III SA/Gd 306/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-06-14
Skład orzekający: Jacek Hyla, Felicja Kajut, Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, od której strona niezadowolona żąda przekazania sprawy sądowi, traci moc wiążącą z chwilą złożenia wniosku, nawet jeśli postępowanie sądowe zostanie umorzone z przyczyn formalnych?Ratio decidendi
Decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości traci moc wiążącą z chwilą skutecznego złożenia przez stronę niezadowoloną wniosku o przekazanie sprawy sądowi, niezależnie od dalszych losów postępowania sądowego, w tym jego umorzenia z przyczyn formalnych. W związku z tym, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej, złożony w terminie do przekazania sprawy sądowi, nie może być uznany za bezprzedmiotowy, a postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powinno zostać umorzone.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r. o rozgraniczeniu nieruchomości, argumentując, że została ona wydana w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony w terminie do przekazania sprawy sądowi, co miało oznaczać, że decyzja nie uzyskała przymiotu ostateczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kolegium, uznając, że umorzenie postępowania było przedwczesne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lutego 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia 2 sierpnia 2016 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G. K. oraz H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 16 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 sierpnia 2016 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżących G. K. oraz H. K. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 lutego 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 2 sierpnia 2016 r. (nr [...]), którą ten organ umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r. (nr [...]) Wójt Gminy – na podstawie art. 29 i art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.: z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm. – dalej w skrócie: ".p.g.k.") – orzekł o rozgraniczenia nieruchomości uregulowanej w KW [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K. oznaczonej jako działka o numerze ewidencyjnym [...], obręb K., gmina P. będącej własnością Gminy P., a nieruchomościami przyległymi do niej, tj.: KW [...] oznaczoną jako działka Nr [...] obręb K. będącą własnością Gminy P.; KW [...] oznaczoną jako działka Nr [...] obręb K. będącą własnością H. i G. K.; KW [...] oznaczoną jako działka Nr [...] obręb K. będącej własnością H. i G. K.; KW [...] oznaczoną jako działka Nr [...] obręb K. będącą własnością A. M.; KW [...] oznaczoną jako działka Nr [...] obręb K. będącą własnością H. i G. K.; KW [...] oznaczoną jako działka Nr [...] obręb K. będącą własnością H. i G. K. oraz KW [...] oznaczoną jako działka nr [...] obręb K. będącą własnością M. H.
Następnie decyzją z dnia 26 marca 2015 r. (nr [...]) Wójt Gminy P. rozgraniczył nieruchomości, tj. działkę nr [...], obręb K., gmina P., KW [...], będącą własnością Gminy P. oraz działki przyległe do niej: nr [...] obręb K., KW [...], nr [...], obręb K., KW [...], nr [...], obręb K., KW [...], stanowiących własność H. i G. K., działka nr [...], obręb K., KW [...], stanowiącej własność Gminy P.
Wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2015 r. G. i H. K. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r. o rozgraniczeniu. Ich zdaniem decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzja ostateczną, tj. decyzją Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2012 r. o rozgraniczeniu działki nr [...] i działek sąsiednich.
Decyzją z dnia 2 sierpnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 105 § 1, art. 156 § 1, art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – dalej zwanej: "k.p.a."), umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 1 p.g.k. wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W myśl zaś art. 33 ust. 3 p.g.k. strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie przekazania sprawy sądowi. Natomiast według art. 34 ust. 1 p.g.k., jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (ust. 2). Sąd rozpatruje sprawy o rozgraniczenie nieruchomości w trybie postępowania nieprocesowego (ust. 3).
W prowadzonym na wniosek Gminy P. postępowaniu rozgraniczeniowym z sąsiednimi nieruchomościami w odniesieniu do działki nr [...], Wójt Gminy wydał w dniu 20 grudnia 2012 r. decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości na podstawie art. 33 ust. 1 p.g.k., jednak – jak wskazał organ - z wyjaśnień Wójta Gminy zawartych w piśmie z dnia 28 lipca 2016 r. wynika, że niezadowoleni z ustalenia przebiegu granicy G. i H. K. (zwani dalej: "stronami", "skarżącymi") wystąpili z żądaniem o przekazanie sprawy sądowi. W tej sprawie także Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. (sygn. akt [...]) umorzył postępowanie rozgraniczeniowe przekazane przez Wójta uznając, że skoro przekazanie nastąpiło w trybie art. 34 ust. 2 p.g.k., to Sąd nie jest w stanie prowadzić sprawy. Sąd bowiem stwierdził, że w okolicznościach sprawy, skoro została wydana decyzja o rozgraniczeniu, od której G. i H. K. wystąpili z żądaniem o przekazanie tej sprawy do rozpoznania sądowi, to Wójt winien przekazać żądanie stron, gdyż bez formalnego przekazania żądania sprawa musiałaby zostać przez Sąd wszczęta z urzędu, czego czynić nie wolno. Z takiej przyczyny Sąd Rejonowy w K. wydał ww. postanowienie, które nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne. W konsekwencji - jak wynikało z dalszych wyjaśnień Wójta - skoro do chwili obecnej nie poddano rozpoznaniu wniosku stron z dnia 3 stycznia 2013 r. złożonego w trybie art. 33 ust. 3 p.g.k., to Wójta Gminy "ponownie" przekazał wniosek o przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w K. celem rozpoznania sprawy rozgraniczenia nieruchomości, tj. działki nr [...], położonej w K. z nieruchomościami sąsiednimi, a Sąd Rejonowy w K. I Wydział Cywilny wyznaczył rozprawę w tej sprawie na dzień 10 stycznia 2017 r.
Jednocześnie – jak zaznaczyło Kolegium - z akt sprawy wynika, że w związku z wnioskiem Wójta Gminy z dnia 27 listopada 2014 r., wydana została decyzja z dnia 26 marca 2015 r. o rozgraniczeniu działki nr [...], będąca przedmiotem niniejszego postępowania. Decyzja ta została odebrana przez strony w dniu 31 marca 2015 r., a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął do Urzędu Gminy w P. w dniu 13 kwietnia 2015 r., a więc z zachowaniem terminu 14 dni do przekazania sprawy sądowi.
W tym stanie sprawy Kolegium zwróciło uwagę na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r. (sygn. akt III CZP 48/14), zgodnie z którą w razie przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie nieruchomości wszczętej na wniosek (art. 33 ust. 3 p.g.k.), wnioskodawcą w postępowaniu sądowym pozostaje osoba, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia. Kolegium wskazało, że w uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, iż - po przekazaniu sprawy w wyniku żądania zgłoszonego w trybie art. 33 ust. 3 p.g.k. - postępowanie sądowe stanowi kolejny etap, kontynuację postępowania prowadzonego wcześniej w trybie administracyjnym. Sąd stwierdził, że: "skorzystanie przez stronę postępowania administracyjnego z możliwości żądania przekazania sprawy sądowi należy uznać za czynność otwierającą drogę sądową w sprawie o rozgraniczenie konkretnie oznaczonych nieruchomości. Ten skutek procesowy ma istotne znaczenie dla bytu decyzji administracyjnej określającej przebieg granicy, nie można bowiem przyjmować, że w sprawie, w której została otwarta droga sądowa i o rozgraniczeniu może orzec sąd, mogą pozostawać w mocy skutki wcześniej wydanej decyzji administracyjnej. Istnienie przesłanki procesowej w postaci drogi sądowej w sprawie o rozgraniczenie, będące wynikiem zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi, wyłącza dokonanie w takiej sprawie rozgraniczenia w trybie administracyjnym. Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje zatem, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Do stwierdzenia takiego skutku żądania przekazania sprawy sądowi nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu przez decyzję administracyjną; utrata skutków takiej decyzji jest wynikiem zamknięcia etapu postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi".
Mając na uwadze te poglądy Sądu Najwyższego organ przyjął, że decyzja o rozgraniczeniu, co do której strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy wystąpiła z żądaniem, o którym mowa w art. 33 ust. 3 p.g.k. utraciła moc wiążącą z chwilą złożenia do organu stosownego żądania (w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi) i skutku tego nie niweczy - tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej - umorzenie przez Sąd Rejonowy w K. postępowania rozgraniczeniowego przekazanego przez Wójta Gminy w trybie art. 34 ust. 2 p.g.k. Kolegium wskazało, że nie ma wątpliwości co do tego, że już po raz pierwszy przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego spowodowało, że decyzja Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2012 r. o rozgraniczeniu utraciła byt prawny.
Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Z kolei żądanie przekazania sprawy o rozgraniczenie nieruchomości sądowi jest środkiem bezwzględnie anulacyjnym decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości. Skoro zatem strony żądały przekazania sprawy w trybie p.g.k. do sądu powszechnego, to z dniem dokonania tej czynności, decyzja z dnia 20 grudnia 2012 r. stwierdzająca przebieg granic przedmiotowej nieruchomości utraciła moc wiążącą. Niezależnie od dalszych losów postępowania przed sądem sprawy o rozgraniczenie, decyzja taka nie odzyskuje swego bytu w obrocie prawnym. Brak jest więc decyzji ostatecznej, która według wnioskodawców stanowiła przyczynę złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności kolejnej decyzji z dnia 26 marca 2015 r. o rozgraniczeniu nieruchomości.
Ponadto Kolegium zauważyło, że skoro wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony został w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronom decyzji z dnia 26 marca 2015 r. (a zatem z zachowaniem terminu do przekazania sprawy sądowi), to tym samym należało przyjąć, że jest to wniosek stron o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w K. Jak długo bowiem stronie przysługuje możliwość skorzystania z żądania przekazania sprawy sądowi, tak długo nie ma możliwości żądania prowadzenia sprawy w trybie administracyjnym, w tym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. W świetle powyższego Kolegium uznało, że brak jest ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r., stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania, co powoduje jego bezprzedmiotowość, a w konsekwencji umorzenie postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.
Pismem z dnia 22 sierpnia 2016 r. (uzupełnionym pismem z dnia 13 i 23 stycznia 2017 r.) strony wniosły o ponowne rozparzenie sprawy przez Kolegium kwestionując wyjaśnienia organu, że postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 października 2014 r. umarzało postepowanie rozgraniczeniowe zakończone decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r., a także, kwestionując stanowisko Kolegium zawarte w zaskarżonej decyzji dotyczące "przedwczesności" złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 marca 2015 r. W pismach tych wskazywali, że w chwili obecnej istnieją dwie decyzje rozgraniczeniowe (z 2012 r. i 2015 r.), a do poszczególnych działek nawet trzy decyzje, wskazując w tym zakresie (i załączając do pisma) na decyzję Wójta Gminy dnia 3 marca 2009 r. (nr [...]). W ich ocenie raz ustalone granice działek podlegają wznowieniu, a nie powtórnemu rozgraniczeniu.
Decyzją z dnia 16 lutego 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 2 sierpnia 2016 r.
Kolegium stwierdziło, że stosownie do unormowania art. 16 k.p.a. usunięcie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej jest możliwe jedynie w drodze jednego z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, m.in. w drodze postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Tego typu postępowanie jest prowadzone w trybie nadzoru, i można rozpatrywać sprawę jedynie w granicach określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., a więc uprawnienia organu nadzoru sprowadzają się do weryfikacji (sprawdzenia), czy decyzja jest obarczona jedną z wad wyliczonych w tym przepisie. Innymi słowy, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie "nieważnościowe" nie orzeka co do istoty sprawy, jak to ma miejsce w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym, a ocenia się jedynie treść weryfikowanej decyzji w powiązaniu ze zgromadzonymi już dowodami.
Jak wynika z wniosku stron o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r., decyzja ta jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Kolegium podkreśliło, że w dniu 30 października 2014 r. Sąd Rejonowy w K. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego (sygn. akt [...]), jednakże – jak stwierdził ten Sąd - postanowienie to stanowi o umorzeniu postępowania wszczętego błędnie, bo w oparciu o przepisy art. 34 p.g.k. Z kolei w dniu 18 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy w K. wydał postanowienie (sygn. akt [...]) o umorzeniu postępowania wszczętego w oparciu o przepisy art. 33 ust. 3 p.g.k. (strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi), a więc procedując w oparciu o właściwą podstawę prawną, przy czym zwrócono uwagę, że w uzasadnieniu tegoż postanowienia wyjaśniono, iż "wobec oświadczenia złożonego przez H. K. i G. K., iż cofają odwołanie - stwierdzić należy, że odwołanie nie wywołuje żadnych prawnych skutków i w mocy pozostaje przedmiotowa decyzja Wójta Gminy".
Kolegium powołało się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując, że decyzja o rozgraniczeniu traci moc wiążącą w sytuacji, gdy w następstwie wniosku strony niezadowolonej z rozgraniczenia sąd powszechny nada sprawie bieg i w konsekwencji wyda orzeczenie o rozgraniczeniu. W takiej sytuacji decyzja orzekająca o rozgraniczeniu nie będzie mogła wywoływać ani procesowych, ani materialno-prawnych skutków decyzji ostatecznej. W sytuacji natomiast, gdy wniosek strony niezadowolonej z rozgraniczenia zostanie przez są zwrócony, na skutek np. jego nieopłacenia lub dojdzie do umorzenia postępowania (przykładowo wskutek cofnięcia żądania o skierowaniu sprawy do sądu), to decyzja o rozgraniczeniu staje się ostateczna ze wszystkim skutkami, jakie prawo przewiduje dla takich decyzji - ujawnienie decyzji w księgach wieczystych, ewidencja gruntów i budynków (wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 109/09). Samo wniesienie żądania o przekazanie sprawy sądowi nie powoduje automatycznie anulowania decyzji rozgraniczającej, bo skoro rozgraniczenie może być dokonane przez organ administracji lub przez sąd, to wniosek o rozgraniczenie musi zakończyć akt prawny (tj. orzeczenie organu lub sądu), natomiast zwrot wniosku o rozgraniczenie przez sąd z przyczyn formalnych powoduje, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało dokonana przez organ administracji (wyrok NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1764/11).
Jednocześnie Kolegium powołało się też na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r. (sygn. akt III CZP 48/14).
Mając to na uwadze Kolegium stanęło na stanowisku, że decyzja Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2012 r. ([...]) utraciła swoją moc wskutek wniesienia żądania stron i przekazania w związku tym sprawy Sądowi Rejonowemu w K. Kolegium wskazało, że świadczy o tym przynajmniej to drugie postanowienie Sądu (sygn. akt [...]), gdyż Kolegium - w obecnym składzie - nie ma przekonania, że w sytuacji, gdy Wójt Gminy w oparciu o błędną podstawę prawną przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w K. i w związku z tym Sąd postanowieniem umorzył postępowanie (sygn. akt [...]), to takie działanie spowodowało anulowanie ww. decyzji Wójta Gminy, albowiem uchybienie w przekazaniu sprawy leżało po stronie Wójta.
Reasumując, Kolegium stwierdziło, że po przeprowadzeniu analizy decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r., nie doszukało się w jej treści którejkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności stwierdzając, że ww. decyzja nie jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
G. K. i H. K. zaskarżyli opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu z dnia 2 sierpnia 2016 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
- umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy decyzja podlegała stwierdzeniu nieważności, a zatem bezprzedmiotowość postępowania nie występowała na żadnym etapie;
- nie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu zwrócili uwagę na to, że Wójt Gminy wniósł sprawę do Sądu Rejonowego w K. na podstawie decyzji z dnia 17 stycznia 2013 r., która została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 lutego 2014 r. (nr [...]) jeszcze przed rozpatrywaniem jej przez Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. i na błędnej podstawie, tj. na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.k. To, że była błędna podstawa prawna wniesienia sprawy do Sądu zauważyło również Kolegium w zaskarżonej decyzji (nr [...]), przy czym poddało w wątpliwość czy decyzja traci moc i byt prawny jeśli sprawa została wniesiona na błędnej podstawie prawnej.
Skarżący podnieśli także, że w ich wniosku o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do Sądu z dnia 3 stycznia 2013 r. nie wnosili zastrzeżeń względem ustalonych granic nieruchomości lecz kwestionowali prawidłowość postępowania administracyjnego mającego na celu dokonanie rozgraniczenia nieruchomości, toteż zgodnie ze stanowiskiem Sądu Rejonowego w K. w postanowieniu z dnia 30 października 2014 r. (tj. "że decyzja administracyjna o rozgraniczeniu traci moc wiążącą w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi, natomiast w części nie objętej żądaniem staje się ostateczna. Przedmiotem osądu w takiej sytuacji jest tylko przebieg granicy między gruntami w zakresie objętym żądaniem przekazania sprawy") – w ich ocenie - decyzja z dnia 20 grudnia 2012 r. (nr [...]) była i jest decyzją ostateczną. Na potwierdzenie, że decyzja jest ostateczna przywołali treść uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w K. (sygn. akt [...]), w którym stwierdzono, że wobec cofnięcia przez skarżących odwołania (żądania) do Sądu powszechnego decyzja Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2012 r. pozostaje w mocy.
Zdaniem skarżących Kolegium wydało decyzję z dnia 2 sierpnia 2016 r. jedynie na podstawie wyjaśnień Wójta Gminy, nie konfrontując ich z uzasadnieniem zawartym we wniosku z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie przekazania sprawy do Sądu Rejonowego w K. oraz z treścią uzasadnienia zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 października 2014 r. (sygn. akt [...]).
Jako niezgodny z prawem skarżący uznali także zapis zawarty w uzasadnieniu decyzji o umorzeniu postępowania, który mówi, że ich wniosek z dnia 13 kwietnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy został wniesiony z zachowaniem terminu 14 dni do przekazania sprawy Sądowi. Skarżący podkreślili, że z treści ich wniosku wynikało, że występują o stwierdzenie nieważności decyzji, a więc nawet uznając, że był to wniosek przedwczesny, to treść jego znaczyła o rozstrzygnięciu w trybie administracyjnym, gdyż Sąd powszechny tych spraw nie rozstrzyga. Jeśli już, to w takiej sytuacji Wójt Gminy (za którego pośrednictwem wniosek został złożony), winien go zakwestionować i ewentualnie go zwrócić, natomiast w dalszym postępowaniu, to Kolegium uznając się za organ niewłaściwy winno ten wniosek zwrócić lub ewentualnie przekazać do Sądu powszechnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a w ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona przez H. i G. K. skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej była w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lutego 2017 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia 2 sierpnia 2016 r. (nr [...]) umarzającą wszczęte postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r. (nr [...]) w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb K., gmina P., KW [...], będącej własnością Gminy P. a nieruchomościami przyległymi do niej: działką nr [...], obręb K., KW [...]; działką nr [...], obręb K., KW [...]; działką nr [...], obręb K., KW [...] – stanowiącymi własność H. i G. K. oraz działką nr [...], obręb K., KW [...] - stanowiącą własność Gminy P.
Przedmiotowa decyzja Wójta Gminy, której stwierdzenia nieważności domagali się skarżący, została wydana na podstawie art. 33 p.g.k. Zgodnie z art. 33 ust. 1 p.g.k. wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Stosownie do ustępu 3 tego artykułu, strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi.
W rozpoznawanej sprawie – co wynikało zarówno z przekazanych akt sprawy, jak też z zaprezentowanej przez organy w uzasadnieniach ww. decyzji podstawy faktycznej podjętych rozstrzygnięć - uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego G. K. i H. K. złożyli wniosek o przekazanie sprawy rozgraniczeniowej rozstrzygniętej decyzją Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2012 r. (nr [...]) do rozpoznania Sądowi powszechnemu. Postępowanie sądowe w tej sprawie zostało jednak umorzone przez Sąd Rejonowy w K.; najpierw postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. (sygn. akt [...]) z uwagi na niewłaściwy tryb przekazania przedmiotowej sprawy o rozgraniczenie temu Sądowi przez organ, a następnie postanowieniem z dnia 18 listopada 2016 r. (sygn. akt [...]), z uwagi na to, że skarżący przed Sądem nie podtrzymali swojego wniosku z dnia 3 stycznia 2013 r. o przekazaniu przedmiotowej sprawy rozgraniczeniowej do Sądu.
W opisanej sytuacji Kolegium – orzekając w I instancji – wskazało z jednej strony, że wniesienie żądania przekazania sprawy rozgraniczeniowej rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r. (nr [...]) spowodowało utratę bytu prawnego tej decyzji (a więc decyzji, w związku z wydaniem której we wniosku o stwierdzenie nieważności postawiony został decyzji z dnia 26 marca 2015 r. zarzut ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy inną decyzja ostateczną), a z drugiej strony Kolegium uznało, że skoro opisany "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 marca 2015 r." został wniesiony z zachowaniem 14-dniowego terminu na wystąpienie z żądaniem przekazania sprawy o rozgraniczenie do rozpoznania Sądowi powszechnemu, to nie ma możliwości prowadzenia tej sprawy w trybie administracyjnym, tj. w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, gdyż w istocie brak jest decyzji ostatecznej stanowiącej przedmiot tego postępowania, co powoduje jego bezprzedmiotowość i konieczność umorzenia "nieważnościowego" postępowania. Z kolei Kolegium – po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymało w mocy pierwszoinstancyjną decyzję stwierdzając, że decyzja Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2012 r. ([...]) utraciła swoją moc wskutek wniesienia żądania stron i przekazania w związku tym sprawy Sądowi Rejonowemu w K. (co przyjęto jednak jedynie w oparciu o wydane postanowienie tego Sądu z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt [...]), a jednocześnie w reasumpcji wskazało, że nie doszukało się w treści decyzji z dnia 26 marca 2015 r. którejkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności, że decyzja ta nie została dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Kontrolując legalność zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego należy zwrócić uwagę na dwa zasadnicze aspekty wskazujące na przedwczesność (a więc niezgodność z prawem) podjętych w nich rozstrzygnięć.
Przede wszystkim należy wskazać, że Kolegium rozpoznając sprawę jako organ I instancji i orzekając o jej umorzeniu uznało, że postępowanie prowadzone w sprawie wniosku G. i H. K. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 marca 2015 r. jest bezprzedmiotowe, gdyż – na skutek złożenia przez skarżących tego wniosku w terminie przewidzianym na wniesienie żądania przekazania sprawy o rozgraniczenie Sądowi powszechnemu (art. 33 ust. 3 p.k.g.) - decyzja ta nie uzyskała przymiotu decyzji ostatecznej, a zatem brak jest przedmiotu prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważności postępowania. Przyjęte stanowisko jest nieprawidłowe. Pomijając fakt, że jest ono oczywiście sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 156 k.p.a., który dla stwierdzenia nieważności decyzji (a więc tym bardziej dla zainicjowania w tym przedmiocie postępowania administracyjnego) nie wymaga waloru ostateczności kwestionowanej w tym trybie decyzji administracyjnej, to wskazać należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego na gruncie art. 33 p.g.k. w zw. z art. 127 § 1 i art. 16 § 1 k.p.a. wyrażany jest pogląd, iż "w sytuacji, gdy strona postępowania rozgraniczeniowego jest niezadowolona z decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, wówczas nie służy jej odwołanie od tej decyzji na zasadach i w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego, lecz żądanie przekazania sprawy sądowi powszechnemu. W konsekwencji należy stwierdzić, że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości wydana na podstawie art. 33 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania administracyjnego. (...) Należy zatem przyjąć, że sprawa o rozgraniczenie nieruchomości rozstrzygnięta ostateczną decyzją o rozgraniczeniu może być ponownie rozpoznana przez sąd powszechny, jeżeli z żądaniem przekazania tej sprawy sądowi zwróci się strona "niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy". W przypadkach zaś, gdy strona administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego kwestionuje legalność decyzji administracyjnej z powołaniem się na okoliczności wymienione w art. 145 § 1 lub 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wówczas do rozpatrzenia żądania wznowienia postępowania lub żądania stwierdzenia nieważności decyzji właściwe są organy administracji publicznej" (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1999 r., sygn. akt III RN 15/99, OSNP 2000/10/378).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w pełni powyższy pogląd Sądu Najwyższego i stwierdza, że brak było w rozpoznawanej sprawie podstaw do przyjęcia przez organ braku istnienia przedmiotu postępowania zainicjowanego przez skarżących wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej z dnia 26 marca 2015 r. (pismo z dnia 13 kwietnia 2015 r.) i wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r. (nr [...]), co w konsekwencji stanowiło naruszenie przez Kolegium art. 105 § 1 w zw. z art. art. 156 § 1 oraz 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 1 i 3 p.g.k.
W niniejszej sprawie Kolegium naruszyło także przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez nie podjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz nie dokonanie w sposób wyczerpujący rozpatrzenia (oceny) całego zgromadzonego materiału dowodowego, pomijając całkowicie w zakresie prowadzonego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie weryfikacji ww. decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r. (przez pryzmat przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), sygnalizowaną przez skarżących okoliczność wydania przez Wójta Gminy decyzji z dnia 3 marca 2009 r. orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości uregulowanej w KW [...] dla działki nr [...] oraz KW [...] dla działki nr [...], prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K., oznaczonej jako działka o nr ewidencyjnym [...] i [...], obręb K. gm. P., będących własnością G. i H. K. a nieruchomościami przyległymi do nich, tj. KW [...] oznaczonymi jako działki nr [...] i [...], obręb K., będącymi własnością Gminy. Z prezentaty umieszczonej na kopii decyzji załączonej przez skarżących na etapie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do pisma z dnia 13 stycznia 2017 r. wynika, że ww. decyzja z dnia 3 marca 2009 r. stała się decyzją ostateczną w dniu 18 marca 2009 r., co potwierdził w dniu 14 czerwca 2017 r. na rozprawie przez tut. Sądem skarżący – H. K., wyjaśniając jednocześnie, że nie było prowadzone w stosunku do tej decyzji postępowanie nieważnościowe ani nie skierowano sprawy do Sądu. Mając zatem na uwadze treść rozstrzygnięcia podjętego w ww. decyzji z dnia 3 marca 2009 r. należy zauważyć, że przedmiot rozstrzygnięcia w części pokrywał się z rozstrzygnięciem zawartym w kwestionowanej decyzji z dnia 26 marca 2015 r. (a także z częścią rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia 20 grudnia 2012 r.). Mianowicie, wskazaną decyzją z marca 2009 r. Wójt Gminy orzekł o rozgraniczeniu pomiędzy działką nr [...] a m.in. działką nr [...] i [...], o których rozgraniczeniu następnie orzekał także w kwestionowanej decyzji z marca 2015 r.
Kolegium w ogóle nie wyjaśniło tej okoliczności, która niewątpliwie stanowi okoliczność istotną dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy złożonego przez skarżących wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 marca 2015 r. w kontekście przeprowadzenia oceny wystąpienia "przesłanki nieważnościowej" określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., co stanowi naruszenie ww. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd – w odniesieniu do zarzutów skargi i formułowanych w niej twierdzeń co do statusu (bytu i jego utraty) decyzji Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2012 r. – pragnie wskazać, że konsekwencją każdego spowodowania przekazania sprawy rozgraniczeniowej do Sądu powszechnego (co dotyczy także decyzji z dnia 20 grudnia 2012 r.; nr [...]), jest utrata bytu prawnego takiej decyzji. Wyjaśnić bowiem należy, że sprawa o rozgraniczenie jest prowadzona w jednym postępowaniu, obejmującym obligatoryjny etap administracyjny i fakultatywny – bowiem wywołany żądaniem strony niezadowolonej z ustalenia przebiegu granicy - etap sądowy, co nie zmienia jednak charakteru sprawy o rozgraniczenie, która nadal pozostaje sprawą cywilną. Z perspektywy administracyjnego etapu postępowania istotne jest to, że ustawodawca nie przewidział możliwości złożenia odwołania od wydanej decyzji rozgraniczeniowej. W sprawach o rozgraniczenie – na co zwrócono uwagę już wcześniej - mamy bowiem do czynienia z odstępstwem od naczelnej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady dwuinstancyjności. Regulacja ta przesądza o tym, że administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe ma charakter jednoinstancyjny, a zatem to nie odwołanie (w rozumieniu przepisów k.p.a.), ale wniosek strony niezadowolonej (w rozumieniu p.g.k.) uruchamia dalsze postępowanie w sprawie.
Mając powyższe na uwadze nie może budzić wątpliwości, że z momentem złożenia przez skarżących wskazanego wniosku z dnia 3 stycznia 2013 r. jednoinstancyjne postępowanie administracyjne zakończyło się, jednak – co należy podkreślić - skuteczne złożenie wniosku w przywołanym trybie ustawowym wywołuje nie tylko przekazanie sprawy do etapu postępowania sądowego. Wniesienie do organu wniosku o przekazanie sprawy do sądu powszechnego powoduje, że decyzja o rozgraniczeniu traci moc i przestaje obowiązywać. Decyzja taka traci moc wiążącą z datą wpływu do organu żądania przekazania sprawy sądowi w zakresie objętym tym żądaniem (a nie z chwilą przekazania akt sprawy sądowi przez organ), a skutek anulacyjny w takim wypadku dotyczy tej części decyzji o rozgraniczeniu, która jest objęta żądaniem przekazania sprawy sądowi, natomiast w części nie objętej tym żądaniem decyzja staje się ostateczna. Utrata mocy wiążącej decyzji oznacza, że nie uzyskuje ona procesowych i materialnoprawnych skutków decyzji ostatecznej (zob. uchwała 7 sędziów SN z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt III CZP 48/14, OSNC 2015/3/27; postanowienie SN z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt I CKN 423/97, OSNC 1998/10/156; wyrok NSA z dnia 29 września 1999 r., sygn. akt II SA 1580/99, LEX nr 46210; wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 września 2010 r., sygn. akt III SAB/Kr 71/09, LEX nr 758278 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 48/13, ZNSA 2014/2/135-139).
Nadmienić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych reprezentowany jest również inny pogląd, zgodnie z którym decyzja o rozgraniczeniu traci moc wiążącą tylko w sytuacji, gdy w następstwie wniosku strony niezadowolonej z rozgraniczenia sąd powszechny nada sprawie bieg i w konsekwencji wyda orzeczenie o rozgraniczeniu. W przypadku natomiast, gdy wniosek strony niezadowolonej z rozgraniczenia zostanie przez sąd zwrócony (np. na skutek jego nieopłacenia) lub dojdzie do umorzenia postępowania sądowego (np. na skutek cofnięcia żądania przekazania sprawy do sądu), to decyzja o rozgraniczeniu staje się ostateczna ze wszystkimi skutkami jakie prawo przewiduje dla takich decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1764/11, LEX nr 1339593; wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 109/09, LEX nr 550501 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 186/12, LEX nr 1377092).
Tego ostatniego poglądu - Sąd orzekający w niniejszym składzie - nie podziela, aprobując w pełni w tym zakresie stanowisko wyrażone przez tut. Sąd w powołanym powyżej wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 48/13), w którym Sąd stwierdził, że przy takim założeniu (tj. że utrata mocy obowiązującej decyzji w związku ze złożeniem wniosku może nastąpić tylko w przypadku, gdy przez sąd zostanie nadany bieg sprawie, a następnie zostanie wydane orzeczenie sądowe) - wniosek strony niezadowolonej, wywoływałby odmienne skutki dla decyzji rozgraniczeniowej, w zależności od tego co się z nim stanie na etapie postępowania sądowego. Innymi słowy skutek w postaci utraty mocy wiążącej decyzji zależny byłby od uzupełnienia braków tego wniosku w postępowaniu sądowym lub od dalszych jego losów w tym postępowaniu (np. od możliwości cofnięcia wniosku i umorzenia postępowania). Przy czym skutek ten mógłby nie zależeć od zachowania się strony bezpośrednio zainteresowanej, niezadowolonej z rozgraniczenia i wnioskującej o przekazanie sprawy lecz od strony, która wnioskowała o rozgraniczenie, a która nie wypełniła obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od złożonego do sądu powszechnego wniosku, który z tego powodu został zwrócony.
Trzeba w tym miejscu podkreślić, że uprawnienie do złożenia wniosku o przekazanie sprawy do sądu powszechnego przysługuje każdemu z uczestników postępowania rozgraniczeniowego, a zatem każdy kto jest niezadowolony z przebiegu granicy ma prawo domagać się rozpoznania sprawy przez ten sąd.
Dlatego już skuteczne złożenie wniosku powinno skutkować utratą mocy wiążącej przez decyzję. I to niezależnie, od tego co się z wnioskiem stanie dalej. W przeciwnym wypadku tylko jedna ze stron, a mianowicie strona wnioskująca o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego może mieć wpływ na dalsze pozostawanie decyzji w obrocie. Bowiem tylko od jej zachowania zależeć będzie czy wnioskowi zostanie nadany dalszy bieg i czy sprawa zostanie rozpoznana przez sąd. Inni uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego wnioskujący o przekazanie sprawy do sądu, takiego uprawnienia zostaną de facto pozbawieni. W ten sposób strona niezadowolona z wyniku postępowania rozgraniczeniowego pozbawiona zostałby prawa do zakwestionowania niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia i prawa do obrony swojego interesu.
Oczywistym jest również, że strona niezadowolona z przebiegu granicy poprzez złożenie wniosku zmierza: po pierwsze - do podważenia wydanej decyzji i tym samym pozbawienia jej skutków procesowych i materialnoprawnych, po drugie - do rozpoznania sprawy "od nowa" przez sąd powszechny. Taki jest niewątpliwie cel wniosku który, co jest ważne, jest składany w jednoinstancyjnym postępowaniem administracyjnym, a więc w sytuacji, gdy strona nie ma możliwości złożenia odwołania. Na skutek przedmiotowego wniosku sprawa jest "ponownie rozpoznana" przez sąd, przy czym sprawa toczy się na nowo przed sądem, który samodzielnie przeprowadza całe postępowanie rozgraniczeniowe, a więc jego rolą nie jest odniesienie się do postępowania administracyjnego i poczynionych tam ustaleń, ale samodzielne przeprowadzenie postępowania sądowego i wydanie niezależnego orzeczenia. W sytuacji zatem, gdy już samo zwrócenie się z żądaniem przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie rozstrzygniętej decyzją o rozgraniczeniu pozbawia tę decyzję bytu prawnego, to sąd powszechny nie ma obowiązku w postanowieniu odnoszenia się do decyzji rozgraniczeniowej ani zamieszczania jakiegokolwiek stwierdzenia, w którym ustosunkuje się do tej decyzji (np. jej mocy wiążącej). Z tego też powodu stwierdzenie Sądu Rejonowego w K. w postanowieniu z dnia 18 listopada 2016 r. (sygn. akt [...]), na które powoływali się skarżący, że wobec cofnięcia przez nich odwołania nie wywołuje ono żadnych skutków i w mocy pozostaje decyzja Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2012 r., nie może samo w sobie decydować o istnieniu bytu prawnego "całej" ww. decyzji z dnia 20 grudnia 2012 r. Podkreślenia i przypomnienia w tym miejscu wymaga bowiem to, że decyzja administracyjna o rozgraniczeniu traci moc wiążącą co do części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi, a w pozostałej części staje się ostateczna (por. powołany powyżej wyrok SN z dnia 19 stycznia 1998 r.).
W tej sytuacji w świetle dotychczasowych rozważań należy przyjąć, że decyzja Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2012 r. z momentem złożenia przez skarżących wniosku o rozpoznanie sprawy rozgraniczeniowej przez sąd powszechny przestała istnieć w obrocie prawnym, w zakresie objętym treścią tego wniosku. Z tego też powodu – Kolegium rozpoznając ponownie sprawę i oceniając prawidłowość decyzji z dnia 26 marca 2015 r. w świetle jej zgodności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. – winno także ustalić treść złożonego przez skarżących żądania przekazania Sądowi Rejonowemu w K. sprawy o rozgraniczenie zakończonej decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r. Ustalenie zakresu tego żądania pozwoli na określenie w jakiej części decyzja z dnia 20 grudnia 2012 r. została anulowana (utraciła swój byt prawny), a w jakiej stała się decyzją ostateczną, co z kolei pozwoli organowi należycie (także w odniesieniu do obowiązującego w obrocie prawnym rozstrzygnięcia wynikającego z tej decyzji) rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 26 marca 2015 r., co do jej ewentualnej wadliwości określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. Sentencji wyroku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i przedstawionej oceny prawnej.
Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 2. sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło