II SA/Gd 463/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Wojewody z dnia 6 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 6 lipca 2016 r. nr [...], mocą której utrzymano w mocy decyzję Starosty z dnia 8 marca 2016 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Z. W. pozwoleniu na roboty budowlane obejmujące: przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działkach nr [...], [...] w miejscowości U. W skardze skarżąca Spółka zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że jego uwzględnienie zabezpieczy zarówno ją jak i inwestora przed trudnymi do odwrócenia skutkami prawnymi, jak również przed szkodą w ich majątku. Podkreśliła, że sam proces budowlany jest już zazwyczaj znacznym obciążeniem finansowym. Ponadto, w jej ocenie, prowadzenie zaplanowanych prac narazi ją na naruszenie przysługującego jej prawa własności, w tym poprzez immisje w szczególności poprzez ograniczenie widoków na morze wskutek przysłonięcia ich przez rozbudowany obiekt budowlany a także wskutek prowadzenia prac budowlanych. Zaznaczyła jednocześnie, że brak wstrzymania zaskarżonej decyzji narazi ją jak i inwestora na powstanie konfliktu sąsiedzkiego. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016 r., poz. 718) stanowi, że wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże, zgodnie z art. 61 § 3 tej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przywołanej regulacji wynika, że istnieją dwie alternatywne przesłanki wstrzymania przez sąd zaskarżonego aktu a są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te mogą zaistnieć łącznie lub oddzielnie. Przy czym przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego tj. np. w sytuacji, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, Legalis). Zaś trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09, Legalis). Ciężar wykazania tych przesłanek ciąży na stronie, która domaga się wstrzymania wykonania aktu. Strona ta powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej a uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Twierdzenia te powinny zaś zostać poparte stosownymi dokumentami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepubl.). Nie wystarcza więc jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 666/06, niepubl.). Nie wystarcza również, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11, Lex Omega nr 948885). W złożonym wniosku skarżąca Spółka nie wykazała zaś na czym dokładnie miałyby polegać nieodwracalne skutki wykonania zaskarżonej decyzji, jak również nie sprecyzowała ani też nie przybliżyła, jaką szkodę poniosłaby w wyniku jej wykonania. Wyłączyć bowiem należy taką możliwość w odniesieniu do przypadku, w którym niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody ma wymiar wyłącznie hipotetyczny, albowiem opiera się na przypisywaniu robotom budowlanym negatywnych skutków, które realizować się mają dopiero w przyszłości w stosunku do nieistniejącego (planowanego) zamierzenia budowlanego. Nie ma charakteru realnego obawa, iż wykonanie robót budowlanych przez inwestora na działce sąsiedniej wymusi inne niż zamierzone rozporządzanie przez skarżących swoją własnością, podporządkuje i uzależni zagospodarowanie nieruchomości od powstałego obiektu i zmian rzędnych naturalnego ukształtowania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt II OZ 749/16, dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, sama potencjalna możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji nie stanowi przesłanki wstrzymania jej wykonania. Ustawodawca w żaden bowiem sposób nie wiąże wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję, dlatego też sąd administracyjny, rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, dostępna na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze, dotyczących niezgodności zaskarżonego aktu z prawem a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku jest niedopuszczalne (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14, LEX nr 1479276). Z kolei, co do zasady, wykonanie decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego nie może powodować trudnych do odwrócenia skutków. Ustalone w art. 4 ustawy – Prawo budowlane prawo zabudowy jest prawem podmiotowym każdego, kto posiada prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane (w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego) i podlega ono szczególnej ochronie. Wszelkie ograniczenia w tym zakresie (tj. wprowadzone przez prawo budowlane ograniczenia praw rzeczowych właściciela gruntu) muszą być podyktowane koniecznością ochrony dóbr o szczególnym znaczeniu – np. bezpieczeństwa, zapewnienia odpowiednich warunków zdrowotnych i higienicznych, ochrony środowiska. Dlatego też w każdym przypadku zarówno sama ingerencja w omawiane prawo jak i zakres tej ingerencji musi być usprawiedliwiony dobrem ogółu. (por. A. Skoczylas, Wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonalności pozwolenia na budowę w świetle orzecznictwa NSA, w: Administracja, 2006 r., nr 2, s. 24 - 25) a podmiotowi korzystającemu z wolnościowego prawa zabudowy należy zapewnić realny system gwarancji przed nieuzasadnioną ingerencją innych podmiotów w tę wolność (zob. W. Jakimowicz, Konstrukcja i istota wolnościowego prawa zabudowy, w: Samorząd Terytorialny, 2005 r., nr 6, s. 59). Dlatego też, nie można z góry przyjąć, że wykonanie każdej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę prowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bez przytoczenia konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na takie właśnie niebezpieczeństwo (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1041/08, LEX nr 527673). Wykonanie obiektu budowlanego jest zdarzeniem faktycznym, a nie prawnym i wobec tego nie prowadzi do skutku, który można określić jako nie dający się odwrócić, bo jego odwrócenie zależy tylko od możliwości technicznych inwestora. Nie można zatem przyjąć, że zrealizowanie inwestycji doprowadzi do skutków o charakterze nieodwracalnym. Jednocześnie, należy zauważyć, że wszelkie skutki wstrzymania wykonania pozwolenia na budowę dotyczą przed wszystkim interesów inwestora, który ponosi ryzyko prowadzenia robót budowlanych przed rozpoznaniem skargi przez sąd i winien liczyć się z możliwością ewentualnego uchylenia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 1202/07, dostępne na stronie internetowej https://orzecznia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.