III SA/Gd 115/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. spraw ze skarg K. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 12 lutego 2008 r. nr [...]; z dnia 12 lutego 2008 r. nr [...]; z dnia 12 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargi. Komendant Komisariatu Policji [...] wniósł o cofnięcie zezwolenia wydanego K. K. na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie spożywczym prowadzonym w G. przy ul. [...]. Wskazał, że ekspedientce sklepu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 43 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.), tj. sprzedaż napojów alkoholowym osobom do lat 18. Decyzjami z dnia 16 listopada 2007 r., nr [...], nr [...] i nr [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, cofnął zezwolenia z dnia 14 czerwca 2006 r., nr [...], nr [...] i nr [...] wydane K. K. na sprzedaż piwa i napojów alkoholowych do 4,5%, powyżej 4,5% do 18% i powyżej 18% w sklepie spożywczym [...] przy ul. [...] w G. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w G. VIII Wydział Grodzki z dnia 10 września 2007 r., sygn. akt [...], który uznał B. K. (ekspedientkę sklepu prowadzonego przez K. K.) za winną sprzedaży dwóch piw marki Warka Strong osobom nieletnim. Zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18. Przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 a ustawy stanowi, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych cofa się w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad ich sprzedaży, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Prezydent wskazał, że wykazanie przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, iż dochował staranności przy doborze pracowników oraz ich przeszkoleniu, a także, że sprawował nad nimi nadzór nie może stanowić okoliczności wyłączającej zastosowanie sankcji przewidzianych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w związku z naruszeniem jej przepisów. Również okoliczność, iż sprzedaż alkoholu osobom nieletnim miała charakter jednorazowy nie skutkuje możliwością odstąpienia od zastosowania sankcji, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Podkreślił przy tym, że twierdzenie, iż pracownik był przekonany, że sprzedał alkohol osobom pełnoletnim nie ma znaczenia w sprawie, gdyż przepisy powołanej ustawy uprawniają sprzedawcę do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Od powyższych decyzji odwołania złożył pełnomocnik K. K. Wniósł o uchylenie decyzji prezydenta oraz o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków L. R. oraz B. K. (pracowników sklepu) na okoliczność przestrzegania w sklepie prowadzonym przez odwołującą się zasad sprzedaży napojów alkoholowych oraz jednorazowego charakteru zdarzenia skutkującego wydaniem decyzji o cofnięciu zezwoleń. Pełnomocnik strony podniósł, że zachowanie skazanego prawomocnym wyrokiem sprzedawcy było pierwszym i ostatnim przypadkiem naruszenia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Nadto, nie było ono zawinione przez właściciela sklepu, który przeszkolił pracowników w zakresie zasad sprzedaży napojów alkoholowych wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (dowód: oświadczenie pracownika z dnia 1 marca 2007 r.). W ocenie pełnomocnika odwołująca się nie może ponosić ujemnych konsekwencji za działanie przeszkolonego pracownika. Z tych przyczyn zastosowana przez organ sankcja jest zbyt surowa, dotkliwa i niewspółmierna do popełnionego czynu. Ponadto, pełnomocnik zwrócił uwagę, że przepis art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy odnosi się do zdarzeń powtarzających się, a nie pojedynczych oraz do świadomej sprzedaży alkoholu nieletnim, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 1998 r., sygn. akt II SA 714/98. W odwołaniach dotyczących decyzji o cofnięciu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% oraz powyżej 18% pełnomocnik podniósł, że sankcja ta jest zbyt dotkliwa, w sytuacji gdy zabroniona sprzedaż dotyczyła piwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzjami z dnia 12 lutego 2008 r., nr [...], nr [...] i nr [...] w całości podtrzymał rozstrzygnięcia prezydenta i prezentowane przez niego stanowisko. Organ odwoławczy przywołał ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ pierwszej instancji. Wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że B. K. popełniła czyn, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. Prawomocnym wyrokiem sądu została uznana winną jego popełnienia oraz ukarana karą grzywny. W tych okolicznościach kolegium odmówiło uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania powołanych przez odwołującą się świadków. Organ nadmienił, że w przypadku B. K. udowadnianie przestrzegania zasad sprzedaży napojów alkoholowych nie jest wiarygodne. Wskazał, że przy rozpatrywaniu spraw wzięto pod uwagę fakt, iż naruszenie mogło mieć charakter jednorazowy oraz że pracownik został przeszkolony. Jednakże w świetle art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie ma znaczenia czy działanie osoby sprzedającej alkohol niepełnoletniemu było zawinione czy też niezawinione. Odnosząc się do zarzutu, iż cofnięcie zezwolenia winno dotyczyć wyłącznie zezwolenia udzielonego na sprzedaż piwa i napojów alkoholowych do 4,5%, gdyż zabroniona sprzedaż dotyczyła piwa kolegium stanęło na stanowisku, iż naruszenie warunków sprzedaży napojów alkoholowych objętych zezwoleniem ww. zakresie skutkuje cofnięciem wszystkich zezwoleń udzielonych temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji. Skargi na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła K. K. reprezentowana przez pełnomocnika, żądając ich uchylenia. Argumentacja skarg powiela zarzuty podniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie. Na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. akt III SA/Gd 115/08, III SA/Gd 116/08 i III SA/Gd 117/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], utrzymujących w mocy decyzje organu I instancji orzekających o cofnięciu zezwoleń na sprzedaż napojów: zawierających do 4,5 % alkoholu oraz na piwo, zawierających powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu oraz zawierających powyżej 18 % alkoholu wydanych dla K. K., uprawniającego do sprzedaży napojów alkoholowych sklepie [...] w G. przy ul. [...]. Dla dokonania prawidłowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art.15 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1, 3 i ust. 10 pkt 1 lit. a z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. z 2007 r. Dz. U. Nr 70, poz. 473 ze zm.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 w/w aktu normatywnego sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Stosownie do ust. 3 powołanego przepisu zezwolenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się oddzielnie na następujące rodzaje napojów alkoholowych: 1) do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo, 2) powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), 3) powyżej 18% zawartości alkoholu. Z kolei w świetle art. 15 ust.1 przedmiotowej ustawy zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości, osobom do lat 18 oraz na kredyt lub pod zastaw. W przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest zaś do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy ( art. 15 ust. 2 ustawy). W myśl art.18 ust.10 pkt 1 lit. a ustawy zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku: nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż artykuł 18 ust. 10 w sposób enumeratywny określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zakończyć swój byt przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone. Zakończenie owego bytu następuje również w drodze decyzji administracyjnej, z tym że wydanej przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, w wyniku którego nastąpi ustalenie, czy wystąpiła któraś z określonych w w/w przepisie przyczyn, skutkująca cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży. Co bezsporne, nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, zawartych w ustawie, stanowi podstawę do pozbawienia podmiotu uprawnień do sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w jej stanie faktycznym nie budzi wątpliwości fakt, że w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez K. K. doszło do sprzedaży nieletnim alkoholu w postaci piwa. Za taką konstatacją przemawia bowiem sentencja prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. uznającego sprzedawczynię pracującą w lokalu skarżącej za winną popełniania przestępstwa z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Powyższy fakt przesądził zaś w sposób oczywisty o spełnieniu przesłanek zawartych w art.18 ust.10 ustawy i obligował organ do cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w nich wymienionych. Nakaz ten wynika wprost z powołanego przepisu, który w art. 18 ust.10 odwołuje się do zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, a które wydaje się oddzielnie na poszczególne rodzaje napoi alkoholowych objętych ust. 3 omawianego przepisu. Stanowisko takie potwierdza uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. II GPS 2/07, w której to stwierdzono, iż w razie nieprzestrzegania określonych w ustawie z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwo (art. 18 ust. 3 pkt 1) organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. Odnosząc się do twierdzeń skargi Sąd nie podziela wyrażonego tam poglądu, że skarżąca nie może ponosić ujemnych konsekwencji za działanie pracownika, którego przeszkoliła i który został pouczony o zasadach sprzedaży alkoholu i z własnej woli popełnił czyn zabroniony przez ustawę. Należy bowiem wskazać, że to podmiot, który uzyskał zezwolenie zobligowany jest - co wynika z przepisów ustawy i o czym został pouczony w związku z uzyskaniem zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych – zorganizować sprzedaż napojów alkoholowych w sposób, który będzie zapobiegać przypadkom nieprzestrzegania zasad sprzedaży. W wyroku z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 139/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości akceptuje, że: "Nie można uniknąć zastosowania sankcji wynikającej z cyt. przepisu ( art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy – przypis autora) poprzez wykazanie, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą dochował należytej staranności przy doborze pracowników i ich przeszkoleniu oraz przy sprawowaniu nad nimi nadzoru." ( opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z kolei odnosząc się do wskazanej w skardze rozbieżności orzecznictwa sądów administracyjnych i różnej interpretacji przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi dotyczących cofania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sytuacji jednorazowego naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych, Sąd pragnie zauważyć, że jakkolwiek rozbieżność taka w przeszłości miała miejsce, to w chwili obecnej orzecznictwo sądów administracyjnych w odniesieniu do tej kwestii jest jednoznaczne i ugruntowane. Przyjęto pogląd, że jeżeli zostanie stwierdzony tylko raz przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych, to obowiązkiem organu jest cofnięcie zezwolenia na ich sprzedaż ( por. wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r., sygn. akt II GSK 160/06, niepubl., wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 175/06, LEX nr 276721). W tym stanie rzeczy nie istniała też konieczność uzupełnienia na etapie postępowania odwoławczego materiału dowodowego sprawy, poprzez przesłuchanie wskazanych w odwołaniu świadków, na co też Kolegium wskazało w uzasadnieniu swojej decyzji. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, iż decyzja organu I instancji jak i rozstrzygnięcie organu odwoławczego, rozpoznającego sprawę ponownie w myśl wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania były w pełni prawidłowe. Ustalenie z kolei, iż skarga nie zawiera jakichkolwiek argumentów prowadzących do jej uwzględnienia prowadzić musi do jej oddalenia, o czym Sąd orzekł mając za podstawę art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.