II SA/Gd 510/12

Dnia 21 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 października 2011 roku, nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 31 października 2011 roku wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi. Termin do wniesienia skargi upłynął zatem skarżącemu w dniu 30 listopada 2011 roku. W dniu 3 sierpnia 2012 roku (czyli po ośmiu miesiącach od dnia, w którym upłynął termin do wniesienia skargi) skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zawierającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając ten wniosek skarżący wyjaśnił, że nie mógł wnieść skargi w terminie ze względu na stan zdrowia, który znacznie pogorszył się po zapoznaniu się przez skarżącego z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Ponadto nie znał przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011 roku o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym. Skarżący wyjaśnił, że znajduję się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Choruje na nowotwór wargi i nosa, chorobę wieńcową serca, niedotlenienie domózgowe i szyi, prostatę, stany depresyjne, zespół cieśni prawej dłoni, choroby zwyrodnienia kręgosłupa, kręgów szyjnych, kończyn oraz jaskra oczu. Nie ma pomocy od bliskich, ponieważ mieszka jedynie z niepełnosprawną córką. Zarządzeniem z dnia 29 października 2011 roku zobowiązano skarżącego aby w terminie 7 dni uzupełnił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, poprzez wskazanie przyczyn uchybienia terminu do wniesienia skargi, uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, a także podanie w jakim terminie (należy wskazać konkretną datę) przyczyny uchybienia terminu ustały. W odpowiedzi na to zarządzenie skarżący wyjaśnił, że przyczyną niedotrzymania terminu do wniesienia skargi był jego wiek - 86 lat oraz nieuleczalne choroby, o których informował w skardze. Stwierdził nadto, że stan jego zdrowia nie pozwala mu na normalne funkcjonowanie, uniemożliwiając jakąkolwiek aktywność w ściśle określonych terminach. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie "p.p.s.a.", sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Z przepisu tego wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przywrócenie uchybionego terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy i jednocześnie wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Z kolei brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). Z tego względu, za tego typu przeszkodę, nie można było uznać ani podeszłego wieku skarżącego, ani licznych jego chorób, mających charakter przewlekły. Również podnoszona przez skarżącego nieznajomość przepisów nie mogła uzasadniać przywrócenia terminu. W postanowieniu z dnia 16 stycznia 2009 roku (sygn. I OZ 966/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny kategorycznie stwierdził, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak: podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia (postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2002r., sygn. II UZ 90/01, OSNPUS 2003, nr 24, poz. 602); złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości (wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 1976r., sygn. IV PRN 8/76, Baza Orzeczeń LEX nr 7828 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1974 r., sygn. II CO 18/73, Baza Orzeczeń LEX nr 7372); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002r., sygn. II SA/Wr 1329/01, niepubl.); niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.); nieznajomość prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998r. I SA/Łd 153/97, Baza Orzeczeń LEX nr 37127). Na nagły charakter przeszkody, uniemożliwiającej dopełnienie obowiązku, wskazuje się również w innych, licznych orzeczeniach sądów. Przykładowo można jedynie wymienić: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 1998 r., sygn. SA/Łd 575/98 (Baza Orzeczeń LEX nr 36221); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1999 r., sygn. III SA 1436/99 (Baza Orzeczeń LEX nr 40057); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 1998 r., sygn. IV SA 2162/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 43285); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. I SA/Ka 1718/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 33415); postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008r., sygn. II OZ 712/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazuje również na tę istotną okoliczność J. P. Tarno w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz" (Warszawa 2004, s. 149). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do przywrócenia terminu, skoro skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Należy w tym miejscu wyjaśnić również, że wprawdzie skarżący nie wykazał aby przedmiotowy wniosek złożył w terminie zakreślonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. jednak Sąd rozpoznał go merytorycznie, podzielając prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 12 kwietnia 2011 r., sygn. II FZ 658/10 (Baza Orzeczeń LEX nr 1096794) i z 17 lipca 2009 roku, sygn. I OZ 728/09 (Baza Orzeczeń LEX nr 552400) stanowisko, zgodnie z którym: "Wojewódzki sąd administracyjny wydaje rozstrzygniecie merytoryczne na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin z art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany.". W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.