II SA/Gd 481/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-10-22
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Katarzyna Krzysztofowicz, Jakub Chojnacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej może zostać wydana, gdy właściciel nieruchomości nie wyraża zgody, a rokowania między stronami zakończyły się niepowodzeniem?Ratio decidendi
Decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydana, gdy planowana inwestycja ma charakter celu publicznego, jest zgodna z planem miejscowym, a właściciel nie wyraża zgody, co potwierdzają udokumentowane, bezskuteczne rokowania. W przypadku braku porozumienia, organ administracji może wydać decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, nawet wbrew woli właściciela, pod warunkiem spełnienia wskazanych przesłanek.Stan faktyczny
Skarżąca H. E. B. wniosła skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Słupska i orzekła o ograniczeniu sposobu korzystania z jej nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia kablowej linii elektroenergetycznej SN 15 kV. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących oceny materiału dowodowego, przeprowadzenia rokowań oraz błędne ustalenie obszaru zajęcia nieruchomości. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji, uznając, że nie sprostowano w niej oczywistej omyłki, lecz zmieniono merytoryczną treść rozstrzygnięcia, i wydał własną decyzję, określając zakres prac, podmiot uprawniony oraz powierzchnię zajęcia nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. E. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 kwietnia 2025 r., nr NSP-VIII.7581.1.202.2024.PG w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oddala skargę.
H. B. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego (dalej jako: Wojewoda) z 29 kwietnia 2025 r., nr NSP-VIII.7581.1.202.2024, sprostowaną postanowieniami z 8 maja 2025 r. i 22 maja 2025 r., którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta Słupska (dalej jako: Prezydent), wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 5 sierpnia 2024 r., nr ZN.BOS.6821.2.2024.EŚ (sprostowaną postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r., nr ZN.BOS.6821.2.2024.EŚ) i w tym zakresie orzeczono o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...], położonej w S.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z 12 marca 2024 r. E. S.A. (dalej: inwestor), reprezentowana przez J. B. z adresem do korespondencji: S. S.A., wystąpiła do Prezydenta o wydanie w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.), dalej jako: "u.g.n.", decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...], obręb [...], gmina miasta S., poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości kablowej linii elektroenergetycznej SN 15 kV.
We wniosku wskazano, że w związku z realizacją celu publicznego polegającego na przebudowie istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], ma nastąpić demontaż odcinka napowietrznej linii SN 15 kV z uwagi na częściowe skablowanie linii SN w miejscu kolizji z linią WN 110 kV. Podano, że zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej, tj. kablowych linii elektroenergetycznych SN 15 kV, na części przedmiotowej nieruchomości ma być realizowane:
1) na działce nr [...] - w pasie zajęcia nieruchomości na czas budowy (tzw. pasie budowlano - montażowym związanym z demontażem odcinka napowietrznego linii SN 15 kV wraz ze słupem) o powierzchni 1107 m2 oraz w pasie trwałego ograniczenia o powierzchni 37,5 m2 i szerokości 0,5 m, zaś długość projektowanej linii kablowej na działce wyniesie 72,8 m, w tym 1 słup;
2) na działce nr [...] - w pasie zajęcia nieruchomości na czas budowy (tzw. pasie budowlano - montażowym związanym z demontażem odcinków napowietrznych linii SN 15 kV wraz z 3 słupami) o łącznej powierzchni 1724 m2 oraz w pasie trwałego ograniczenia o łącznej powierzchni 79,3 m2 i szerokości 0,5 m, zaś długość projektowanych linii kablowych na działce wyniesie łącznie 152 m, w tym 3 słupy,
3) prawo wycinki istniejących na nieruchomości drzew i krzewów w zakresie niezbędnym do przebudowania linii.
W dniu 17 lipca 2025 r. w siedzibie Urzędu Miejskiego w Słupsku odbyła się rozprawa administracyjna na wniosek Spółki E., podczas której strony (inwestor i właściciel nieruchomości) przedstawili oświadczenia w zakresie przeprowadzonych rokowań. Przesłuchano także świadka – A. K., pracownika właścicielki nieruchomości, na okoliczność kontaktu z pełnomocnikiem inwestora.
Decyzją z 5 sierpnia 2024 r. Prezydent orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działki nr [...] i [...], poprzez udzielenie zezwolenia firmie S. S.A. na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], zgodnie z załącznikami mapowymi do decyzji (pkt 1); zobowiązał każdoczesnych właścicieli nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń (pkt 2) oraz zobowiązał Spółkę S. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu inwestycji (pkt 3).
Postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r., nr ZN.BOS.6821.2.2024.EŚ, Prezydent sprostował oczywiste omyłki pisarskie w ww. decyzji, poprzez zezwolenie w pkt 1 E. S.A. na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej, tj. kablowych linii elektroenergetycznych SN 15 kV, w związku z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...]. Zezwolenie obejmuje prawo wstępu E. S.A. na części przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako:
działka nr [...] - w pasie zajęcia nieruchomości na czas budowy (tzw. pasie budowlano - montażowym związanym z demontażem odcinka napowietrznego linii SN 15 kV wraz ze słupem) o powierzchni 1107 m2 oraz w pasie trwałego ograniczenia o powierzchni 37,5 m2 i szerokości 0,5 m, zaś długość projektowanej linii kablowej na działce wyniesie 72,8 m, w tym 1 słup,
działka nr [...] - w pasie zajęcia nieruchomości na czas budowy (tzw. pasie budowlano - montażowym związanym z demontażem odcinków napowietrznych linii SN 15 kV wraz z 3 słupami) o łącznej powierzchni 1724 m2 oraz w pasie trwałego ograniczenia o łącznej powierzchni 79,3 m2 i szerokości 0,5 m, zaś długość projektowanych linii kablowych na działce wyniesie łącznie 152 m, w tym 3 słupy, zaznaczonej na dwóch załącznikach mapowych".
Z kolei w pkt 3 decyzji sformułowanie: "zobowiązać S. S A." zmieniono na "zobowiązać E.S.A.". Ponadto, w treści uzasadnienia decyzji na stronie 3, w wierszu pierwszym trzeciego akapitu, sformułowania: "E. jako inwestor budowy sieci kablowej jest traktowana jako przedsiębiorstwo użyteczności publicznej" zmieniono na: "E. S.A. jako inwestor przedsięwzięcia pn. "Dostosowanie linii 110 kV [...] do temperatury projektowej +80°C" jest traktowana jako przedsiębiorstwo użyteczności publicznej". W treści uzasadnienia decyzji na stronie 6, w wierszu drugim drugiego akapitu sformułowania: "Przebudowa na części działkach nr [...] oraz [...] linii elektroenergetycznej kablowej" zmieniono natomiast na: "Skablowanie odcinków napowietrznej linii na części działek nr [...] oraz [...]".
W odwołaniu od tej decyzji H. B. zarzuciła naruszenie:
art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dalej "k.p.a.", poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, a w szczególności załączonych pism kierowanych przez wnioskodawcę oraz zeznań odwołującej się i świadka A.K., co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych co do przeprowadzenia rokowań przez wnioskodawcę;
art. 124 ust. 3 u.g.n., poprzez uznanie, że w sprawie wnioskodawca wykazał przeprowadzenie prawidłowych rokowań zgodnie z zapisem tego artykułu ustawy;
art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez uznanie, że zostały spełnione przesłanki uprawniające organ do wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości należącej do odwołującej się;
art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a., poprzez ustalenie rzeczywistego terenu podlegającego zajęciu dla prac budowlanych oraz wyznaczającego ograniczenia prawa własności opierając się wyłącznie na oświadczeniu wnioskodawcy, w sytuacji kwestionowania tak określonego obszaru zajęcia przez odwołującą się i bez przeprowadzenia w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego, w szczególności dowodu z opinii biegłego.
Decyzją z 29 kwietnia 2025 r., sprostowaną postanowieniem z 8 maja 2025 r. w zakresie opisu załączników oraz z 22 maja 2025 r. w zakresie sentencji pkt 2 wers 5, Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...], położonej w S., przez udzielenie zezwolenia E. S.A., na założenie i przeprowadzenie na części przedmiotowej nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej w postaci budowy linii kablowej SN-15 kV (pkt 1). W pkt 2 decyzji wskazano, że prace na działce nr [...] polegać będą na: demontażu istniejącego odcinka linii napowietrznej SN-15 kV wraz ze słupem oraz na budowie linii kablowej SN-15 kV o długości 72,8 m wraz ze słupem; na działce nr [...]: na demontażu istniejącego odcinka linii napowietrznej SN-15 kV wraz z 3 słupami i budowie linii kablowej SN-15 kV o długości 152 m, wraz z posadowieniem 3 słupów. W pkt 3 rozstrzygnięcia wskazano, że powierzchnia zajęcia działki nr [...] na czas prac związanych z rozbiórką istniejącego odcinka sieci napowietrznej wynosić będzie 1107 m2, natomiast obszar zajęcia trwałego wynosić będzie 37,5 m2 (pas o szerokości 0,5 m). Powierzchnia zajęcia działki nr [...] na czas prac związanych z rozbiórką istniejącego odcinka sieci napowietrznej wynosić będzie 1724 m2, natomiast obszar zajęcia trwałego wynosić będzie 79,3 m2 (pas o szerokości 0,5 m), zgodnie z załącznikami graficznymi nr 1 i nr 2, stanowiącymi integralną część decyzji.
W uzasadnieniu stwierdzono, że określona we wniosku inwestycja stanowi cel publiczny w zakresie budowy i utrzymywania przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej.
Dalej wskazano, że zgodnie z obowiązującym planem miejscowym zatwierdzonym uchwałą nr XXXVI/389/2014 Rady Gminy Słupsk z dnia 25 marca 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2014 r., poz. 1743), zmienionym uchwałą nr XXIII/278/2016 Rady Gminy Słupsk z dnia 8 listopada 2016 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2016 r. poz. 4390), działka nr [...] znajduje się na terenie obiektów produkcyjnych, składów i magazynów (54.Ps) oraz na terenie drogi publicznej – lokalnej (01KD-L, 02KD-L). Natomiast część działki nr [...] położona jest na obszarze obiektów produkcyjnych, składów i magazynów (54.Ps) oraz na terenie drogi publicznej – lokalnej (02KD-L). Zgodnie z § 7 ust. 6 pkt 1 ww. uchwały, na całym obszarze opracowania dopuszcza się sieci, urządzenia i inne obiekty budowlane infrastruktury technicznej. W ustaleniach szczegółowych dla poszczególnych obszarów zawarto informację, iż zaopatrzenie w energię elektryczną następuje z sieci elektroenergetycznej, dopuszcza się budowę stacji transformatorowych (§ 8 ust. 54 pkt 9 ppkt f) oraz, że dopuszcza się lokalizację elementów i urządzeń infrastruktury technicznej – w pasie drogowym (§ 8 ust. 106 pkt 9 ppkt c).
Mając to na uwadze Wojewoda stwierdził, że ustalenia planu dopuszczają na przedmiotowych działkach lokalizację wnioskowanej inwestycji.
Odnosząc się do spornej kwestii przeprowadzenia rokowań organ odwoławczy wskazał, że w niniejsze sprawie zastosowanie mają przepisy art. 124 ust. 3, art. 114 ust. 1 i 2 oraz art. 115 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym od 3 września 2023 r., które stanowią, że udzielenie przedmiotowego zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, a wszczęcie postępowania może nastąpić po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy o nabycie praw, wyznaczonego na piśmie właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, a także osobie, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe na tej nieruchomości.
W rozważanym wypadku inwestor próbował uzyskać zgodę na założenie i przeprowadzenie wnioskowanej inwestycji o czym świadczą pisma z: 27 listopada 2023 r., 3 stycznia 2024 r. oraz korespondencja mailowa z 16 stycznia 2024 r. oraz z 12 marca 2024 r. Wynika z nich, że inwestor zaproponował właścicielce nieruchomości zawarcie umowy służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Właścicielka w piśmie z 4 stycznia 2024 r. wskazała, że zgadza się na przeprowadzenie inwestycji, jednak oczekuje zawarcia umowy najmu z przedsiębiorstwem przesyłowym za ustalonym czynszem. Powyższe oznacza, że wzajemnie oczekiwania właścicielki nieruchomości i inwestora były rozbieżne. Ponadto, nie udało się zawrzeć odpowiedniej umowy umożliwiającej przeprowadzenie prac w zakreślonym 2-miesięcznym terminie.
Zdaniem Wojewody inwestor spełnił wymóg uprzedniego przeprowadzenia rokowań w zakresie zgody na wykonanie prac, wskazując przy tym na czym będą polegać prace. Do pism kierowanych do właścicieli nieruchomości dołączone zostały mapy z przebiegiem inwestycji oraz umowa dotycząca zasad ustanowienia służebności przesyłu. W treści pism szczegółowo opisano rodzaj prac jakie mają zostać przeprowadzone na przedmiotowej działce wraz ze wskazaniem obszaru niezbędnego do ich realizacji. Inwestor wyznaczył termin 2-miesięczny na zawarcie umowy. Przepisy prawa nie uzależniają natomiast uzyskania zgody administracyjnej od określenia przez inwestora takiej oferty, która satysfakcjonowałaby właściciela nieruchomości. Istotne jest wyłącznie, czy strony przedstawiły sobie propozycje, które umożliwiłyby zawarcie porozumienia. W rozważanym wypadku o pozytywnie zakończonych rokowaniach można by mówić jedynie w przypadku, gdyby pomiędzy inwestorem a właścicielką nieruchomości doszło do porozumienia, które znalazłoby odzwierciedlenie w podpisanej umowie lub innym oświadczeniu woli, z którego wynikałaby zgoda na przeprowadzenie inwestycji. W niniejszej sprawie brak takiego dokumentu - strony nie doszły do porozumienia, zatem inwestor mógł zakończyć rokowania.
Odnosząc się do zarzutu zbyt wąskiego (0,5 m) obszaru umożliwiającego inwestorowi przeprowadzenie demontażu przebudowywanej linii elektroenergetycznej i posadowieniu kablowej Wojewoda wskazał, że zgodnie z wnioskiem inwestora pas trwałego ograniczenia ma szerokość 0,5 m, natomiast pas niezbędny do demontażu wynosi odpowiednio 1107 m2 i 1724 m2. W kwestii tymczasowego zajęcia nieruchomości na czas prowadzenia prac to inwestor posiada wiadomości specjalne, pozwalające oszacować na jakim obszarze konieczne będzie prowadzenie prac. Jest to obszar orientacyjny, który inwestor planuje przeznaczyć na zrealizowanie inwestycji. Natomiast obszar trwałego ograniczenia wprowadza stałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości w celu realizacji przebudowy, konserwacji oraz usuwania awarii znajdujących się na nieruchomości urządzeń. Praktyka orzecznicza tego organu wskazuje, że obszar wyznaczony przez inwestora, tj. 0,5 m, jest standardową powierzchnią wyznaczaną w decyzjach ograniczających sposób korzystania z nieruchomości przy liniach kablowych średniego napięcia.
Końcowo Wojewoda uzasadnił rozstrzygnięcie co do uchylenia decyzji organu I instancji w całości wskazując, że postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r. Prezydent nie sprostował oczywistej omyłki, tylko zmienił treść rozstrzygnięcia, wkraczając w jego merytoryczny charakter. Nie ulega wątpliwości, że sentencja decyzji z 5 sierpnia 2024 r. była błędna, bowiem wskazywała na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na posadowienie linii elektroenergetycznej 110 kV, ponadto nie wskazywała zakresu ograniczenia i błędnie wskazywała podmiot uprawniony. Jednakże tego typu błędy nie mogą być prostowane w trybie art. 113 § 1 k.p.a., gdyż wykraczają poza definicję "oczywistej omyłki". Uchylając więc decyzję sprostowaną postanowieniem, Wojewoda orzekł w sposób prawidłowy, wskazując w rozstrzygnięciu wszystkie niezbędne elementy, zgodnie ze wskazaniem inwestora i uwzględniając słuszny interes strony.
Postanowieniem z 8 maja 2025 r. Wojewoda sprostował oczywistą omyłkę w wydanej decyzji, poprzez zmianę oznaczeń załączników graficznych nr 1 i 2, które opisano jako załączniki do decyzji z dnia "XX kwietnia 2025 r." i wskazanie, że winny one być opisane jako załączniki do decyzji z dnia "29 kwietnia 2025 r.".
Postanowieniem z 22 maja 2025 r. Wojewoda sprostował oczywistą omyłkę w pkt 2 wers 5 sentencji decyzji w ten sposób, że z zapisu "na działce nr [...]: na demontażu istniejącego odcinka linii napowietrznej SN-15 kV wraz z 3 słupami oraz na budowie linii kablowej SN-15 kV o długości 209 m i budowie linii kablowej SN-15 kV o długości 152 m, wraz z posadowieniem 3 słupów" usunięto zwrot "oraz na budowie linii kablowej SN-15 kV o długości 209 m".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. B. powtórzyła zarzuty odwołania i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, iż organ błędnie ocenił stan faktyczny co do przeprowadzenia rokowań oraz błędnie uznał, że przesłanka przeprowadzenia rokowań została spełniona, aby możliwe było wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Jak bowiem wyjaśniono, w dniu 17 lipca 2024 r. odbyła się rozprawa administracyjna, podczas której zarówno skarżąca, jak i świadek oświadczyły, że rokowania nie miały miejsca, lecz właścicielka widzi możliwość porozumienia z wnioskodawcą. Zdaniem strony za przeprowadzenie rokowań nie może być uznanie wymienianie przez strony propozycji co do warunków zawarcia umowy i ustosunkowywanie się przez strony do przedstawionych w ich toku sugestii i rozwiązań w celu dojścia do porozumienia i zawarcia umowy. W niniejszej sprawie wnioskodawca wystosował bowiem pismo, w którym przedstawił skarżącej propozycje co do warunków korzystania z należącej do niej nieruchomości. Skarżąca przesłała swoją odpowiedź, wyraziła chęć i gotowość do podjęcia negocjacji oraz przedstawiła swoją kontrpropozycję, a także zakwestionowała szerokość pasa zajęcia nieruchomości. Propozycja ta nie spotkała się z odpowiedzią wnioskodawcy.
Zdaniem skarżącej brak zajęcia stanowiska wobec jej propozycji nie może być uznane za przeprowadzenie rokowań. Nie można bowiem mówić, że miały miejsce rokowania, w sytuacji gdy wnioskodawca wyłącznie przedstawia swoją propozycję dotyczącą treści umowy i nie wyraża zgody na jakąkolwiek jej modyfikację czy też inne rozwiązanie zmierzające do tego samego celu. Ustanowienie służebności przesyłu, której domagał się wnioskodawca, nie jest jedyną formą udostępnienia nieruchomości i strony mogą dokonać tego w każdy inny, prawem dozwolony, sposób. Z kolei brak zgody właściciela w zakresie warunków ustanowienia służebności przesyłu nie uprawnia do stwierdzenia, że spełniony został warunek przeprowadzenia rokowań, jeżeli wnioskodawca był zainteresowany wyłącznie uzyskaniem ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości skarżącego w postaci służebności przesyłu i tylko w tym zakresie prowadził z nim rokowania. W tym wypadku miały więc miejsce pozorne rokowania.
Ponadto skarżąca stwierdziła, że od początku kwestionuje obszar podlegający ograniczeniu, który został przez organ ustalony wyłącznie w oparciu o oświadczenie wnioskodawcy i przedstawiony przez niego obszar we wniosku. Tymczasem, zdaniem skarżącej, obszar 0,5 m jest zbyt mały, aby możliwe było na nim prowadzenie prac związanych z demontażem przewodów i słupów przez wnioskodawcę. Organ nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, nie weryfikując oświadczeń wnioskodawcy co do obszaru nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W piśmie z dnia 7 października 2025 r. uczestnik postępowania, Spółka E., wniosła o oddalenie skargi, przedstawiając swoje stanowisko. Strona podkreśliła, że inwestycja pn. "Dostosowanie linii 110 kV [...] do temperatury +80°c" jest inwestycją celu publicznego. Jest ona również zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Odnośnie rokowań Spółka stwierdziła, że spełnienie obowiązku ich przeprowadzenia oznacza sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac o jakich mowa w art. 124 u.g.n. i pomimo prowadzonych rozmów nie doszło do zawarcia umowy. Niemożność uzyskania zgody właściciela lub użytkownika wieczystego oznacza więc sytuację, gdy właściciel nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań albo sprzeciwił się wyrażaniu zgody, albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Tak wiec rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, kiedy w ocenie którejś ze stron nie ma szans na zawarcie porozumienia. Jak wyjaśniono, propozycje kierowane do skarżącej były przedstawione na piśmie jak również w formie elektronicznej. Rozmowy i kontakty podejmowane w związku z prowadzonymi rokowaniami zostały udokumentowane notatkami służbowymi, które zostały dołączone do wniosku. Pełnomocnik inwestora przedstawił skarżącej zakres prac, które mają zostać przeprowadzone, w sposób graficzny przedstawił przebieg trasy przebudowywanej linii elektroenergetycznej na nieruchomości oraz wskazał warunki na jakich miałaby zostać udostępniona nieruchomości stanowiąca własność Skarżącej w tym wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu, a także warunki wejścia na teren nieruchomości i wykonania niezbędnych prac. Tak więc prowadzone rokowania obejmowały wszystkie elementy przyszłej umowy jaką miały zawrzeć strony, w tym w szczególności warunki uzyskania zgody na wykonanie planowanych prac a także warunki pozostawienia na nieruchomości posadowionej infrastruktury elektroenergetycznej i jej przyszłej eksploatacji.
Wyjaśniono też, że - wbrew twierdzeniom skargi, pismo skarżącej z 4 stycznia 2024 r. spotkało się z odpowiedzią inwestora, bowiem podjął on rozmowy ze skarżącą telefonicznie, jak również drogą elektroniczną, podczas których została wyjaśniona potrzeba ustanowienia służebności przesyłu jak również została poruszona kwestia powierzchni pasa ograniczenia i zakresu inwestycji.
Odnośnie obszaru ograniczenia Spółka podkreśliła, że przepisy prawa nie zawierają przepisów prawa określających szerokość pasów technologicznych, pasów ochronnych (dopuszczalnych powierzchni zajęcia nieruchomości) na potrzeby założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej. Dlatego określenie ich parametrów ustawodawca świadomie pozostawił dysponentom sieci elektroenergetycznych w zależności od ich indywidualnych potrzeb. Tak więc szerokość pasa technologicznego (obszaru ograniczenia) dla linii elektroenergetycznych określana jest każdorazowo przez przedsiębiorstwo przesyłowe a organ wydający decyzje ograniczające sposób korzystania z nieruchomości nie jest uprawniony do jego zmiany.
Natomiast pas ograniczenia wskazany w przedmiotowym wniosku ma umożliwić prowadzenie prac modernizacyjnych na nieruchomości, jak również zapewnić możliwość wjazdu na działkę celem usunięcia awarii czy też przeprowadzania prac konserwatorskich. Szerokość tego pasa została wskazana przez inwestora, który jest podmiotem wyspecjalizowanym w budowie linii elektroenergetycznych, jako niezbędna do przeprowadzenia wszystkich prac związanych z przedmiotową inwestycją - lokalizacji stanowisk prac, stanowisk montażowych a także wykonywania określonych prac z wykorzystywaniem maszyn budowlanych - a zarazem wystarczająca dla przedsiębiorcy przesyłowego do właściwego korzystania z urządzenia przesyłowego w przyszłości, zgodnie z jego przeznaczeniem, zaś jego zwiększenie ponad niezbędny zakres spowodowałoby ograniczenie właścicieli w sposobie korzystania z nieruchomości ponad niezbędną miarę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jeżeli sąd nie dopatrzy się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c), oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przy czym, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku.
Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Wojewody Pomorskiego z 29 kwietnia 2025 r. uchylającą decyzję organu I instancji i orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...], położonej w S. Jak wynika z uzasadnienia decyzji oraz treści rozstrzygnięcia, prostowanego postanowieniami Wojewody z 8 i 22 maja 2025 r., uchylenie decyzji Prezydenta z 28 sierpnia 2014 r. było podyktowane koniecznością sprecyzowania zakresu zezwolenia powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, tj. na założenie i przeprowadzenie na części przedmiotowej nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej w postaci budowy linii kablowej SN-15 kV. Ponadto konieczne było wskazanie prawidłowego podmiotu, któremu udzielano zezwolenia, tj. E. S.A. oraz określenie zakresu prac: na działce nr [...] -demontaż istniejącego odcinka linii napowietrznej SN-15 kV wraz ze słupem oraz na budowa linii kablowej SN-15 kV o długości 72,8 m wraz ze słupem; na działce nr [...] - demontaż istniejącego odcinka linii napowietrznej SN-15 kV wraz z 3 słupami i budowie linii kablowej SN-15 kV o długości 152 m, wraz z posadowieniem 3 słupów. Wreszcie organ odwoławczy swoim rozstrzygnięciem wskazał powierzchnię zajęcia każdej z działek na czas prac związanych z rozbiórką istniejącego odcinka sieci napowietrznej i obszar zajęcia trwałego.
Odnosząc się do kwestii formy kontrolowanego rozstrzygnięcia, tj. reformatoryjnej (art. 138 §1 pkt 2 k.p.a.), Sąd uznał, że jest ona prawidłowa, bowiem wskazane elementy (rodzaj inwestycji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, podmiot, na rzecz którego dokonano ograniczenia, zakres prac oraz powierzchnia zajęcia nieruchomości) stanowią istotę decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości i nie mogą budzić wątpliwości. Tymczasem decyzja organu I instancji błędnie je określiła, zaś korekta tych elementów – jak słusznie wskazał Wojewoda – nie może następować w postanowieniu prostującym decyzję, lecz wymaga naprawy w postępowaniu odwoławczym.
Przechodząc do merytorycznej oceny decyzji Sąd uznał, że prawidłowo w sprawie uznano, iż zaszły przesłanki do ograniczenia sposobu korzystania z należących do skarżącej działek.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.), dalej: "u.g.n.", zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Powyższy przepis reguluje kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji m.in. energii elektrycznej. Przy czym należy mieć na uwadze, że co do zasady celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie albo też którędy konkretnie będzie przebiegać, bowiem kwestie te powinny być sprecyzowane wcześniej – albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie uwzględniać te wcześniejsze regulacje i rozstrzygnięcia i umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Decyzja ta daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym stwarza warunki do wystąpienia o pozwolenie na budowę i zastępuje zgodę właściciela na wejście na teren, gdy ten nie wyraża na to zgody, jak również stanowi dowód, o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego.
Zatem, co do zasady, ustawodawca umożliwia przymusową, wbrew woli właściciela nieruchomości, realizację inwestycji celu publicznego na jego nieruchomości, przy tym jednak zastrzeżeniu, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości określone w art. 124 ust. 1 u.g.n. możliwe jest przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek:
1. planowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n.,
2. ograniczenie ma być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub w jego braku z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego,
3. właściciel nie wyraża zgody na realizację inwestycji na jego działce, co potwierdzają udokumentowane rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że planowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 2 u.g.n. celami publicznymi w rozumieniu ustawy są m.in. budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Inwestycja taka może zaopatrywać zarówno obiorców indywidualnych, jak i publicznych w określone źródło energii (w niniejszym przypadku elektrycznej), zwiększając jej zasięg oraz poprawiając bezpieczeństwo energetyczne, a jej realizacja jest uzasadniona ze względu na interes społeczny oraz gospodarczy. Inwestycja tego rodzaju ma co do zasady znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ogranicza się sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości (por. wyrok NSA z 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2418/16, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).
Jak wskazała Spółka w swoim wniosku, przebudowa istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej 100kV relacji [....] ma nastąpić po istniejącej trasie tej linii i przy zachowaniu takiej samej jej długości. Jej celem jest poprawa jakości zasilania i funkcjonowania obecnej linii, która spełnia istotną funkcję w systemie rozdziału energii elektrycznej na poziomie napięcia 110 kV na obszarze województwa p. Łączy stacje elektroenergetyczne 110 [...]. W związku z planowanym przyłączeniem nowych źródeł wytwórczych do stacji [..] oraz do sąsiednich stacji 400/110 kV, niezbędnym staje się dostosowanie istniejącej sieci linii dystrybucyjnych do wyprowadzenia mocy ze stacji [..]. Jednym z ciągów liniowych wymagających pilnej modernizacji z uwagi na przyszłe przekroczenia w sytuacjach awaryjnych wyłączeń, szczególnie w okresie letnim, jest ciąg liniowy 110 kV [...]. Planowana przebudowa linii [...] stanowi element dostosowania sieci dystrybucyjnej do nowych warunków pracy i wyprowadzenia mocy z nowych źródeł wytwórczych. W ramach zadania inwestycyjnego ma nastąpić demontaż odcinków napowietrznych linii SN 15 kV w związku z częściowym skablowaniem linii SN w miejscu kolizji z linią WN 110 kV. Linie napowietrzne SN 15 kV, które przebiegają przez nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] i [...] w obrębie [...], zostaną częściowo zastąpione odcinkami kablowymi. Ponadto zdemontowane zostaną trzy słupy napowietrzne, które zastąpione zostaną słupami kablowo - krańcowymi.
Mając na uwadze treść wniosku i opis zamierzenia należało uznać, i tak też uczynił Wojewoda, że założenie i przeprowadzenie kablowej linii elektroenergetycznej SN 15 kV, w ramach przebudowy istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej 100kV relacji [...], niewątpliwie stanowi inwestycję celu publicznego.
Ponadto planowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami uchwały nr XXXVI/389/2014 Rady Gminy Słupsk z dnia 25 marca 2014 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w części obrębów Bierkowo - Strzelino, gmina Słupsk (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2014 r., poz. 1743), zmienionej uchwałą nr XXIII/278/2016 Rady Gminy Słupsk z dnia 8 listopada 2016 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w części obrębów Bierkowo - Strzelino, gmina Słupsk (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2016 r. poz. 4390). Według tych regulacji działka nr [...] znajduje się na terenie obiektów produkcyjnych, składów i magazynów (54.Ps) oraz na terenie drogi publicznej – lokalnej (01KD-L, 02KD-L). Natomiast część działki nr [...] położona jest na obszarze obiektów produkcyjnych, składów i magazynów (54.Ps) oraz na terenie drogi publicznej – lokalnej (02KD-L). Zgodnie z § 7 ust. 6 pkt 1 ww. uchwały, na całym obszarze opracowania dopuszcza się sieci, urządzenia i inne obiekty budowlane infrastruktury technicznej. W ustaleniach szczegółowych dla poszczególnych obszarów zawarto informację, iż zaopatrzenie w energię elektryczną następuje z sieci elektroenergetycznej, dopuszcza się budowę stacji transformatorowych (§ 8 ust. 54 pkt 9 ppkt f) oraz, że dopuszcza się lokalizację elementów i urządzeń infrastruktury technicznej – w pasie drogowym (§ 8 ust. 106 pkt 9 ppkt c). Z kolei w części rysunkowej planu oznaczono przebieg linii elektroenergetycznej napowietrznej 110 kV wraz ze strefą ochronną, obejmujący działki nr [...] i [...]. W tym zakresie przypomnieć trzeba, że obowiązujące przepisy prawa nie wymagają dla spełnienia wynikającej
z art. 124 ust. 1 u.g.n. przesłanki zgodności zamierzenia inwestycyjnego z planem miejscowym zaznaczenia konkretnego przebiegu danej sieci w części graficznej planu lub wymienienia jej z nazwy w konkretnym przepisie planu (wyrok NSA z dnia 29 marca 2023 r., sygn. I OSK 1204/22; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2263/20, CBOSA).
Powyższe przepisy planu miejscowego, w ocenie Sądu, niewątpliwie dopuszczają lokalizację przedmiotowej inwestycji na działce skarżącej, zatem należało uznać, iż ta przesłanka również została w sprawie spełniona.
Wreszcie, wbrew zarzutom skargi, spełniony został także wymóg, aby przed wystąpieniem z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości Spółka przeprowadziła ze skarżącą rokowania w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie prac związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji, które zakończyły się wynikiem negatywnym.
Obowiązek przeprowadzenia rokowań, jak wskazuje się w orzecznictwie, jest spełniony, gdy inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n.. Z niemożnością uzyskania zgody właściciela mamy do czynienia wtedy, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia.
Powyższe oznacza więc, że rokowania nie zawsze muszą kończyć się sukcesem, czyli zawarciem porozumienia, a decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości podejmowana jest dopiero w ostateczności, kiedy nie doszło do porozumienia między inwestorem a właścicielem nieruchomości. Co też istotne, rokowania nie są czynnościami sformalizowanymi i z tego względu mogą być one prowadzone w dowolnej formie i nie można ich podporządkować konkretnym czynnościom negocjacyjnym, zaś weryfikacji organu, a następnie sądu, nie podlega okoliczność czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia. Rolą organów i sądu jest wyłącznie zbadanie faktu czy rokowania w ogóle odbyły się oraz czy doszło do porozumienia pomiędzy stronami (zob. wyroki WSA w Gdańsku z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 743/17; WSA w Poznaniu z 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 358/15’ NSA z 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1868/17, CBOSA).
W związku z powyższym obowiązek, o którym mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. jest spełniony wówczas, gdy strony posiadają odmienne stanowiska i mimo prób ustalenia rozwiązania satysfakcjonującego dla obu, nie osiągnięto porozumienia. Przepis ten nie oznacza w szczególności osiągnięcia wspólnego stanowiska, a przyjęcie odmiennego poglądu czyniłoby bezcelową całą instytucję orzeczenia o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, skoro inwestor i tak musiałby uzyskać zgodę właściciela na zakładanie i przeprowadzenie przez jego nieruchomość ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej. Spełnienie wymogu przeprowadzenia rokowań, rozumianych jako osiągnięcie wspólnego stanowiska, byłoby niemożliwe szczególnie wtedy, gdy druga strona (właściciel) sprzeciwia się propozycjom inwestora wyraźnie wskazując, że zaproponowane warunki są nie do przyjęcia, lecz nie przedstawia rozwiązań alternatywnych. Trudno bowiem w tej sytuacji oczekiwać od inwestora, aby niezależnie od propozycji właściciela nieruchomości był zmuszony do respektowania warunków drugiej strony lub prowadzenia rokowań dopóty, dopóki właściciel nie zmieni swojego stanowiska.
Przepisy prawa nie określają też momentu zakończenia rokowań, zatem mogą być one zakończone w dowolnym czasie, np. gdy w ocenie którejkolwiek ze stron nie ma szans na zawarcie porozumienia (zob. wyroki NSA z 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 1165/17; z 7 września 2016 r., sygn. akt 87/16; z 6 lipca 2016 r., sygn. akt 179/15), CBOSA). Proces ten nie może bowiem przebiegać w nieskończoność, tj. dopóki jedna ze stron nie zmieni swojego stanowiska i nie przyjmie proponowanych warunków. W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury co do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n.
Należy przy tym podkreślić, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ bada jedynie, czy w sprawie zostały przeprowadzone rokowania w przedmiocie zawarcia umowy umożliwiającej inwestorowi realizację inwestycji i jej utrzymanie. Nie jest natomiast przedmiotem kontroli sam tryb prowadzenia tych rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia umowy. Aspekty te pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego.
Jak zaś wynika z akt niniejszej sprawy, w dniu 22 listopada 2023 r. odbyło się spotkanie pełnomocnika inwestora z właścicielką, podczas którego przedstawiono zapisy projektu porozumienia w sprawie ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu wraz z mapą z naniesionymi przebiegiem linii na działkach. Poinformowano właściciela o zakresie planowanych prac i ich wpływie na obecny i przyszły sposób użytkowania nieruchomości. Właścicielka nie wyraziła zgody na realizację inwestycji ze względu na własne plany co do zabudowy działek. Jedyną formą, na jaką była w stanie się zgodzić, była odpłatna dzierżawa lub najem działek. Właścicielka odmówiła podpisania notatki z tego spotkania. Następnie, w piśmie z 27 listopada 2023 r. inwestor ponownie przedstawił właścicielce nieruchomości opis inwestycji oraz zakres prac, które miałyby być prowadzone na jej działkach. Zaproponował także formę prawną ograniczenia korzystania z nieruchomości – służebność przesyłu, oraz stosowne jednorazowe wynagrodzenie. W odpowiedzi, w piśmie z 4 stycznia 2024 r., właścicielka podkreśliła, że jest gotowa wyrazić zgodę na wykonanie wnioskowanych prac po zawarciu umowy najmu i wniosła o przesłanie jej wzoru takiej umowy wraz z propozycją wysokości czynszu. W jej ocenie bowiem zawieranie umów najmu zamiast umowy służebności przesyłu stanowi powszechną praktykę uregulowania prawa do korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorcę przesyłowego. W dalszej korespondencji mailowej pełnomocnika właścicielki z przedstawicielem inwestora, przedstawiła ona swoje oczekiwania finansowe w zakresie stawki czynszu za m2 zajętej nieruchomości.
Korespondencja między stronami trwała do 12 marca 2024 r., kiedy to przedstawiciel inwestora poinformował pełnomocnika właścicielki, że rokowania zakończyły się niepowodzeniem i sprawa zostanie przekazania na ścieżkę administracyjną.
Powyższe oznacza, że przez prawie 4 miesiące między stronami była prowadzona korespondencja mająca na celu przedstawienie swoich propozycji i osiągnięcie porozumienia bądź stwierdzenie, że nie jest ono możliwe. Co więcej, w dniu 17 lipca 2024 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną przed organem, na wniosek inwestora, co wskazuje, że dążył on do cywilnoprawnego załatwienia sprawy. Jednakże wzajemne oczekiwania stron były nie do pogodzenia, bowiem skarżąca upatrywała możliwości wyrażenia przez nią zgody na zajęcie jej nieruchomości wyłącznie w drodze zawarcia umowy najmu za określoną miesięczną kwotę, tymczasem Spółka preferowała zawarcie umowy ustanowienia służebności przesyłu za jednorazowym odszkodowaniem. Wyjaśnić wobec tego należy, że propozycja ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem mieści się w pojęciu zgody właściciela, o jakiej mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., o ile dojdzie do zawarcia umowy cywilnoprawnej, która pozwoli w sposób sprawny i bezkonfliktowy zrealizować cele publiczne (zob. wyrok NSA z dnia 7 września 2021 r., sygn. akt I OSK 4363/18, CBOSA). Natomiast kwestia preferowania takiej formy przez inwestora nie podlega ocenie Sądu w kontekście przesłanki prowadzenia rokowań. Strony miały prawo przedstawić swoje oczekiwania, co też uczyniły, lecz nie było możliwości osiągnięcia porozumienia – żadna ze stron nie chciała zrezygnować ze swojej propozycji, ani nie udało się znaleźć takiej formy porozumienia, lub stawki wynagrodzenia, która byłaby satysfakcjonująca dla wszystkich. Przy czym nie sposób uznać, aby propozycje inwestora miały w sposób oczywisty zmierzać do ich odrzucenia, co mogłoby świadczyć o prowadzeniu tych rokowań w złej wierze.
Nie można też zgodzić się, że pismo właścicielki z propozycją formy porozumienia oraz zakwestionowaniem szerokości pasa zajęcia nieruchomości, nie spotkało się z odpowiedzią inwestora. Wspomniane pismo skarżącej pochodzi z 4 stycznia 2024 r., a odpowiedź została udzielona w mailu do pełnomocnika z 16 stycznia 2024 r. W mailu tym wyjaśniono, że powszechna jest praktyka regulowana relacji właściciela nieruchomości ze Spółką w drodze umowy służebności przesyłu, a nie najmu, jak wskazywała właścicielka. Wyjaśniono też na jakiej podstawie wyznaczono pasy służebności przesyłu. Wobec tego nie jest zasadny zarzut, że inwestor nie odpowiadał na propozycje właścicielki i rokowań nie można uznać za przeprowadzone.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że prawidłowo ocenił Wojewoda, iż w sytuacji faktycznej zaistniałej w niniejszej sprawie przeprowadzone rokowania miały charakter realny. Tym samym spełnione zostały wszystkie przesłanki do ograniczenia korzystania z nieruchomości w trybie administracyjnym.
Badając zaś treść samego rozstrzygnięcia o ograniczeniu Sąd stwierdził, że zawiera ono wszystkie niezbędne elementy. Przede wszystkim określa przedmiot inwestycji, co pozwalało na zbadanie, czy jest to inwestycja celu publicznego, oraz prawidłowo wskazuje podmiot, na rzecz którego udzielono zezwolenia – E. S.A. Wojewoda sprecyzował także zakres prac na każdej z działek wraz ze wskazaniem powierzchni prac związanych z rozbiórką istniejącego odcinka sieci oraz obszarem trwałego zajęcia. Taki sposób opisania zakresu zajęcia nieruchomości, przy odzwierciedleniu go w załącznikach graficznych do decyzji Wojewody, jest w ocenie Sądu wystarczająco jasny, czytelny i precyzyjny co do zakresu ograniczenia.
W odniesieniu do wynikającej z decyzji powierzchni trwałego zajęcia nieruchomości wyjaśnić trzeba, że wynika ona z wniosku inwestora i zasadniczo - wiąże orzekające w sprawie organy. W orzecznictwie podkreśla się, że z uwagi na brak przepisów prawa określających szerokość pasów technologicznych oraz pasów ochronnych dla linii elektroenergetycznych - pasy ochronne każdorazowo wyznaczane są przez inwestora. To bowiem inwestor, jako właściciel linii, posiada wyspecjalizowane służby eksploatacyjne i posiada wiedzę m.in. jaki obszar oraz w jaki sposób pas technologiczny może być zagospodarowany w celu zapewniania prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania oraz eksploatowania linii energetycznej. Wobec tego określenie parametrów pasa technologicznego ustawodawca świadomie pozostawił dysponentom sieci elektroenergetycznych, którzy jego szerokość i długość określają każdorazowo w zależności od indywidualnych potrzeb. Natomiast rola organu orzekającego o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w związku z budową linii energetycznej sprowadza się w tej kwestii jedynie do zbadania, czy zakres żądania Spółki zawiera się w ograniczeniach wynikających z zapisów decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. O tym zaś, czy przyjęte ostatecznie przez inwestora wielkości zapewnią bezpieczeństwo użytkowania inwestycji, rozstrzygać będzie organ udzielający pozwolenia na budowę.
Z tych względów organ nie ma w tego rodzaju postępowaniach obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności na okoliczność określenia właściwej szerokości pasa technologicznego w związku z zamierzonym posadowieniem urządzeń/ terenu niezbędnego do przebudowy i rozbiórki linii oraz późniejszych czynności eksploatacyjnych przesyłowych (por. wyroki NSA z 31 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2618/16; z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 741/18; wyroki WSA w Gdańsku z 26 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 322/22; z 10 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 56/24; z 24 września 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 513/24, CBOSA).
Skoro więc w niniejszej sprawie szerokość pasa, w jakim dojdzie do trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z każdej z działek skarżącej, została oparta na treści wniosku inwestora i w żadnej mierze nie przekraczała parametrów określonych w planie miejscowym, to dokonane ograniczenie było zgodne z prawem, zaś organ nie miał podstaw do powołania w sprawie biegłego, jak domagała się skarżąca. Pas technologiczny został bowiem wytyczony proporcjonalnie do potrzeb zakładania i przeprowadzania oraz dalszego funkcjonowania przewodów i urządzeń w przestrzeni nieruchomości, w tym wykonywania prac konserwatorskich, czy też prac związanych z usuwaniem awarii, które wymagają uzyskania dostępu po obu stronach osi linii, a jednocześnie ogranicza prawa właścicielskie tylko w niezbędnym dla inwestora zakresie. Należy bowiem zauważyć, że wyznaczone pasy technologiczne są wąskie, co jednak stanowi korzyść dla właściciela, gdyż jest on w mniejszym stopniu ograniczony w swoich prawach, niż gdyby pas ten był wyznaczony szerzej.
Co więcej, w orzecznictwie przyjmuje się, że obszar ograniczenia w decyzji, wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., nie musi odpowiadać obszarowi określonemu w dokumentach planistycznych. Obszar ten musi jedynie mieścić się granicach strefy ochronnej, wskazanych w planie miejscowym, zaś same granice nie muszą się pokrywać (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1184/20, CBOSA). Niezasadne są więc również zarzuty skargi, że obszar ograniczenia jest znacznie węższy, niż strefa ochronna linii elektroenergetycznej 110 kV wyznaczona w planie na tym terenie. W planie bowiem przewidziano, że szerokość pasa technologicznego ww. linii wynosi po 14,5 m od osi linii w każdą stronę (§7 ust. 5 pkt 5 planu). Inwestor wnioskował natomiast o szerokość trwałego zajęcia 0,5 m, zaś pas budowlano - montażowy na czas robót ma wynosić na działce nr [...] po 3,5 m, a na działce nr [...] z jednej strony 2,5 m, a z drugiej 1,5 m. Takie też wartości przyjęto w zaskarżonej decyzji i niewątpliwie obszar ograniczenia ustalony decyzją mieści się w granicach strefy ochronnej wyznaczonej planem.
Trzeba wreszcie wskazać, że osoba lub jednostka organizacyjna występująca o zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ma obowiązek przywrócenia tej nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, zaś w wypadku, gdy przywrócenie to stanu poprzedniego nie jest możliwe, zastosowanie znajduje art. 128 ust. 4 u.g.n., który stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i art. 124-126 u.g.n. i powinno ono odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli więc wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. W takiej sytuacji odszkodowania nie ustala się od razu w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, lecz dopiero w następstwie jej wydania, jeżeli inwestor nie wywiąże się z obowiązku wskazanego w art. 124 ust. 4 u.g.n. (por. wyrok NSA z 5 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1389/06, CBOSA). Wynika to z faktu, że decyzja oparta o art. 124 u.g.n. stanowi jedynie tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, ale tylko w granicach określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania. (por. wyrok NSA z 11 lipca 2003 r., sygn. akt SA/Rz 1635/00, CBOSA). Natomiast kwestia szkód powstałych podczas realizacji inwestycji poza obszarem wskazanym w wymienionej decyzji nie może być przedmiotem postępowania odszkodowawczego, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. (Ewa Bończak-Kucharczyk, Komentarz aktualizowany do art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami, teza 5, System Informacji Prawnej LEX).
W związku z tym ewentualne naruszenia granic wyznaczonego obszaru zajęcia w toku eksploatacji założonych przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, w związku z którymi nastąpiło ograniczenie sposobu korzystania z działek skarżącej, będą mogły być dochodzone w drodze cywilnoprawnej, na co wskazywał zresztą inwestor w mailu z 16 stycznia 2025 r.
Podsumowując całość powyższych rozważań Sąd stwierdził, że skarżąca niewątpliwie została ograniczona w swoich prawach, niemniej ograniczenia te stanowią normalne następstwo wykonania inwestycji celu publicznego na terenie stanowiącym własność prywatną. Sytuacja taka jest dopuszczalną ingerencją w prawa obywateli, o której mowa w art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, ze względu na fakt, że inwestycja ta ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Ograniczenie to jest też zgodne z lokalnymi uregulowaniami planowania przestrzennego, a obszar ograniczenia nie narusza tych uregulowań. W rezultacie nie można było twierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z obrazą prawa materialnego w postaci art. 124 ust. 1 u.g.n.
Sąd ocenił też, że postępowanie w niniejszej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. W szczególności organy kompleksowo zgromadziły materiał dowodowy niezbędny do jej rozstrzygnięcia, co pozwoliło na ustalenie stanu faktycznego sprawy i istotnych okoliczności, w szczególności w zakresie przeprowadzonych rokowań, stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie dokonały jego oceny, która nie przekracza granic wyznaczonych w art. 80 k.p.a. W rezultacie trafnie przyjęto, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 124 u.g.n., której uzasadnienie spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie oceny tej nie zdołały podważyć zarzuty skargi, co wynika z powyższych rozważań.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za niezasadną i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło