II SA/Gd 467/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z o.o. z siedzibą w S. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 czerwca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić przyznania A Spółce z o.o. z siedzibą w S. D. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. A. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawczyni nie posiada środków na opłatę sądową. Wszelkie środki są zarezerwowane na spłatę zobowiązań. Majątek jest konieczny do prowadzenia działalności. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 2 701 000 zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok wynosi 1 605 367,66 zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty dochodem w wysokości 92 316,16 zł. Wskazano ponadto, że Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w [..], którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 312 807,98 zł. Wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych, mających zobrazować stan majątku i dochodów oraz zobowiązań Spółki, w tym w szczególności: odpisu zeznania podatkowego CIT-8 za rok 2015; odpisu sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej) sporządzonego za rok obrotowy 2015; odpisów deklaracji VAT-7 złożonych za miesiące od lipca do listopada 2016 r., bądź VAT-7K złożone za ostatnie dwa kwartały; wyciągów z rachunków bankowych, itp. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła: - ewidencję środków trwałych za listopada 2016 roku, z którego wynika wartość środków trwałych Spółki w kwocie 1 685 224,43 zł, - zestawienie należnego podatku dochodowego CIT za miesiące lipiec – listopad 2016 – w każdym z tych miesięcy Spółka uzyskiwała dochód pomiędzy 539 512,72 zł (sierpień) a 781 619,12 zł (listopad), - deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT – 7 za miesiące od lipca do listopada 2016, z których wynika, że należny od Spółki podatek VAT w tych miesiącach kształtował się w kwocie najniższej – 11 456 zł (lipiec) po najwyższą - 46 175 zł (listopad), - zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu CIT-8 do dnia 31.12.2015, z którego wynika przychód Spółki z kwocie 2 404 388,89 zł, koszty uzyskania przychodów – 2 270 490,99 oraz dochód w kwocie 133 895,70 zł, - informację o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku CIT-8/0 za 2015 rok, z którego wynika kwota strat z lat ubiegłych – 10 540,31 zł, - urzędowe poświadczenia odbioru VAT – 7 za miesiące lipiec – październik 2016, - sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie zarządu z działalności za okres od 1 stycznia 2015 – 31 grudnia 2015 r., wskazujące m. in., poza elementami opisanymi powyżej, na zobowiązania Spółki: z tytułu podatków, ceł i ubezpieczeń społecznych – 63 864,88 zł, podatku VAT należny do rozliczenia – 27 165,93 zł, zobowiązanie z tytułu podatku PIT – 4 w kwocie 2 859,00 zł, zobowiązanie z tytułu podatku CIT – 23 437,00 zł, pozostałe zobowiązania na kwotę 7 630,67 zł, zobowiązania wobec ZUS – 2 565,67 zł, inne zobowiązania – 5 702,48 zł, zobowiązania wobec ZUS do wyjaśnienia – 2 134,80 zł; przychody przyszłych okresów w kwocie 2 173 812,01 zł, na które składają się zaliczki na poczet domów i mieszkań. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 ww. ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym (§ 1); prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2); prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3); częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Należy zaznaczyć, że A., składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, wypełniających tezę o braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niego prawa pomocy, ciąży na nim. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez tego wnioskodawcę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Z ustaleń poczynionych w oparciu o oświadczenia i dokumenty przedłożone przez wnioskodawczynię wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych oraz wynajmuje nieruchomości własne. Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie ponad 2 700 000 zł, zysk netto z roku obrotowego 2015 wynosi ponad 92 000 zł. Środki pieniężne na rachunku bankowym (według oświadczenia – skarżąca nie przedłożyła wyciągów z konta bankowego, mimo wezwanie w tym zakresie) wynoszą 312 807,98 zł. Wnioskodawczyni nie wykazała żadnych zaległości podatkowych ani wobec ZUS, a także niespłaconych zobowiązań, zatrudnia 2 osoby na podstawie umowy o pracę oraz cztery osoby na umowę zlecenia. Podkreślić zatem trzeba, że w ubiegłym roku obrotowym (2015) przychody Spółki wynosiły 2 404 186,69 zł, natomiast wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za miesiące lipiec - listopad 2016 r. wynosiła odpowiednio: 120 525 zł, 365 745 zł, 28 225 zł, 443 690 zł, 580336 zł. W tej sytuacji , nie ulega wątpliwości, że Spółka posiada płynność finansową, a argument o braku środków na koszty sądowe w niniejszej sprawie z uwagi na zarezerwowanie środków na spłatę zobowiązań Spółki (niesprecyzowanych) nie może zostać uwzględniony. Dodać należy, że wartość jej aktywów trwałych według bilansu na 2015 r. to kwota 1 456 137,46 zł, która jak ustalono obejmuje w głównej mierze rzeczowe aktywa trwałe w postaci budynków i lokali oraz urządzeń technicznych i maszyn – o wartości netto 16 520,00 zł. Z kolei inwestycje długoterminowe oszacowano na 3 000 zł, a zapasy na kwotę 4 193 933,39 zł, które obejmują rozpoczęte i niezakończone budowy domów i mieszkań oraz towary (działki budowlane z przeznaczeniem na budowę). Powyższe liczby w żaden sposób nie potwierdzają tezy o braku środków na koszty postępowania, przy czym należy zauważyć, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Wskazać również należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794951, z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 553/13, LEX nr 1460148, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Spółka w przedmiotowej sprawie nie wykazała, że nie jest w stanie uzyskać wsparcia finansowego od wspólnika. Tymczasem przepis art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1578 ze zm.) przewiduje możliwość zobowiązania się wspólników do dopłat. Na tle tego przepisu wskazuje się, że dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 146/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Bierność w kwestii podjęcia działań skutkujących dokonaniem przez wspólnika dopłat na pokrycie kosztów sądowych, stanowi kolejny argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania wnioskodawcy w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt II FZ 871/15; z 20 października 2015 r., sygn. akt II FZ 812/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Ze względu na ciągłą aktywność gospodarczą Spółki i wysokość kapitału zakładowego udzielenie żądanego wsparcia ze środków publicznych oznaczałoby takie właśnie nieuzasadnione uprzywilejowanie wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, uznać trzeba, że Spółka nie wykazała, by utraciła płynność finansową lub by nie posiadała środków na pokrycie swoich zobowiązań finansowych. Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że powinna ponieść koszty niniejszego postępowania, a uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 200 zł, czy też ewentualnych dalszych kosztów sądowych, znajduje się bezspornie w jej możliwościach finansowych. Spółka ma bowiem możność pozyskania środków na ich pokrycie bądź z bieżących przychodów, posiadanych aktywów, czy też dopłat od wspólnika. Tym bardziej, że koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności – wymaga, na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Z uwagi na powyższe postanowiono, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji postanowienia.