II SAB/Gd 10/25

WyrokWSA w Gdańsku2025-05-21

Skład orzekający: Diana Trzcińska, Jolanta Górska, Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie dopuścił się bezczynności lub przewlekłości w postępowaniu w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, a jeśli tak, czy naruszenie to miało charakter rażący i czy należą się skarżącemu środki kompensacyjne?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził bezczynność organu, ponieważ po otrzymaniu prawomocnego wyroku WSA i akt sprawy, organ nie podjął żadnych czynności procesowych przez okres od 26 listopada 2024 r. do 20 stycznia 2025 r., nie informując o przyczynach zwłoki. Jednakże, ze względu na zakończenie postępowania przez organ przed rozpoznaniem skargi przez sąd, postępowanie sądowe zostało umorzone w części dotyczącej zobowiązania do wydania decyzji. Sąd uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, a okres faktycznej bezczynności był nieznaczny, zwłaszcza w kontekście możliwości wydania decyzji po zakończeniu postępowań wstrzymania robót i legalizacji. W związku z tym odmówiono przyznania skarżącemu sumy pieniężnej.
Stan faktyczny
Skarżący M. B. złożył skargę na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie (PINB) w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Skarżący zgłosił PINB samowolną budowę garażu i magazynku w lutym 2023 r. Po przeprowadzeniu kontroli i postępowania, PINB wstrzymał roboty budowlane, a następnie wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu w styczniu 2025 r. Skarżący zarzucił PINB przewlekłość postępowania trwającą od 2011 r. (choć postępowanie zostało wszczęte w 2023 r.) i wniósł o stwierdzenie przewlekłości, rażącego naruszenia prawa oraz przyznanie kwoty 15 000 zł.
Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie do rozpoznania sprawy dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego. 2. Stwierdzono, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. Odmówiono przyznania skarżącemu od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie sumy pieniężnej. 4. Zasądzono od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie na rzecz skarżącego M. B. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie do rozpoznania sprawy dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego, 2. stwierdza, że bezczynność, której dopuścił się Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. odmawia przyznania skarżącemu od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie sumy pieniężnej, 4. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie na rzecz skarżącego M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 24 lutego 2023 r. skarżący zawiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie (PINB), że M. i M. J. dokonali samowolnej budowy przy ul. [...] w B., działka nr [...], obręb [...] B. bez pozwolenia, zgłoszenia i jego zgody jako współwłaściciela nieruchomości, tj. garaż, magazynek i duży betonowy kanał samochodowy w ww. garażu. Skarżący wniósł o dokonanie kontroli i podjęcie stosownych czynności. Z ewidencji gruntów wynika przy tym, że współwłaścicielami ww. działki nr [...] są w udziałach w prawie własności po ½ - skarżący oraz - w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej – M. J. i M. J.1 Mając na uwadze powyższe PINB zawiadomił ww. o zaplanowanej na dzień 25 kwietnia 2023 r. kontroli robót budowlanych. W toku kontroli stwierdzono, że na działce nr [...] znajduje się budynek gospodarczo-garażowy o konstrukcji drewnianej z płyt OSB grubości 2 cm o wymiarach 6,65 m x 6.67 m posadowiony na bloczkach betonowych, z dachem jednospadowym, konstrukcji drewnianej, kryty blachą z orynnowaniem i odprowadzeniem wód opadowych na działkę. Obiekt ocieplony jest styropianem grubości 5 cm. Podłoga w garażu jest betonowa z kanałem samochodowym pośrodku. Obok garażu znajduje się pomieszczenie gospodarcze. W toku kontroli M. J.1 oświadczył, że wykonał roboty budowlane polegające na: budowie budynku gospodarczo-garażowego, tj. rozebraniu istniejącego budynku gospodarczo-garażowego, który był w złym stanie technicznym i postawieniu nowego w tym samym miejscu, a także na wyczyszczeniu istniejącego w garażu kanału samochodowego. M. J.1 oświadczył, że jest inwestorem ww. robót budowlanych, które zostały wykonane wiosną 2015 r., nie posiada przy tym pozwolenia na wykonanie tych robót. Do protokołu załączono dokumentację fotograficzną oraz rysunek budynku gospodarczo-garażowego. Następnie w dniu 5 maja 2023 r. M. J. i M. J.1 złożyli wyjaśnienia wskazując, że w czasie dokonania rozbiórki nie otrzymaliby pozwolenia na budowę z uwagi na nieuregulowane sprawy spadkowe. Z uwagi na zły stan techniczny starego garażu, aby uniknąć jego zawalenia, zmuszeni byli do budowy nowego garażu. Nowopowstały garaż nie stanowi zagrożenia i powstał z zachowaniem zasad bezpieczeństwa, zgodnie ze sztuką budowlaną. Nowopowstały garaż ma wymiary 5,78 m x 4,56 m zaś nowopowstały magazynek 3,57 m x 1, 98 m. Pismem z 8 maja 2023 r. PINB zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie robót budowlanych, polegających na budowie budynku gospodarczo-garażowego wraz z kanałem samochodowym. Postanowieniem z 15 czerwca 2023 r. PINB wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie obiektu budowlanego - budynku gospodarczo-garażowego wraz z kanałem samochodowym o wymiarach 6,67 m x 6,65 m, zlokalizowanego na działce nr [...]. Jednocześnie PINB poinformował M. J.1 o możliwości złożenia wniosku o legalizację i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. M. J. wniosła zażalenie na tak wydane postanowienie. Postanowieniem z 6 lutego 2024 r. WINB uchylił w całości zaskarżone i wstrzymał inwestorowi rozbudowę istniejącego budynku gospodarczego murowanego zlokalizowanego w Bytowie przy ul. [...], na działce nr [...] obręb [...] B., o część gospodarczo-garażową z kanałem samochodowym, o konstrukcji drewnianej i wymiarach boków: 4,46 m, 6,67 m, 6,65 m i 3,54 m oraz poinformował go o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia wydania ostatecznego postanowienia, tj. od 6 lutego 2024 r., oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. rozbudowy, obliczonej zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Na powyższe postanowienie została wniesiona skarga do sądu administracyjnego. Po rozpoznaniu skargi, wyrokiem z 12 czerwca 2024 r., sygn. II SA/Gd 261/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ją oddalił. W dniu 22 listopada 2024 r. WINB przekazał PINB prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy. W dniu 19 grudnia 2024 r. skarżący wystąpił z ponagleniem. Następnie, 14 stycznia 2025 r. skarżący złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB, zarzucając naruszenie art. 7, 8, 12, art. 35 § 1, w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z pominięciem przepisów regulujących termin załatwienia sprawy, z naruszeniem zasady szybkości. W skardze wniesiono o stwierdzenie, że miało miejsce przewlekłe prowadzenie sprawy, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także orzeczenie na rzecz skarżącego na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. kwoty 15 000 zł. W uzasadnieniu wskazano, że samowolę budowlaną zgłoszono 29 marca 2011 r. i do 8 maja 2023 r. PINB nie dokonał nic, pozostając w przewlekłości 12 lat i 2 miesiące. W ciągu 14 lat nie załatwił przy tym samowoli budowlanej. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z 20 stycznia 2025 r. PINB nakazał inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego – rozbudowy budynku gospodarczego murowanego o cześć gospodarczo-garażową z kanałem samochodowym o powierzchni zabudowy 36,55 m2, zlokalizowanego na działce nr [...], wybudowanego bez pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, wskazując na braki kadrowe i dużą liczbę prowadzonych postepowań. Pismem z 5 lutego 2025 r. skarżący uzupełnił swoje stanowisko, składając dodatkowe wyjaśnienia i podtrzymując skargę, mimo wydania decyzji z 20 stycznia 2025 r. Przy piśmie z 18 lutego 2025 r. skarżący przedłożył kopie pism składanych do WINB i PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga co do samej zasady zasługuje na uwzględnienie. W sprawie, będącej przedmiotem niniejszej skargi, skarżący zwalcza bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie w zakresie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Podkreślić przy tym należy, że w oparciu o pismo skarżącego z 5 lutego 2025 r., precyzujące jego skargę z 14 stycznia 2025 r., Przewodnicząca Wydziału zarządziła rozdzielenie skarg zawartych w piśmie z 14 stycznia 2025 r., przedmiotem niniejszego postępowania czyniąc skargę na przewlekłość postępowania w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, zakończonej w pierwszej instancji decyzją z 20 stycznia 2025 r. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należy wskazać, że strona skarżąca wniosła - pismem z 19 grudnia 2024 r. - ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie. Tym samym skarżący wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W związku z tym złożony środek zaskarżenia w postaci skargi na bezczynność organu należy uznać za dopuszczalny. Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 k.p.a., jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość postępowania to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Natomiast przez "przewlekłe prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Wobec treści skargi na "przewlekłe" prowadzenie postępowania administracyjnego, rolą Sądu w pierwszej kolejności było ustalenie, czy mamy do czynienia w okolicznościach sprawy z opieszałością organu, a w dalszej - zakwalifikowanie jej jako "bezczynności" lub "przewlekłości". Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionej w art. 3 § pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, z pewnymi zastrzeżeniami, jakie są przyczyny nieterminowości działania organu. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie. Należy wskazać, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że – zgodnie z powołanym przepisem – niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Organ odwoławczy powinien załatwić sprawę nie później niż w ciągu miesiąca, od dnia otrzymania odwołania. W myśl art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. Natomiast, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powołane przepisy jednoznacznie wskazują zasady prawne, ramy czasowe i procedurę rozpoznawania sprawy administracyjnej. Ocena dochowania terminu jest uwarunkowana okolicznościami podanymi w powołanych przepisach, z uwzględnieniem art. 35 § 5 k.p.a. Zatem z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Badanie skargi na bezczynność sprowadza się więc do oceny, czy w okolicznościach danej sprawy, w zakreślonych ramach czasowych, podjęto czynności, dla których postępowanie jest prowadzone, a zmierzające do jej załatwienia. Celem skargi na bezczynność jest zaś doprowadzenie do załatwienia sprawy. Tezy te są utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: NSA z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16; z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17 oraz WSA w Poznaniu z 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18; dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie natomiast opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyroki NSA: z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 1156/16, z 31 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 1903/15, czy z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmiennictwie przyjmuje się przy tym, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 414). Za postępowanie prowadzone przewlekle uznaje się zatem postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny. Oceniając tok czynności kontrolowanego w niniejszej sprawie organu w kontekście powyższych uwag Sąd stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie dopuścił się bezczynności w rozumieniu powołanych wyżej przepisów prawa. Skarżący wskazał na przewlekłość prowadzenia postępowania administracyjnego wynoszącą 12 lat i 2 miesiące. Zarzut ten nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sprawy. Sporne postępowanie zostało bowiem wszczęte pismem PINB z 8 maja 2023 r. Następnie postanowieniem z 15 czerwca 2023 r. PINB wstrzymał roboty budowlane, a postanowieniem w tym zakresie stało się przedmiotem zażalenia M. J. i M. J.1, którzy następnie wnieśli skargę do sądu administracyjnego na postanowienie wydane przez WINB w dniu 6 lutego 2024 r. Na podstawie przesłanych przez organ akt administracyjnych sprawy Sąd przyjął, że w dniu 26 listopada 2024 r. do PINB wpłynął prawomocny od dnia 30 sierpnia 2024 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2024 r. sygn. akt IISA/Gd 261/24, którym Sąd oddalił skargę M. J. i M. J.1 na postanowienie WINB w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w adnotacji wraz z pieczęcią wpływu na piśmie WINB przekazującym wyrok Sądu (karta 26 akt organu). Jednocześnie do organu wpłynęły akta sprawy. Po tej dacie, jak wynika z tych akt, PINB nie podjął żadnych czynności procesowych, także po wniesieniu przez skarżącego ponaglenia. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 k.p.a., organ nie zawiadomił skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy, a także pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia ponaglenia. Pierwszą czynnością procesową stało się zaś wydanie – 20 stycznia 2025 r. – decyzji administracyjnej. Niewątpliwie, czynność ta podjęta została z uchybieniem ustawowego terminu. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, jako przyczynę zwłoki w rozpoznaniu sprawy, zbyt małą liczbę pracowników i znaczną liczbę prowadzonych postępowań. Sąd podziela stanowisko orzecznictwa, że kwestie związane z trudnościami kadrowymi organu nie zwalniają z zarzutu przewlekłości czy bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 stycznia 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 593/19, CBOSA). W orzecznictwie przyjmuje się nadto, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 590/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały konieczne przesłanki do stwierdzenia bezczynności organu. Na organie ciążył bowiem ustawowy obowiązek wydania aktu, którego organ nie podjął w terminie określonym przepisami postępowania, a jednocześnie organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a., tj. poinformowania stron o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy. W rezultacie Sąd stwierdził bezczynność organu w kontrolowanym postępowaniu. Uwzględnienia jednak wymaga, że postępowanie organu zostało jednak po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem przez Sąd, zakończone wydaniem decyzji z 20 stycznia 2025 r. Okoliczność, że po wniesieniu skargi, jednak przed dniem jej rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, organ wydał decyzję w sprawie, uzasadnia umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego w części zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie, stosownie do art. art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym też orzeczono w pkt 1 wyroku. Stwierdzona wyżej bezczynność organu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie daje przy tym podstaw do stwierdzenia kwalifikowanego charakteru bezczynności, to jest rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), co Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "bezczynności z rażącym naruszeniem prawa". W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, jednakże dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest jednocześnie efektem działań bądź zaniechań organów spowodowanych przykładowo celowym unikaniem podejmowania rozstrzygnięcia lub lekceważenia praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyrok NSA z 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). W rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że stan bezczynności nie trwał szczególnie długo, wydanie decyzji w przedmiocie rozbiórki możliwe było bowiem po zakończeniu postępowania w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i upływie terminu do wniesienia wniosku o legalizację (art. 49e pkt 1 w zw. art. 48a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane., Dz. U. 2024, poz. 725). Postanowienie WINB w tym przedmiocie stało się przy tym przedmiotem skargi oddalonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2024 r. Organ orzekający miał w rezultacie realną możliwość orzeczenia po zwrocie akt przez sąd, a więc od 26 listopada 2025 r. Stwierdzona bezczynność jest więc w rezultacie nieznaczna. Nadto, w ocenie Sądu, w przyczynach bezczynności organu (znaczna ilość spraw i zbyt mała liczba pracowników) nie sposób dopatrywać się znamion złej woli lub czynników subiektywnej natury. Wskazania także wymaga, że jak wynika z odpowiedzi na skargę, PINB podjął działania mające na celu zwiększenie liczby pracowników. Z uwagi na powyższe brak jest także podstaw do orzeczenia o wnioskowanej przez skarżącego sumie pieniężnej na jego rzecz, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Taki stan rzeczy zdaniem Sądu na gruncie niniejszej sprawy nie został wykazany, o czym mowa była powyżej. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło