III SA/Gd 53/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski Sędzia WSA Marek Kraus (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. B. o wyłączenie sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Wojewody z dnia 22 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić wniosek. Pismem z dnia 31 lipca 2017 r. T. B. (dalej jako Skarżący), reprezentowany przez C. B., wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "ze względu na korupcję i układy" oraz "rażące naruszenie prawa". W Wydziale III tut. Sądu orzekają sędziowie: B. A., A. D., J. H., F. K., E. K.-G., P. M., A. O. i J. S. W związku ze złożonym wnioskiem wymienieni sędziowie Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożyli do akt oświadczenia, że między nimi a stronami niniejszej sprawy nie występują żadne okoliczności mogące budzić wątpliwości, co do ich bezstronności w sprawie, ani nie występują przesłanki wyłączenia ich od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek Skarżącego należało oddalić. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Zgodnie z § 2 cyt. przepisu powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Ponadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na temat bezstronności sędziego w świetle art. 6 ust. 1 wyżej powołanej Konwencji wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających wątpliwości co do bezstronności sędziego. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa, określonymi w art. 18 p.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r. sygn. akt II FZ 60/08, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 128/09). W szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności rozstrzygnięć wydanych z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r. sygn. akt I OZ 607/09, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 26/16). Nieuzasadniony jest również wniosek o wyłączenie sędziego na tej podstawie, że sędzia orzeka w różnych sprawach tych samych podmiotów (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 392/08). Innymi słowy niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty te strona może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu I instancji (por. postanowienie NSA z 5 września 2008 r. sygn. akt I OZ 665/08). Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia również to, iż pozwala ono na wyeliminowanie niebezpieczeństwa, że instytucja wyłączenia sędziego mogłaby przekształcić się w narzędzie służące paraliżowaniu postępowania sądowego. Powyższe poglądy Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Sąd podkreśla, iż aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła skutkować jego wyłączeniem musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem przez stronę odpowiedniej argumentacji, którą to argumentację należy odnieść do stanu konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 856/16). Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności wszystkich sędziów danego Wydziału w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy, nadto zarzutów dowolnych, bo niepopartych faktami (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 26/16). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, iż podnoszone przez Skarżącego w złożonym wniosku argumenty nie mogą prowadzić do uznania jego skuteczności. "Przyczyny wyłączenia", które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku, to wyłącznie przyczyny na które wskazuje art. 18 i 19 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie Skarżący nie wskazał Sądowi przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 p.p.s.a. (a które Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę również z urzędu), a także nie wskazał okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziów w danej sprawie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Przedłożony wniosek nie zawiera obiektywnych i realnych podstaw wyłączenia sędziów, natomiast argumentacja przedstawiona we wniosku ogranicza się do bezpodstawnych stwierdzeń. Zarzuty Skarżącego są wyłącznie przejawem jego subiektywnych odczuć, nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Podnosząc tak poważny zarzut, jakim jest korupcja, Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności na potwierdzenie jego zaistnienia. Nie wskazał również, jakie "układy" mogłyby wpłynąć na bezstronność i obiektywizm wskazanych we wniosku o wyłączeniu sędziów Wydziału III tut. Sądu. Podnosząc natomiast argument dopuszczenia się przez sędziów Wydziału III rażącego naruszenia prawa, Skarżący nie wskazał, na czym miałoby ono polegać oraz jakiego przepisu prawa dotyczyć. Podkreślić ponownie należy, iż samo przeświadczenie Skarżącego, że wskazani we wniosku sędziowie są stronniczy nie stanowi przesłanki ich wyłączenia. Podstawą wyłączenia sędziego mogą być bowiem jedynie takie okoliczności, które obiektywnie wywołać mogą wątpliwości, co do jego bezstronności w danej sprawie. Takich zaś, zdaniem Sądu, brak jest w niniejszej sprawie. Ogólnikowe twierdzenia powołane przez Skarżącego nie mogą wskazywać na stronniczość wskazanych przez niego sędziów przy rozpoznawaniu sprawy. Sąd stwierdza zatem, iż Skarżący we wniosku nie wykazał ziszczenia się którejkolwiek z ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów. Z akt sprawy również nie wynika, aby zachodziły jakiekolwiek z wymienionych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. przyczyny wyłączenia sędziów. Należy również podkreślić, że w aktach sprawy znajdują się pisemne oświadczenia wszystkich sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, z których wynika, że po ich stronie nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności, ani nie zachodzą przesłanki wyłączenia ich od rozpoznania sprawy z mocy prawa, określone w art. 18 p.p.s.a. W ocenie Sądu prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości, a argumentacja przedstawiona przez Skarżącego nie podważyła wiarygodności tych oświadczeń. Sąd wskazuje, iż nie przesłał – jak wnosił o to Skarżący – wniosku o wyłączenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego celem rozpoznania, bowiem zgodnie z treścią art. 22 § 1 p.p.s.a. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Reasumując, zdaniem Sądu wniosek o wyłącznie sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku od orzekania w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił wniosek strony.