III SA/Gd 491/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym spraw ze skarg Ireny T. i K. T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2015 r. nr [...]; nr [...]; nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: przywrócić termin do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 491/15. Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2015 r. (sygn. akt III SA/Gd 491/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi I. T. i K. T. na trzy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2015 r. Wyrok uprawomocnił się w dniu 15 października 2015 r. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 września 2015 r. skarżącym przyznano prawo pomocy przez ustanowienie adwokata w przedmiotowej sprawie. Pełnomocnikiem skarżących w niniejszej sprawie wyznaczony został adwokat – P. R., o czym Pomorska Izba Adwokacka w G. powiadomiła Sąd pismem datowanym na dzień 17 września 2015 r. Wnioskiem z dnia 28 października 2015 r. (data nadania – 29.10.2015 r.) pełnomocnik skarżących wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. W uzasadnieniu wskazał, że otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go przez Okręgową Radę Adwokacką w dniu 29 września 2015 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 14 października 2015 r., niemniej jednak z uwagi na obłożenie pracą jednoosobowej kancelarii oraz zaplanowany na początku października dwutygodniowy urlop, sporządzenie skargi kasacyjnej w terminie było wykluczone. Z uwagi na te okoliczności z aktami sprawy zapoznał się dopiero w dniu 21 października 2015 r. Zwrócił uwagę też na dość skomplikowany stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazał, że składając skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 29 października 2015 r. dochował terminu o jakim mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmie uzupełniającym z dnia 23 listopada 2015 r. pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu "oświadczenia" z dnia 27 października 2015 r. skarżącego K. T. na okoliczność ustalenia momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. W załączonym do pisma oświadczeniu K. T. informował, że ze swoim pełnomocnikiem z urzędu spotkał się po raz pierwszy w dniu 22 października 2015 r., a następnie w dniu 27 października 2015 r. dostarczył mu dokumenty potrzebne do wyjaśnienia okoliczności sprawy i sporządzenia skargi kasacyjnej, tj. orzeczenie o niepełnosprawności żony i wyrok Sądu Apelacyjnego w G. w sprawie niepełnosprawności córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl zaś art. 87 p.p.s.a. do przesłanek warunkujących skuteczność wniosku o przywrócenie terminu zalicza się: uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony, złożenie wniosku w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie. Dokonując ustaleń w powyższym zakresie w pierwszej kolejności należy wskazać, że wyrok Sądu z dnia 19 sierpnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 14 września 2015 r. (potwierdzenie odbioru - k. 55 i 57). Stąd też – stosownie do art. 177 w zw. z art. 83 § 2 p.p.s.a. – termin do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku upłynął w dniu 14 października 2015 r. Podkreślić jednak należy, że skarżący już w dniu 20 sierpnia 2015 r. - w związku z istniejącym obowiązkiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym - złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2015 r. przyznano skarżącym prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Bezsporne jest zatem, że do czasu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, skarżący nie mogli skutecznie wnieść skargi kasacyjnej. Wskazać również należy, że pełnomocnik skarżącej, równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wniósł skargę kasacyjną, zatem dokonał czynności procesowej, która nie została dokonana w terminie. Nadto pełnomocnik strony, wnosząc w dniu 29 października 2015 r. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, zachował określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności, biegnący od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 243 i nast. p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Koncepcja ta gwarantuje bowiem stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. Nie można też nie zauważyć, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 p.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Dlatego właśnie należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 228/09; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 555/15, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie należy także zwrócić uwagę, że rzeczywista możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz skargi kasacyjnej powinna być łączona nie tyle z formalnie ustalonym dniem zapoznania się przez pełnomocnika z aktami sprawy, ale z datą, w której można wymagać od ustanowionego w sprawie z urzędu pełnomocnika przeprowadzenia całościowej oceny sprawy pod względem prawnym i w przypadku zachodzących ku temu przesłanek, sporządzenia skargi kasacyjnej. Jedynie tak rozumiana "rzeczywista możliwość wniesienia skargi kasacyjnej" daje gwarancję przyznania stronie i reprezentującemu tę stronę pełnomocnikowi możliwości skorzystania z prawa do sądu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 199/13, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze wskazywane przez pełnomocnika okoliczności faktyczne związane z jego ustanowieniem (tj. otrzymanie w dniu 29 września 2015 r. zawiadomienia z Okręgowej Izby Adwokackiej) Sąd stwierdza, że ww. termin 7–dniowy został dochowany. Wprawdzie pełnomocnik ten – jak wynika z akt sprawy - otrzymał zgodę Przewodniczącego Wydziału na wykonanie fotokopii z akt sprawy celem zapoznania się z nią i sporządzenia skargi kasacyjnej w dniu 21 października 2015 r., jednak należy mieć na uwadze, że należyte opracowanie i sporządzenie skargi kasacyjnej wymaga rzetelnego zaznajomienia się ze sprawą, przestudiowania akt sprawy, orzecznictwa i literatury prawniczej związanej z przedmiotem sprawy. Nadto pełnomocnik, przed wniesieniem skargi kasacyjnej, powinien zapoznać się ze stanowiskiem mocodawcy co do kierunku zaskarżenia, co w istocie nastąpiło w dniu 22 października 2015 r. W świetle powyższych wyjaśnień należy zatem przyjąć, że skoro wniosek o przywrócenie terminu został nadany przez pełnomocnika za pośrednictwem poczty w dniu 29 października 2015 r., to nastąpiło to w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygając z kolei merytorycznie w kwestii uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, Sąd uznał, że w świetle ww. okoliczności faktycznych uchybienie terminowi z oczywistych względów nie może być uznane za zawinione. W związku z powyższymi okolicznościami, mając ponadto na uwadze realizację konstytucyjnej zasady "prawa do sądu" wyrażonej w art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), należało orzec o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.