II SA/Gd 836/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B na decyzję Wojewoda Pomorski z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr NSP-VIII.7581.1.270.2023.BB w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Burmistrz Miasta Malborka wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego w przedmiocie orzeczenia o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z 10 stycznia 2023 r. P. (dalej jako: "inwestor", "Spółka") wystąpiła do Starosty Malborskiego, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej (dalej: "Starosta", "organ I instancji") o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu niskiego ciśnienia dn110PE oraz dn63PE przez nieruchomość położoną w M. składającą się z części działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], stanowiącą własność Miasta M. Decyzją z 16 sierpnia 2023 r. Starosta, działając na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.; dalej jako: "u.g.n."), ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], która jest własnością Miasta M., poprzez udzielenie inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu niskiego ciśnienia dn110PE oraz dn63PE z przyłączem gazu, a także zobowiązał Spółkę do zrealizowania inwestycji zgodnie z załącznikiem graficznym dołączonym do decyzji oraz przywrócenia ww. działki do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót budowalnych. Wojewoda Pomorski (dalej jako: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania Burmistrza Miasta Malborka (dalej jako: "Burmistrz", "strona", "skarżący"), decyzją z dnia 18 września 2024 r. uchylił w całości decyzję Starosty i orzekł o odmowie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi inwestora, prawomocnym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2025 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gd 1249/24, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 18 września 2024 r. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda, decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") jest zobligowany do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2025 r. W dalszej kolejności Wojewoda wskazał, że przedmiotowa sprawa dotyczy kwestii ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, która została uregulowana w art. 124 u.g.n. Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego". Udzielenie takiego zezwolenia jest zatem możliwe po spełnieniu łącznie następujących przesłanek: 1) planowana inwestycja będzie stanowiła inwestycję celu publicznego (o których mowa w art. 6 u.g.n.), 2) ograniczenie to będzie zgodne z planem miejscowym, bądź w przypadku jego braku z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz 3) nie będzie zgody właściciela (użytkownika wieczystego) na realizację inwestycji, przy czym warunkiem koniecznym jest uprzednie poprowadzenie z nim rokowań i załączenie do wniosku dokumentów z ich odbycia. W ocenie Wojewody w sprawie została spełniona pierwsza przesłanka wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. – wniosek inwestora z dnia 10 stycznia 2023 r. dotyczy nieruchomości, a jego przedmiot stanowi inwestycja celu publicznego. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 2 u.g.n. cel publiczny stanowią także budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Niewątpliwie bowiem prace polegające na założeniu i przeprowadzenie gazociągu niskiego ciśnienia dn 110 PE oraz dn 63 PE z przyłączem gazu, są realizacją celu publicznego. Organ zwrócił także uwagę, że zapewnienie dostaw gazu ma nie tylko podstawowe znaczenie dla poszczególnych jednostek, ale jest również istotne z punktu widzenia ogółu społeczeństwa. Ma ono bowiem bezpośredni wpływ na poziom życia obywateli. W dalszej kolejności Wojewoda wskazał, że w sprawie spełniona została także przesłanka zgodności zamierzenia inwestycyjnego z planem miejscowym. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda uznał, że Starosta prawidłowo przyjął, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony Uchwałą nr LII/483/2010 Rady Miasta Malborka, z dnia 5 listopada 2010 r., obejmuje swoimi ustaleniami przedmiotową nieruchomość. Zgodnie z wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, działka nr [...], objęta jest następującymi jednostkami bilansowymi: PP1 - Place i przestrzenie publiczne; MW2 - Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej; KDW - Tereny dróg wewnętrznych; KDD2 - Zielony parking; KDD1 - Ulice dojazdowe; MW1 - Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej; MU4 - Tereny zabudowy mieszkalno-usługowej; KDp4 - Ciągi piesze; ZP1 - Tereny zieleni urządzonej; KDpl - Ciągi piesze; MW3 - Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej; MU3 - Tereny zabudowy mieszkalno-usługowej; KDD3 - Ulice dojazdowe; KDp2 - Ciągi piesze; PP4 - Place i przestrzenie publiczne; ZP2 - Tereny zieleni urządzonej; PP3 - Place i przestrzenie publiczne; KDp3 - Ciągi piesze; ZP3 - Tereny zieleni urządzonej; U3 - Tereny zabudowy usługowej; U2 - Tereny zabudowy usługowej. W przepisach ogólnych ww. planu § 19 punkt 8 - ustala się, że niniejszy plan jest podstawą modernizacji i rozbudowy wszystkich sieci infrastruktury technicznej jako celu publicznego, niezbędnych do funkcjonowania całego obszaru planu. Tym samym należy uznać, że plan miejscowy dopuszcza lokalizację wnioskowanej inwestycji na przedmiotowej działce. Wojewoda zwrócił jednocześnie uwagę, że w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygane, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie, albo też którędy konkretnie będzie przebiegać. Kwestie te powinny być sprecyzowane uprzednio, albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego, w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Decyzja ta daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ nie jest natomiast uprawniony do analizowania lokalizacji inwestycji w innym zakresie, niż wskazał to inwestor. W zakresie usytuowania inwestycji na działce organ jest związany ustaleniami wynikającymi z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bądź decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie spełniona została także przesłanka wynikająca z art. 124 ust. 3 u.g.n. - przed wystąpieniem z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości, inwestor przeprowadził rokowania z właścicielem w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie prac związanych z realizacją wskazanego we wniosku przedsięwzięcia oraz, że rokowania te nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że pismem z dnia 20 sierpnia 2021 r., Burmistrz, poinformował inwestora, że w związku z ustanowieniem służebności przesyłu zlecono wycenę nieruchomości. W dniu 3 września 2021 r., sporządzono operat szacunkowy za ustanowienie służebności za ustanowienie służebności przesyłu gazociągu z przyłączami na działce w którym wartość jednorazowego wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu ustalono na kwotę 26.610 zł. W dniu 13 września 2021 r. został natomiast sporządzony protokół uzgodnień w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, z którego wynika, że Miasto M. ustanawia na działce nr [...] na obszarze 126 m2 na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego odpłatną służebność przesyłu polegającą na prawie wybudowania pod powierzchnią gruntu gazociągu, zgodnie z załącznikiem graficznym. Inwestor, w piśmie z dnia 8 listopada 2021 r., sformułował zarzuty wobec części zapisów sporządzonego operatu szacunkowego. W piśmie z dnia 21 marca 2022 r. Burmistrz poinformował inwestora, że z uwagi na to, iż rzeczoznawca majątkowy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w operacie szacunkowym, ustanowienie służebności przesyłu będzie możliwe na warunkach przedstawionych w protokole uzgodnień z 13 września 2021 r. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 28 sierpnia 2022 r. inwestor poinformował Burmistrza, że podtrzymuje swoje zarzuty sformułowane z piśmie z 8 listopada 2021 r. wobec operatu szacunkowego. Następnie, w piśmie z dnia 20 września 2022 r. Burmistrz poinformował Spółkę, że z uwagi na utratę ważności operatu szacunkowego zostanie zlecona ponowna wycena. W dniu 9 listopada 2022 r. został sporządzony nowy protokół uzgodnień w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, w którym jednorazowe wynagrodzenie z tytułu ustanowienia tej służebności ustalono na kwotę 26.811 zł. Protokół ten nie został podpisany przez inwestora, który postanowił zakończyć rokowania. Ustosunkowując się do powyższego Wojewoda wskazał, że choć ustawodawca w żaden sposób nie formalizuje momentu zakończenia rokowań, a zatem mogą być one zakończone w dowolnym czasie, to jednak konieczne jest wykazanie, że nie było szans na zawarcie porozumienia. Zdaniem Wojewody analiza dołączonych do wniosku dokumentów w niniejszej sprawie prowadzi do stwierdzenia, że inwestor spełnił wymóg uprzedniego przeprowadzenia rokowań. W sprawie ustanowienia służebności przesyłu dla gazociągu z przyłączami na działce nr [...] inwestor - jako podmiot zainteresowany realizacją celu publicznego - przeprowadził rokowania z Miastem. Na przestrzeni kilkunastu miesięcy strony prowadziły rozmowy i wymieniały pisma, mające na celu uzgodnienie warunków ustanowienia służebności. Miasto podejmowało działania wspierające proces rokowań - m. in. zleciło wycenę nieruchomości, przedkładało propozycje uzgodnień, a także odnosiło się merytorycznie do zgłaszanych przez inwestora zastrzeżeń. Pomimo przedstawienia dwóch protokołów uzgodnień - z 13 września 2021 r. oraz 9 listopada 2022 r. - nie doszło do zawarcia porozumienia. Ostatecznie inwestor zakończył rokowania, nie wyrażając zgody na proponowane warunki ustanowienia służebności. W świetle powyższego należy, zdaniem organu, stwierdzić, że mimo przeprowadzonych przez inwestora rokowań nie doszło do uzgodnienia warunków ustanowienia służebności przesyłu. Brak porozumienia wyczerpał możliwości polubownego uregulowania sprawy, co - zgodnie z art. 124 u.g.n. - uzasadniało podjęcie działań w trybie administracyjnym. Wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości był w pełni uzasadniony i konieczny dla realizacji celu publicznego. O pozytywnie zakończonych rokowaniach można byłoby mówić jedynie w przypadku, gdyby pomiędzy inwestorem a właścicielem nieruchomości doszło do porozumienia, które znalazłoby odzwierciedlenie w podpisanej umowie lub innym oświadczeniu woli, z którego wynikałaby zgoda na przeprowadzenie inwestycji. W niniejszej sprawie brak takiego dokumentu. Strony nie doszły do porozumienia. Inwestor mógł zakończyć rokowania. Za bezzasadny uznał jednocześnie organ odwoławczy zarzut strony dotyczący bezprzedmiotowości postępowania bezprzedmiotowości, albowiem w aktach sprawy znajduje się podpisany protokół uzgodnień pomiędzy inwestorem a właścicielem nieruchomości, co - zdaniem strony - miałoby świadczyć o osiągnięciu porozumienia, wykluczającym możliwość wydania decyzji na podstawie art. 124 u.g.n. Wojewoda wyjaśnił, że pomimo, iż protokół zawiera pewne ustalenia, nie może on być traktowany jako dokument potwierdzający skuteczne, ostateczne i wiążące porozumienie między stronami. Inwestor jednoznacznie nie wyraża zgody na realizację inwestycji, co wskazuje na brak wspólnego stanowiska oraz brak konsensusu co do warunków m. in. w kwestii wynagrodzenia związanego z ustanowieniem służebności. Pomimo że Miasto wyraża zgodę na realizację inwestycji, brak jest akceptacji ze strony inwestora co do przedstawionych warunków, czego potwierdzeniem jest brak wspólnie podpisanego dokumentu porozumienia. W efekcie nie można uznać, że strony osiągnęły porozumienie. Taki stan rzeczy powoduje, że przesłanka przewidziana w art. 124 u.g.n. jest spełniona, a prowadzone postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. W konsekwencji, bez uzyskania jasnej i dobrowolnej zgody wszystkich zainteresowanych stron, nie można uznać, iż zostały spełnione przesłanki do skutecznego zawarcia porozumienia, co ma kluczowe znaczenie dla dalszego procedowania w sprawie oraz oceny prawnej całego postępowania. Zdaniem Wojewody prowadzone w sprawie rokowania były rzeczowe, został określony szczegółowo zakres postulowanego dostępu do nieruchomości oraz zaproponowano zawarcie umowy. Te okoliczności prawidłowo zostały uznane za stan umożliwiający Inwestorowi wystąpienie na drogę postępowania administracyjnego. Reasumując Wojewoda uznał, że wszystkie przesłanki z art. 124 u.g.n. zostały w niniejszej sprawie spełnione, a zatem zasadnym było wydanie decyzji orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania ze wskazanej nieruchomości. Końcowo, odnosząc się do tego, że w decyzji Starosty nie rozstrzygnięto o kwestii odpłatności z tytułu ustanowienia służebności przesyłu organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenia odszkodowania za szkody powstałe na działkach w związku z inwestycją nie może być rozpatrywane w postępowaniu dotyczącym ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 u.g.n.). Ewentualne ustalenie wysokości odszkodowania za szkody powstałe, w związku z inwestycją może nastąpić jedynie w odrębnej decyzji Starosty wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, po zakończeniu przedmiotowych prac inwestycyjnych na nieruchomości. Dopiero wówczas rzeczoznawca majątkowy będzie mógł obiektywnie ocenić wartość wszystkich szkód wyrządzonych na nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Burmistrz, reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, a także o umorzenie toczącego się postępowania przed organami obu instancji względnie o zobowiązanie organu do wydania decyzji, na mocy której organ ten orzeknie o odmowie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 3 u.g.n. oraz w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 2 i art. 31 ust. 8 w zw. z art. 21 i art. 64 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., podczas gdy działania inwestora, zarówno poprzedzające złożenie przez niego wniosku o wszczęcie postępowania, jak i podjęte w toku postępowania, nosiły znamiona nadużycia prawa, bowiem ukierunkowane były wyłącznie na wykorzystanie prawnej możności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego w sposób wysoce instrumentalny, niezgodny z celem, jaki założył prawodawca tworząc odnośne przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz nieakceptowalny z punktu widzenia podstawowej aksjologii systemu prawnego. Zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i 77 w zw. z art 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przejawiającą się w pominięciu przez organ okoliczności, że działania inwestora postępowania podjęte przed wszczęciem postępowania oraz w jego toku nosiły znamiona nadużycia prawa. Końcowo wskazał na naruszenie art. 105 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie przez organy obu instancji, a następnie wydanie decyzji administracyjnej w sprawie, podczas gdy z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, powinno ono zostać umorzone. Dodatkowo wniósł o dopuszczenie pisma inwestora z dnia 30 lipca 2021 r. oraz pisma z dnia 20 sierpnia 2021 r. na okoliczność kontaktowania się inwestora ze skarżącym w sprawie ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu dla działki nr [...] obręb [...]; protokołu uzgodnień z dnia 13 września 2021 r. oraz protokołu uzgodnień z dnia 9 listopada 2022 r. na okoliczność, że skarżący zaproponował inwestorowi ustanowienie, na części nieruchomości wskazanej powyżej, służebności przesyłu za wynagrodzeniem; dokumentów – operatu szacunkowego wartości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu gazociągu z przyłączami na działce nr [...] obręb [...], sporządzonego w dniu 8 września 2021 r. przez rzeczoznawcę majątkowego B. S. i operatu szacunkowego wartości wynagrodzenia - za ustanowienie służebności przesyłu gazociągu z przyłączami na działce nr [...] obręb [...], sporządzonego w dniu 31 października 2022 r. przez rzeczoznawcę majątkowego B. S., pisma inwestora z dnia 28 sierpnia 2022 r. oraz pisma B. S. z dnia 18 marca 2022 r. – na okoliczność rynkowej wartości służebności oraz nielojalnego, pozornego działania inwestora postępowania w toku wymiany korespondencji ze skarżącym; pisma z up. Burmistrza Miasta Malborka z dnia 21 marca 2022 r. oraz pisma - dokumentu elektronicznego - inwestora z dnia 7 września 2022 r. na okoliczność zwłoki inwestora podczas wymiany korespondencji. Wojewoda Pomorski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja z 29 sierpnia 2025 r. Wojewody Pomorskiego (dalej jako: "organ II instancji", "Wojewoda") utrzymująca w mocy decyzję Starosty Malborskiego z 16 sierpnia 2023 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], która jest własnością Miasta M., poprzez udzielenie inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu niskiego ciśnienia dn110PE oraz dn63PE z przyłączem gazu, a także zobowiązał Spółkę do zrealizowania inwestycji zgodnie z załącznikiem graficznym dołączonym do decyzji oraz przywrócenia ww. działki do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót budowalnych. Należy zauważyć, że sprawa jest przedmiotem kolejnej kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej jako: "WSA", "Sąd"). Poprzednia decyzja Wojewody z 18 września 2024 r. została uchylona prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 3 kwietnia 2025 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gd 1249/24. Oznacza to, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji oraz sąd orzekający w ramach kontroli kolejnych decyzji są związane oceną prawną wynikającą z wcześniejszego, prawomocnego orzeczenia. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Art. 170 P.p.s.a. stanowi natomiast, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym jeżeli w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym wyrokiem, to obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie związania wynikającego z treści tego wyroku (wyrok NSA z 12 września 2025 r., III OSK 178/24, Lex nr 3916780). Moc wiążąca orzeczenia oznacza, że wskazane w art. 170 P.p.s.a. podmioty muszą przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu - a co za tym idzie nie może być już ponownie badana w następnych postępowaniach. Związanie wyrokiem nie dotyczy jednak wyłącznie prawa, ale rozciąga się również na ocenę stanu faktycznego sprawy (wyrok WSA w Gdańsku z 15 października 2025 r., II SA/Gd 488/25; wyrok WSA w Krakowie z 5 września 2025 r., III SA/Kr 688/25, Lex nr 3915411; wyrok WSA we Wrocławiu z 5 sierpnia 2025 r., I SA/Wr 355/25, Lex nr 3920510). Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 P.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego tę ocenę (wyrok NSA z 14 września 2022 r., II FSK 893/21; wyrok NSA z 27 listopada 2025 r., III FSK 1001/25). W myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ustanowiona w art. 170 P.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (wyrok z 28 czerwca 2022 r., II GSK 272/19). Materialnoprawną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.; dalej jako: "u.g.n."), zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (ust. 1). Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (ust. 3). Przytoczone wyżej przepisy regulują kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania m. in. energii elektrycznej. Ponownie rozpoznając sprawę (wobec uchylenia przez Sąd decyzji sprawa "wróciła na etap postępowania odwoławczego) Wojewoda był związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu. Należy podkreślić, że WSA uznał, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki wydania decyzji na podstawie art. 124 u.g.n.: 1) zamierzona inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego; 2) jest zgodna z obowiązującym na tym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym Uchwałą Nr LII/483/10 Rady Miasta Malborka z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Centrum Miasta Malborka - terenu Starego Miasta położonego w obrębie murów obronnych (Dz. Urz. Wojew. Pomor. z 2011 r. numer 8, pozycja 212) 3) w sprawie przeprowadzono wymagane ustawą rokowania. Sąd zaznaczył także, że podziela prezentowany w judykaturze pogląd, że proces rokowań nie może przebiegać w nieskończoność, tj. dopóki jedna ze stron nie zmieni swojego stanowiska i nie przyjmie proponowanych warunków. W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury zmierzającej do wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. (zob. wyroki NSA: z 14 grudnia 2017 r., I OSK 1375/17, z 24 listopada 2017 r. I OSK 970/17 i z 6 lipca 2016 r., I OSK 298/15). Z uwagi na powyższe i brak możliwości dokonania innych, samodzielnych ustaleń Wojewoda również uznał, że zostały w sprawie spełnione przesłanki wydania decyzji, o której mowa w art. 124 u.g.n. Konsekwencją powyższego było utrzymanie w mocy decyzji Starosty Malborskiego ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] opow. 4,6153 ha, położonej w obr. [...], gmina Miasta M. Dokonując sądowej kontroli decyzji Wojewody Sąd uznał, że została ona wydana zgodnie z prawem i w całości respektuje skutki wynikające ze związania organu administracji treścią wcześniejszego prawomocnego wyroku wydanego w tej sprawie. Nie ma zatem podstaw by wyeliminować ją z obrotu prawnego. W odniesieniu do zarzutów skargi należy wskazać, że są one niezasadne i w przeważającej części kwestionują okoliczności już przesądzone we wcześniejszym wyroku Sądu, które na obecnym etapie postępowanie nie mogą być inaczej ocenione. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że działania uczestnika postępowanie (P. Sp. z o.o.) nosiły znamiona nadużycia prawa jako ukierunkowane na wykorzystanie prawnej możności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Istota przewidzianej w art. 124 u.g.n. instytucji prawnej sprowadza się do administracyjnego sposobu ograniczenia korzystania z nieruchomości dla realizacji celu publicznego w przypadku, gdy nie ma możliwości porozumienia się z właścicielem nieruchomości na drodze umowy cywilnoprawnej. Ocena zasadności i prawidłowości wydania decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości dokonywana jest w ramach administracyjnego toku instancji oraz w trybie kontroli sądowej. Nie można skutecznie postawić zarzutu nadużycia prawa w sytuacji, gdy dany podmiot korzysta z przysługujących mu na mocy ustawy uprawnień i czyni to zgodnie z prawem. Z taką sytuacją, w ocenie Sądu, mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, wobec czego postawiony zarzut uznać należy za nieuzasadniony. Wbrew stanowisku skarżącego, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania przeprowadzono rokowania, co zostało ustalone już wcześniej, a jednocześnie nie doprowadziły one do porozumienia między inwestorem (uczestnikiem postępowania sądowego) a właścicielem nieruchomości. Zarzut bezprzedmiotowości postępowania nie ma postaw w materiale dowodowym, albowiem sama wymiana protokołów uzgodnień nie stanowi zawarcia umowy. Tym bardziej, że w obu protokołach (z 13 września 2021 r. i 9 listopada 2022 r.) wyraźnie wskazano, że po zaksięgowaniu należności Burmistrz Miasta M. złoży przed notariuszem oświadczenie o ustanowieniu służebności przesyłu. Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że protokół z 13 września 2021 r. został za P. sp. z o.o. parafowany przez nie wiadomo kogo, a protokół z 9 listopada 2022 r. nie zawiera nawet parafy. Wskazywane w skardze powody, dla których nie doszło do umownego uregulowania zajęcia nieruchomości (gospodarowanie mieniem komunalnym i rażąco niska kwota) są bez znaczenia dla oceny przesłanek wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w trybie administracyjnym. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną. Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.