II SA/Gd 852/25

WyrokWSA w Gdańsku2026-03-04

Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Diana Trzcińska, Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym mężem przez wnioskodawczynię uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, a tym samym uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą nad mężem nie jest na tyle czasochłonny i absorbujący, aby obiektywnie uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W związku z tym nie został spełniony warunek bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki, co jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia zatrudnienia i nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy a opieką. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych decyzji, organy ponownie rozpatrzyły sprawę, przeprowadzając kolejne wywiady środowiskowe. Ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 sierpnia 2025 r., nr SKO Gd/5931/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Pani W. S. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 8 sierpnia 2025 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 19 listopada 2021 r. Skarżąca złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sierakowicach wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem S. Z. Podczas przeprowadzonego w dniu 7 grudnia 2021 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że S. Z. w 2016 r. przeszedł ostry zawał serca, a w 2018 r. – udar. Po przebytym udarze cierpi na niedowład połowiczny prawostronny, a także na chorobę wieńcową wielonaczyniową i nadciśnienie tętnicze. W trakcie wywiadu środowiskowego S. Z. wskazał, że w ramach sprawowanej opieki Skarżąca przygotowuje wszystkie posiłki, pali w piecu, pomaga mu w porannej i wieczornej toalecie, ubieraniu się, podaje lekarstwa, wykonuje ćwiczenia usprawniające, masaże, a także pierze, sprząta, porządkuje dokumentację, w wolnych chwilach towarzyszy mężowi w oglądaniu telewizji, wychodzi z nim na spacery. Mąż Skarżącej wyjaśnił, że po przebytym udarze miewa nocne lęki, nie może zostać w domu sam, bo gdyby się przewrócił, nie byłby w stanie sam wstać. Ponadto, S.Z. wskazał, że nie jest w stanie pokroić chleba, czy też go posmarować. Wyjaśnił, że z powodu udaru ma liczne ograniczenia w funkcjonowaniu fizycznym, jak i psychicznym. Podczas wywiadu środowiskowego mąż Skarżącej oświadczył, że używa sprzętu rehabilitacyjnego i korzysta z wózka podczas spacerów, używa balkonika oraz kul, a potrzeby fizjologiczne załatwia "na toalecie, która znajduje się w pokoju". Skarżąca załatwia wszystkie sprawy urzędowe, robi zakupy, dba o kontakty z lekarzami. S. Z. oświadczył, że obecność żony jest niezbędna w jego codziennym funkcjonowaniu, dlatego nie widzi możliwości, aby Skarżąca mogła podjąć jakiekolwiek zatrudnienie. W piśmie z 18 stycznia 2022 r., na wezwanie organu, pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, iż S. Z. wymaga opieki od marca 2018 r., jest osobą leżącą, a wnioskodawczyni sprawuje nad nim opiekę w pełnym wymiarze czasu, pomagając we wszelkich czynnościach. Pełnomocnik Skarżącej wskazał, że mąż Skarżącej wymaga pomocy przy spożywaniu posiłków, poruszaniu się po mieszkaniu, wstawaniu z łóżka, a także wykonywaniu wszelkich czynności higienicznych. Organ I instancji ustalił ponadto, że ostatnie zatrudnienie Skarżącej miało miejsce w okresie od 4 stycznia 2010 r. do 14 marca 2010 r. Następnie, do 5 stycznia 2022 r. przysługiwał jej status osoby bezrobotnej. W świetle tak zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją z 23 lutego 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia stwierdzając, że przyczynę odmowy stanowi niespełnienie warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ niepełnosprawność męża Skarżącej nie powstała przed ukończeniem przez niego 25. roku życia. Organ I instancji uznał ponadto, że nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji wskazał również na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Wójta, zakres czynności wykonywanych w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem nie uniemożliwia podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, iż wykonywane przez nią czynności opiekuńcze względem męża sprowadzają się do pomocy w ubieraniu, podawania leków, przygotowywania posiłków. Pozostałe zaś czynności, takie jak sprzątanie, gotowanie, pranie, robienie zakupów, to czynności związane z prowadzeniem domu a nie bezpośrednio z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ponadto, zdaniem organu I instancji, nie można uznać, iż opisane przez wnioskodawczynię czynności, takie jak wyjścia na spacer, towarzyszenie mężowi w oglądaniu telewizji, porządkowanie dokumentacji, stanowią o sprawowaniu stałej i permanentnej opieki uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia. W ocenie organu, mimo sprawowania opieki nad mężem, Skarżąca ma możliwość podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Na skutek wniesionego odwołania decyzją z 27 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji w zakresie zaistnienia negatywnej przesłanki, wynikającej z art. 17 ust. 1b oraz z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium zgodziło się natomiast z organem I instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad mężem, z uwagi na zakres czynności związanych ze sprawowaną opieką, a także datę zakończenia pracy zawodowej przez Skarżącą. W ocenie organu odwoławczego, przeprowadzony wywiad wyraźnie potwierdza, że czynności jakie wykonuje Skarżąca wynikają z faktu wspólnego zamieszkiwania z mężem. Czynności wchodzące w zakres opieki związanej wyłącznie z mężem - pomoc w toalecie, dawkowanie leków, masaże, umawianie i towarzyszenie w wizytach lekarzy - nie są na tyle czasochłonne, by stanowić przeszkodę w podjęciu pracy zawodowej. Wskazane czynności opiekuńcze związane tylko z osobistą opieką nad osobą niepełnosprawną nie zajmują bowiem Skarżącej takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby - przy należytej organizacji opieki nad mężem - nie mogła ona podjąć pracy zarobkowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium za istotną uznało także okoliczność, iż Skarżąca ostatni raz była aktywna zawodowo w 2010 r., a potem przez 12 lat była osobą bezrobotną. Jak wskazano, w niniejszej sprawie aktywność zawodowa Skarżącej niewątpliwie ustała na długo przed ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności jej męża, co oznacza, że Skarżąca - także z tego względu - nie spełnia warunków uprawniających do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, określonych przepisami art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W wyniku wniesionej skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 968/22, uchylił decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, na szereg uchybień proceduralnych zaistniałych w toku postępowania, a także na konieczność zbadania w sposób prawidłowy i rzetelny zakresu wymaganej i sprawowanej przez Skarżącą nad mężem opieki. WSA w Gdańsku zauważył, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki w sposób stały, co nie oznacza jednak opieki całodobowej, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza tezy organów, iż zakres sprawowanej przez Skarżącą nad mężem opieki daje się pogodzić z podjęciem pracy. W szczególności przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy, w sposób ogólny przedstawiający charakter sprawowanej opieki, nie dawał jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy wymiar pomocy udzielanej przez Skarżącą uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Organ odwoławczy natomiast nie przedstawił żadnych przekonywujących argumentów przemawiających za możliwością pogodzenia niezbędnej opieki nad mężem z podjęciem zatrudnienia. Jednocześnie organy obu instancji nie poczyniły jakichkolwiek rozważań w kontekście tego, czy Skarżąca jest zdolna do podjęcia pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania przez nią zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, koncentrując się wadliwie jedynie na momencie ustania ostatniego udokumentowanego zatrudnienia Skarżącej. Sąd nakazał ustalić szczegółowy zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem w kontekście jego ograniczeń związanych z chorobami, na które cierpi i dokonania oceny, czy jej wymiar uniemożliwia Skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Decyzją z 27 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 31 października 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Skarżącej. Wójt Gminy Sierakowice decyzją z 17 stycznia 2024 r. po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z 19 listopada 2021 r., odmówił jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i opieki nad mężem, S. Z. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyczyną odmowy prawa do świadczenia jest brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem pracy przez Skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy oraz niespełnienie warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem przez nią 25 roku życia. Decyzją z 11 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku ponownie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 1b nie może stać na przeszkodzie do nabycia przez opiekuna osoby dorosłej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto Wójt Gminy Sierakowice nie potwierdził historii zatrudnienia oraz kwalifikacji zawodowych Skarżącej. Nie potwierdzono również właściwymi oświadczeniami faktów osobistego stawiennictwa niepełnosprawnego w urzędzie 5 stycznia 2022 r. - w celu dostarczenia zaświadczenia z urzędu pracy oraz 22 stycznia 2022 r. - w celu złożenia wniosku o dodatek osłonowy. Na koniec Kolegium dodało, że po raz kolejny przeprowadzony wywiad środowiskowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy wymiar pomocy udzielanej przez Skarżącą uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. W dniu 14 października 2024 r. po raz trzeci przeprowadzony został wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Skarżącej. Skarżąca oświadczyła w nim, że ma wykształcenie podstawowe, a przed podjęciem opieki nad mężem pracowała zawodowo od 1996 r. do 2007 r. Następnie podejmowała się prac głównie przy sadzeniu, pieleniu oraz zbiorze truskawek, była również zarejestrowana w Urzędzie Pracy w Kartuzach. Zgodnie z jej oświadczeniem w ramach opieki nad mężem wykonuje czynności takie jak przygotowywanie posiłków, pomoc w ubieraniu oraz przy korzystaniu z toalety i utrzymaniu higieny osobistej, pomoc w organizowaniu wizyt lekarskich, przy których mu towarzyszy, mierzenie ciśnienia 2-3 razy dziennie, sprzątanie i rozpalanie ognia w piecu. Wójt Gminy Sierakowice decyzją z 24 października 2024 r. po raz kolejny odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i opieki nad mężem. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyczyną odmowy jest brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem pracy przez Skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Organ ustalił, że mąż Skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, choruje przewlekle na nadciśnienie tętnicze, w 2016 r. przeszedł zawał serca, a w 2018 r. udar mózgu i ma prawostronny niedowład. Nie jest on osobą leżącą, po mieszkaniu porusza się samodzielnie, natomiast poza domem korzysta z kul lub wózka inwalidzkiego. Skarżąca pomaga mężowi przy ubieraniu, czynnościach higienicznych, dawkuje i podaje lekarstwa, a także przygotowuje posiłki, mierzy mężowi ciśnienie krwi, wykonuje masaże ciała oraz spaceruje z nim. Ponownie rozpoznając sprawę, stosując się do wytycznych zawartych w decyzji Kolegium z 27 września 2023 r. uchylającej wcześniejszą decyzję organu pierwszej instancji, Wójt wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień. Ta w odpowiedzi oświadczyła, że sprawuje całodobową opiekę nad mężem, pomaga mu w ubieraniu i czynnościach higienicznych, robi mu masaże, podaje leki, przygotowuje posiłki. Wnioskodawczyni nie podała konkretnie, ile czasu zajmują jej te czynności, oświadczyła też, że nie zostawia męża samego, a zakupy robi im sąsiad. W tym kontekście organ podkreślił, że wnioskodawczyni podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 30 października 2023 r. oświadczyła, iż to ona robi zakupy. W ocenie organu I instancji opieka nad mężem sprawowana przez Skarżącą nie ma charakteru stałego, a pozostałe czynności takie jak pranie i sprzątanie to czynności związane z prowadzeniem domu, a nie bezpośrednio z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Skarżąca ma zatem zdaniem organu możliwość podjęcia pracy w niepełnym wymiarze, co nie powinno kolidować ze sprawowaną opieką, gdyż czynności opiekuńcze zajmują wnioskodawczyni około kilku godzin dziennie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpoznając odwołanie Skarżącej, decyzją z 8 sierpnia 2025 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Sierakowice z 24 października 2024 r. Kolegium wskazało, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 20 grudnia 2021 r. S. Z. został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji od 1 października 2019 r., a orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 29 stycznia 2021 r., został on uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji z powodu choroby neurologicznej. Orzeczenie zostało wydane na okres do 30 listopada 2025 r. Kolegium nie kwestionując znacznego stopnia niepełnosprawności S. Z.. uznało, że niezbędne było poczynienie ustaleń co do tego, czy niepodejmowanie przez Skarżącą pracy ma związek z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Powołując się na ustalenia poczynione przez organ I instancji m.in. podczas wywiadów środowiskowych przeprowadzonych 7 grudnia 2021 r. i 15 października 2024 r. Kolegium uznało, że taki związek nie zachodzi. Podkreślono, że S. Z. dwukrotnie osobiście, w styczniu 2022 r. bez użycia jakiegokolwiek wspomagającego sprzętu stawił się w urzędzie gminy w celu dostarczenia zaświadczenia z urzędu pracy i złożenia wniosku o dodatek osłonowy, co potwierdza notatka służbowa sporządzona 2 października 2023 r. W odniesieniu do twierdzeń Skarżącej, że stan zdrowia jej męża się pogarsza, Kolegium w trakcie postępowania odwoławczego pismem z 21 marca 2025 r. wezwało do przedstawienia, w jakim stopniu stan zdrowia S. Z. pogorszył się od stycznia 2022 r. oraz do wyjaśnienia, czy jest on uprawniony do świadczenia wspierającego przewidzianego przepisami ustawy o świadczeniu wspierającym z dnia 7 lipca 2023 r. W odpowiedzi pełnomocnik Skarżącej przekazał Kolegium kartę informacyjną leczenia szpitalnego S. Z. z okresu od 23 kwietnia do 10 maja 2018 r, a zatem sprzed siedmiu lat i wyjaśnił, że mąż Skarżącej nie ubiega się o świadczenie wspierające z uwagi na fakt zawisłości niniejszego postępowania. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Kolegium uznało, że mąż Skarżącej jest w miarę samodzielny, dlatego zakres czynności wykonywanych w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem nie uniemożliwia Skarżącej podjęcia zatrudnienia. Czynności opiekuńcze wykonywane względem małżonka sprowadzają się do pomocy w ubieraniu, podawania leków, przygotowywaniu posiłków i nie są na tyle czasochłonne, by być przeszkodą w podjęciu pracy zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium podkreśliło, że mąż Skarżącej nie jest osobą leżącą niezdolną do samodzielnego spożywania posiłków czy przyjmowania lekarstw, zatem to nie konieczność opieki nad mężem jest przyczyną rezygnacji z zatrudnienia. Nie zachodzi więc związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad mężem, Skarżąca nie spełnia zatem warunków uprawniających do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 8 sierpnia 2025 r. zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu sprzed 1.01.2024 r.), zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że nie zachodzi związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, podczas gdy taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje, ponieważ zakres opieki świadczony przez Skarżącą wypełnia dyspozycję tego przepisu, gdyż zgodnie z prawidłową wykładnią, osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz o zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w sprawie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzją z 23 lutego 2022 r. organ I instancji odmówił Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji decyzją z 27 września 2022 r. Decyzja ta wyrokiem WSA w Gdańsku z 7 czerwca 2023 r., II SA/Gd 968/22, została uchylona, a Sąd zwrócił uwagę na szereg uchybień proceduralnych zaistniałych w toku postępowania, a także na konieczność zbadania w sposób prawidłowy i rzetelny zakresu wymaganej i sprawowanej przez Skarżącą nad mężem opieki. WSA w Gdańsku zauważył, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki w sposób stały, co nie oznacza jednak opieki całodobowej, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza tezy organów, iż zakres sprawowanej przez Skarżącą nad mężem opieki daje się pogodzić z podjęciem pracy. Skarżąca podkreśliła, że jej mąż w związku z przebytym udarem oprócz dolegliwości fizycznych ma również ograniczoną sprawność intelektualną, co rodzi konieczność stałego nadzoru nad nim i uniemożliwia pozostawianie go bez opieki. Organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjął, że mąż Skarżącej nie był osobą leżącą i do kiedy w jego ocenie pozostawał w dobrej kondycji, a i obecnie jest "w miarę sprawny". Skarżąca oświadczyła, że wykonuje wszystkie czynności wobec osoby wymagającej opieki nie tylko związane z codziennym funkcjonowaniem męża, ale w szerszym aspekcie - niezbędne do jego pełnej egzystencji, której nie można sprowadzać do samodzielnego załatwiania potrzeb fizjologicznych i poruszania się (z niemałym trudem i przy pomocy kul). W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W przedmiotowym postępowaniu Sąd ponownie rozpoznaje sprawę po uprzednim uchyleniu decyzji administracyjnej wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd jest związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez sąd, który poprzednio rozpoznawał tę sprawę i uchylił decyzję. Natomiast w myśl art. 171 tej ustawy, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Związanie organów administracji publicznej oraz sądów oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie (wyr. NSA z 8 stycznia 2020 r., I OSK 403/19; wyr. NSA z 19 października 2007 r., II FSK 1128/06; orzecznictwo sądów administracyjnych dostępne jest na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena prawna dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia. Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to głównym kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyr. NSA z 22 kwietnia 2022 r., I OSK 805/19; wyr. NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10). W konsekwencji – w realiach niniejszej sprawy kontrola zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności odnosi się do weryfikacji wykonania wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych przez tut. Sąd w wyroku z 7 czerwca 2023 r., II SA/Gd 968/22. Sąd ten dopatrując się naruszenia przez SKO przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a nakazał ustalić szczegółowy zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem w kontekście jego ograniczeń związanych z chorobami, na które cierpi i dokonać oceny, czy jej wymiar uniemożliwia Skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. W toku ponownie prowadzonego postępowania przeprowadzone zostały dwa kolejne wywiady środowiskowe: pierwszy w dniu 31 października 2023 r., a drugi 14 października 2024 r. Zwrócono się również o przedłożenie dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że stan zdrowia podopiecznego pogarsza się – tak jak twierdziła Skarżąca. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390) – zwanej dalej "u.ś.r." Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca jako współmałżonek osoby wymagającej opieki jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do alimentacji (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje ustalenie spełniania przesłanek powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. (pozytywna przesłanka przyznania świadczenia – tzw. związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem). Przedmiotem sporu jest, czy Skarżąca nie podejmuje pracy zarobkowej wyłącznie z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Z oceną tej przesłanki wiąże się także konieczność ustalenia zakresu pomocy świadczonej podopiecznemu po to, aby ustalić, czy rzeczywiście jest on tego rodzaju, że uzasadnia całkowitą rezygnację z zatrudnienia (jego podjęcia), gdyż nie ma jakiejkolwiek możliwości pogodzenia pracy – nawet w częściowym wymiarze - z taką opieką. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, w zakresie niespełnienia przez Skarżącą pozytywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikającej z powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dotyczącej tzw. związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z podjęcia zatrudnienia, a świadczoną przez Skarżącą opieką na rzecz małżonka. Jak wskazał Sąd uprzednio rozpoznający sprawę, z przytoczonego wyżej już art. 17 ust. 1 u.ś.r., wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej lub jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przy czym rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne jest to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 maja 2020 r., III SA/Gd 408/20, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast organ pomocowy, jest zobowiązany wyłącznie do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W wyroku z 7 czerwca 2023 r. Sąd zauważył, że przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Natomiast, to sprawowana faktycznie opieka musi obiektywnie uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., I OSK 1549/19, przywołane orzecznictwo dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej Sąd uprzednio rozpoznający sprawę wskazał, że z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Oznacza to, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia oraz czy istnieje opisany wyżej związek przyczynowo - skutkowy. Przy tym podkreślić należy, że ocena taka dla swej kompletności winna uwzględniać specyfikę schorzeń, które zdeterminowały orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności u osoby podlegającej opiece. W ocenie Sądu, samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym, nie przesądza o tym, że opiekun osoby niepełnosprawnej sprawuje opiekę uprawniającą do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie w jej szczególnych okolicznościach, a ocena ta winna spełniać standardy postępowania dowodowego określone w k.p.a. Sąd w wyroku z 7 czerwca 2023 r. stwierdził również, że treść orzeczenia o niepełnosprawności determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności i adekwatną do rzeczywistych potrzeb podopiecznej, a jej rozmiar wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową. Zdaniem Sądu, opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości i długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak opieki całodobowej (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz, że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (tak B. Chludziński (w:) P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2021, uwagi do art. 17; wyrok WSA w Rzeszowie z 27 sierpnia 2019 r., II SA/Rz 590/19; wyrok WSA we Wrocławiu z 6 listopada 2019 r., IV SA/Wr 287/19; wyrok WSA w Gliwicach z 25 listopada 2019 r., II SA/Gl 970/19, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podkreślił również, że istotnym czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając tę sprawę, uwzględniwszy wyrażoną uprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 7 czerwca 2023 r. ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania, zauważyć należy, że w sprawie przeprowadzono łącznie trzy wywiady środowiskowe. Obowiązkiem Kolegium była ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu (por. wyrok NSA z 30 marca 1988 r., SA/Po 1495/87, niepubl.), co innymi słowy oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, chyba że chodzi o dowody dotyczące okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z 6 października 1993 r., I SA 1270/93, OSP 1994, nr 7-8, poz. 131). Zdaniem Sądu, ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego przez SKO, w tym w szczególności wywiadów środowiskowych przeprowadzonych po rozstrzygnięciu sprawy wyrokiem z czerwca 2023 r., dokonana została w zgodzie z regulacją art. 80 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie wskazało, że z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika, że podopieczny jest dostatecznie samodzielny, dlatego zakres czynności wykonywanych w związku ze sprawowaniem opieki nie uniemożliwia Skarżącej podjęcia zatrudnienia. Niepełnosprawny w 2016 r. przeszedł ostry zawał serca, a w roku 2018 udar. Po przebytym udarze cierpiał na niedowład połowiczny prawostronny, chorobę wieńcową wielonaczyniową i nadciśnienie tętnicze. Po udarze miewa nocne lęki. Podczas wywiadu środowiskowego w dniu 30 października 2023 r. ustalono, że podopieczny porusza się po mieszkaniu przy asekuracji żony, poza domem wychodząc na spacery korzysta z kul lub z wózka inwalidzkiego. Skarżąca podała, że podopieczny wymaga bezwzględnie wsparcia przy czynnościach higienicznych, nie jest pampersowany. Sam ma duże trudności w przygotowaniu posiłku natomiast spożywa go sam. Skarżąca podkreśliła także, że podobnie jest z przyjmowaniem lekarstw. Jednocześnie, na podstawie wyjaśnień Skarżącej ustalono następujący zakres czynności opiekuńczych: robienie zakupów oraz robienie wszelkich opłat, porządkowanie mieszkania, pranie, pomoc w ubieraniu oraz higienie codziennej, przygotowywanie posiłku, motywowanie do ich spożywania, przygotowywanie lekarstw i nadzorowanie ich przyjmowania, mierzenie ciśnienia krwi, masaże ciała oraz ćwiczenia usprawniające– motywowanie do wysiłku w formie ćwiczeń i spacerów, przygotowywanie zabiegu tak zwanej wirówki stóp. Ponadto opieka obejmuje cały czas asystowanie podczas przemieszczania się. Zdarza się podopiecznemu, iż potyka się i przewraca, gdyż ma zawroty głowy. Towarzyszą mu lęki, jak podała Skarżąca nie chce pozostawać w mieszkaniu. Z kolei w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 października 2024 r. Skarżąca podała, że w ramach czynności opiekuńczych: pomaga w czynnościach dnia codziennego, to jest przygotowywanie posiłku 3 do 4 razy dziennie, dbałość o higienę osobistą poranną i wieczorną, pomoc w korzystaniu z toalety, pomoc w ubieraniu się, załatwianie spraw bieżących w urzędach, organizowanie dojazd i towarzyszenie w wizytach lekarskich, organizowanie i podawanie lekarstw, dbanie o czystość otoczenia, palenie w piecu oraz pomoc w usprawnianiu zaburzonych funkcji organizmu przez masaże i ćwiczenia usprawniające, organizowanie wypoczynku oraz dbałość o stan fizyczny i psychiczny męża. Skarżąca przedstawiła także między innymi trzy orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z lat 2019 – 2021 oraz oświadczenie o sprawowanej opiece, z którego wynika, że Skarżąca musi cały czas przebywać przy mężu. Wymiar opieki to cały dzień od rana do wieczora oraz w nocy. Natomiast zakres wskazywanych w oświadczeniu czynności to przygotowywanie śniadania, obiadu, kolacji, wykonywanie stałego mycia, golenia, podawanie lekarstw, sprzątanie, pranie, rehabilitacja umawianie do lekarza, robienie zakupów, robienie ognia dwa razy dziennie, mierzenie ciśnienia dwa razy dziennie, podawanie lekarstw oraz pomoc w toalecie porannej i wieczornej. W trakcie przeprowadzania ostatniego z wywiadów, podopieczny przebywał w łóżku. Oświadczył, że czasami musi korzystać z wózka inwalidzkiego. Samodzielnie spożywa posiłki przyrządzone i podane przez Skarżącą, samodzielnie przyjmuje lekarstwa dawkowane przez nią. Niepełnosprawny potrzeby fizjologiczne załatwia na toaletce, która znajduje się w pokoju. Zdaniem Sądu SKO w prawidłowo przeprowadziło ocenę zebranych materiałów dowodowych. SKO stwierdziło, że mąż Skarżącej jest wystarczająco samodzielny, gdyż był wstanie stawić się osobiście w urzędzie gminy (styczeń 2022 r.) bez użycia jakiegokolwiek wspomagającego sprzętu, co potwierdza notatka służbowa sporządzona 2 października 2023 r. Wobec wskazywania przez Skarżącą, że stan zdrowia męża się pogarsza, Kolegium zwróciło się do organu I instancji o ustalenie, w jakim stopniu stan zdrowia niepełnosprawnego pogorszył się w stosunku do stycznia 2022 r. oraz o wyjaśnienie czy jest on uprawniony do świadczenia wspierającego przewidzianego przepisami ustawy o świadczeniu wspierającym z dnia 7 lipca 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik Skarżącej przekazał jedynie kartę informacyjną leczenia szpitalnego S. Z. z okresu od 23 kwietnia do 10 maja 2018 r., a zatem sprzed siedmiu lat i wyjaśnił, że mąż Skarżącej nie ubiega się o świadczenie wspierające z uwagi na fakt zwisłości postępowania o przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu, Kolegium słusznie zakwestionowało twierdzenia Skarżącej o pogarszającym się stanie zdrowia męża, ponieważ nie przedstawiła ona na tę okoliczność żadnego zaświadczenia lekarskiego, a jej uprzednie oświadczenia dotyczące sposobu funkcjonowania męża stały w sprzeczności z faktem dwukrotnego, osobistego stawienia się podopiecznego w Urzędzie (2022 r.). Taki stan rzeczy uzasadniał szczególnie krytyczne podejście do składanych przez Skarżącą oświadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zawartymi w uzasadnieniu wyroku z 7 czerwca 2023 r., ustaliło szczegółowy zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem w kontekście jego ograniczeń związanych z chorobami, na które cierpi i dokonało oceny, czy jej wymiar uniemożliwia Skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Organ II instancji ustalił, że czynności Skarżącej względem męża ograniczają się do pomocy w ubieraniu, podawaniu leków, przygotowaniu posiłku, sprzątania, gotowanie, prania, robienia zakupów, wyjścia na spacer, palenia w piecu, umawiania wizyt lekarskich, asekuracji podczas spacerów, wykonywanie masaży, towarzyszenie mężowi w oglądaniu telewizji, porządkowanie dokumentacji. Zdaniem SKO, czynności opiekuńcze nie absorbują Skarżącej w taki sposób, aby uniemożliwić jej wykonywanie pracy zawodowej w niepełnym wymiarze. Zasadnicza część czynności podejmowanych przez Wnioskującą, takich jak robienie zakupów, sprzątanie, pranie i gotowanie, nie ma związku ze sprawowaniem opieki nad mężem. Wskazane czynności opiekuńcze związane tylko z osobistą opieką nad niepełnosprawnym (pomoc w toalecie, dawkowanie leków, masaże, umawianie i towarzyszenie w wizytach u lekarza) nie są na tyle czasochłonne, że nie zajmują Skarżącej takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby przy należytej organizacji opieki nad mężem, nie mogła ona podjąć pracy zarobkowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, dokonana przez Kolegium ocena zakresu świadczonej opieki nie została dokonana z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) i co ważne organ dokonał jej na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). W przedstawionych okolicznościach sprawy, istniały powody uzasadniające stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zakres wykonywanych przez Skarżącą czynności opiekuńczych oraz stopień samodzielności męża nie mogą być uznane za spełniające przesłankę z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Mając na względzie wyrażoną przez Sąd uprzednio rozpoznający sprawę wykładnię pojęcia opieki określonej w powyższym przepisie, należy wskazać, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. można stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Ustawodawca wymaga zatem, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim i ścisłym związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., I OSK 516/19). W związku z powyższym uzasadniona jest ocena Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że Skarżąca nie wykonuje takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby ją nieustannie i wymagały jej ciągłej obecności, choćby poprzez pozostawanie w dyspozycji, nie pozwalając tym samym na aktywność zawodową, nawet w zmniejszonym wymiarze godzin. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że pomimo znacznej niepełnosprawności męża Skarżącej, jest on zdolny do częściowego samodzielnego funkcjonowania. Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo wywiodło, że zakres obowiązków spoczywających na Skarżącej nie usprawiedliwia jej całkowitej bierności zawodowej. Faktyczne czynności wykonywane w ramach opieki nie mogą być uznane za uniemożliwiające Skarżącej podjęcia zatrudnienia. Pomoc przy przygotowaniu posiłków, ubrań, myciu, może być wykonywana poza godzinami pracy - tak, jak to wykonują inne osoby łączące prowadzenie gospodarstwa domowego z pracą zarobkową. Z możliwością podjęcia pracy zarobkowej nie kolidują także czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak sprzątanie, pranie, zakupy, czy czynności takie jak załatwianie spraw urzędowych, pomoc przy wizytach lekarskich oraz opłacanie rachunków – są to bowiem czynności wykonywane sporadycznie. Wskazane czynności zwykłego dnia codziennego w istocie wyczerpują codzienną rutynę osób, w tym w także takich, które pracują zawodowo (takie jak pranie, gotowanie, zakupy, sprzątanie, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, ścielenie łóżka, zmiana pościeli itp.). Jednocześnie zasadnie Kolegium za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z czerwca 2023 r. uznało, że w sprawie nie ma istotnego znaczenia to, że Skarżąca zaprzestała aktywności zawodowej w marcu 2010 r., zaś ustalony znaczny stopień niepełnosprawności męża Skarżącej datuje się od września 2018 r. Te okoliczności same w sobie nie mogłaby stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na wniosek Skarżącej, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło