru niewzruszalnego. W takim wypadku bloczki betonowe pełnią jedynie funkcję podpór i izolacji obiektu od podłoża, nie zaś fundamentu trwale wiążącego obiekt z gruntem, dającego pewność jego niewzruszalności. Zarzucono, że powyższa okoliczność nie została uwzględniona, zaś organy uznały, iż posadowienie obiektu na bloczkach betonowych umożliwia opieranie się obiektu siłom natury i zapewnia jego stabilność, co oznacza trwałe związanie z gruntem i uprawnia do uznania go za budynek. Organ nie dostrzegł jednak, że w świetle art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego sama cecha trwałego związania obiektu z gruntem nie determinuje kwalifikacji obiektu jako budynku. Jednym z elementów współkształtujących budynek są bowiem fundamenty, za pomocą których osiąga się owo związanie. Musi więc istnieć taka konstrukcja, która będzie spełniać rolę fundamentu i dopiero jego obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie - pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku, przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów, tj. wydzielenia go z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiadania dachu. Podsumowując podniesiono, że niniejsze postępowanie zostało przeprowadzone wadliwie zarówno w zakresie przyjętych przepisów prawa budowlanego, jak również w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego. PWINB w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 3 kwietnia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z 5 października 2023 r. nakazującą M. B. (obecnie W.) i P. B. rozbiórkę parterowego budynku - domku holenderskiego o konstrukcji stalowej, trwale związanego z gruntem, posadowionego na bloczkach betonowych zagłębionych częściowo w gruncie rodzimym, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,00 m x 8,20 m, posiadającego instalację wodociągową, posadowionego na terenie działki nr [...] w K., gmina K., bez wymaganego zgłoszenia. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), ze względu na art. 25 tej ustawy, który nakazuje stosować przepisy dotychczasowe do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tej noweli. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte 25 lipca 2019 r. Zgodnie z art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. W ustępie 2 ww. artykułu postanowiono, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że jeżeli według wstępnej oceny organu nadzoru budowlanego nielegalna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, organ wydaje postanowienie na podstawie art. 49b ust. 2, w którym: wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych, gdy budowa nie została zakończona, i nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni określonych dokumentów (tak: A. Gliniecki [w:] A. Despot-Mładanowicz, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 49(b), wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 22 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Go 207/11, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mówiąc o zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy mieć na uwadze ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 ze zm.), a w szczególności zgodność ta musi wynikać z ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo - w przypadku braku takiego planu dla terenu, na którym jest zlokalizowany obiekt budowlany - z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Orzekające w sprawie organy słusznie zwróciły uwagę, że działka nr [...] jest położona na obszarze obowiązywania planu miejscowego przyjętego uchwałą Rady Gminy Krokowa nr XLVII/478/2022 z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Karwieńskie Błota I i II w Gminie Krokowa (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2022 r., poz. 2024). Zgodnie z ustaleniami planu ww. działka leży na obszarze oznaczonym symbolem 1.26.R ("tereny rolnicze"), na którym ustalono zakaz wszelkiej zabudowy (karta terenu nr 11 pkt 9 tiret pierwsze). Sąd podziela stanowisko PWINB uznające za niecelowe prowadzenie postępowania legalizacyjnego w sytuacji, gdy analizowana zabudowa pozostaje w jednoznacznej sprzeczności z ww. przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z uwagi na wynikający z planu miejscowego zakaz zabudowy nie jest możliwe jej zalegalizowanie, co wynika z powołanego wyżej art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Bezsporne jest przy tym, co w toku postępowania organy ustaliły, że posadowienie w 2018 r. obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania nie zostało poprzedzone zgłoszeniem zamiaru jego wybudowania. W konsekwencji, z uwagi na brak możliwości zalegalizowania obiektu, należało nakazać jego rozbiórkę na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. W dalszej kolejności należy wskazać, że regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Mając to na uwadze stwierdzić trzeba, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/89, wyroki NSA: z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, z 29 września 2018 r. sygn. akt II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1879/17). Powyższe oznacza, że ustalenia, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. Dla sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności zabudowy, istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia z zabudową niepodlegającą reglamentacji Prawa budowlanego. Wreszcie, prawidłowe ustalenia faktyczne determinują warunki legalizacji, w tym wysokość opłaty legalizacyjnej stanowiącej warunek sine qua non skutecznego procesu legalizacji oraz uwarunkowania ewentualnej rozbiórki. W toku postępowania wyjaśniającego konieczne jest zatem szczegółowe scharakteryzowanie obiektu objętego działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określenie jego usytuowania na nieruchomości, wskazanie jego parametrów oraz szczegółów konstrukcyjnych mających wpływ na kwalifikację jako określonego rodzaju obiektu budowlanego, tj. budynku, budowli, obiektu małej architektury, bądź tymczasowego obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego uznały, że jednym z obiektów zrealizowanych na działce nr [...] w K. jest budynek rekreacji indywidualnej (oznaczony literą "A" na mapie stanowiącej załącznik do protokołu oględzin z 1 lutego 2023 r.), którego posadowienie wymagało zgłoszenia. Stanowisko to należy uznać za prawidłowe. Zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Budynek został zaś zdefiniowany w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego jako taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z przytoczonej powyżej legalnej definicji budynku wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Nie ulega wątpliwości, że najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi właśnie poprzez wykonanie fundamentów. Jednakże nie można wykluczyć pełnienia funkcji fundamentu przez inny sposób związania niż zagłębienie w ziemi. A zatem, musi istnieć taka konstrukcja, która będzie spełniać rolę fundamentu i dopiero jej obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie - pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku, przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów (zob. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 2120/22). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika, w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo. Istnienie fundamentów nie jest aktualnie jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ dostępne są środki techniczne, które pozwalają na zastosowanie innych rozwiązań technicznych pozwalających na trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem (zob. wyrok NSA z 20 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 770/22 i przytoczone tam orzecznictwo). Co więcej, obecnie fundament nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu, któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony (zob. wyroki NSA: z 16 października 2024 r. sygn. akt II OSK 2859/21 i z 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1327/17). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd podziela stanowisko organów, że będący przedmiotem postępowania budynek rekreacji indywidualnej, posadowiony na bloczkach betonowych zagłębionych częściowo w gruncie, poprzez opieranie się czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć, jest trwale związany z gruntem. Rolę fundamentu pełnią bloczki betonowe, na których umieszczono konstrukcję obiektu, co w konsekwencji oznacza, że obiekt ten spełnia definicję budynku określoną w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Taki sposób związania obiektu z gruntem został opisany w protokołach oględzin przeprowadzonych 1 lutego 2023 r. i 18 listopada 2024 r. oraz potwierdza go dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas tych czynności. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania kwalifikacji prawnej obiektu, jaką przyjęły organy w niniejszej sprawie. Okoliczność, że obiekt na terenie działki nr [...] nie jest posadowiony na "klasycznym" fundamencie zagłębionym w gruncie, lecz jest posadowiony na betonowych bloczkach, na których umieszczono konstrukcję obiektu, nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej zakwalifikowanie tego obiektu jako budynku. Skoro jest on posadowiony na betonowych bloczkach to oznacza to, że jest to fundament stanowiący element konstrukcyjny obiektu przekazujący obciążenie na podłoże. Tym samym, za pomocą betonowych bloczków sporny obiekt jest związany z gruntem w sposób zapewniający trwałość konstrukcji i uniemożliwiający jej przesunięcie, czy zniszczenie przez działanie sił przyrody. Betonowe bloczki stanowią ów "nieklasyczny" fundament utrzymując obiekt, nie pozwalając na jego swobodne przemieszczenie i jednocześnie chroniąc go przed działaniami sił natury (zob. wyrok NSA z 11 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 1829/22). Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w 2018 r.) nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymagała zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2 - przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. Mając na uwadze brzmienie powyższych regulacji należy stwierdzić, że w dacie budowy (2018 r.) posadowienie na działce nr [...] parterowego budynku rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy 24,60 m2 wymagało zgłoszenia (co odnotował PWINB na s. 5 decyzji z 3 kwietnia 2025 r.), którego T. B. jako inwestor nie dokonał. Organy prawidłowo ustaliły stronę podmiotową postępowania i adresatki nałożonego obowiązku rozbiórki. Jak wynika z ustaleń organów, w tym aktu notarialnego z 30 września 2019 r., Skarżące są współwłaścicielkami działki nr [...], a zatem to do nich powinien być skierowany obowiązek, jako osób posiadających prawo dysponowania nieruchomością (art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego). Jako niezasadny należy ocenić zarzut dotyczący niewskazania przez organ okoliczności, w których ustalono powierzchnię spornego obiektu budowlanego, co miało uniemożliwić Skarżącym wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. W tym zakresie należy zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji PWINB wskazał na wyniki oględzin przeprowadzonych w dniach 1 lutego 2023 r. i 18 listopada 2024 r., podając dokonane w toku oględzin ustalenia w zakresie wymiarów budynku (3,00 m x 8,20 m). Powyższe umożliwia, po zastosowaniu prostej funkcji w postaci mnożenia, poznanie przez stronę skarżącą, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, że z oględzin wynika powierzchnia spornego obiektu wynosząca 24,60 m2. Co więcej, na żadnym etapie postępowania (administracyjnego i sądowego) strona skarżąca nie dowiodła, że ustalone przez organy wymiary budynku są nieprawidłowe. Należy podkreślić, że aby naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 107 § 3 k.p.a., mogło stanowić podstawę uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, konieczne jest wykazanie przez stronę, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4875/21). W ocenie Sądu strona skarżąca nie wykazała uchybień organu w powyższym zakresie, ani tym bardziej istotnego ich wpływu na wynik sprawy. Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają żadnych przepisów Prawa budowlanego. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane dowody poddano wnikliwej i poprawnej ocenie. Zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona, zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Należy zatem stwierdzić, że organy w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki bez przekroczenia granic ustawowych poddały rzetelnej analizie i ocenie wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w piśmie procesowym z 8 lipca 2025 r. (k. 27 akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]