III SA/Gd 567/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na akt Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...] z dnia 10 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska wicedyrektora szkoły 1. uchyla zaskarżony akt; 2. zasądza od Gminy Miasta [...] - Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...] na rzecz skarżącej J. B. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr (...) im. (...) w G. pismem (aktem) z dnia 10 maja 2021 r. nr (...) odwołał za trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia z dniem 31 sierpnia 2021 r. J.B. (dalej także jako "skarżąca") ze stanowiska wicedyrektora Szkoły Podstawowej nr (...) im. (...) w G. . W piśmie powołano art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. ze zm.) oraz wskazano na zasięgnięcie opinii organu prowadzącego i rady pedagogicznej szkoły. Pismo zostało przez skarżącą odebrane w dniu jego wydania. W dniu 2 lipca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. wpłynęła przekazana przez Dyrektora Szkoły Podstawowej nr (...) im. (...) w G. skarga J.B. na powyżej wskazany akt wniesiona pierwotnie bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w dniu 26 maja 2021 r. Skarżąca wnosząc o stwierdzenie nieważności wydanego aktu podniosła zarzut wydania aktu pomimo niezaistnienia materialnych przesłanek odwołania ze stanowiska wicedyrektora szkoły określonych w art. 66 ust. 1 i ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., że akt dyrektora szkoły o odwołaniu wicedyrektora jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. W realiach sprawy odwołanie skarżącej ze stanowiska wicedyrektora nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zaskarżony akt nie zawiera podstawy materialnoprawnej odwołania. Takiej podstawy nie może stanowić art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe, gdyż przesłanki odwołania określone zostały przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 2. Skarżąca wskazała dalej, że z uwagi na charakter takiego aktu dokument ten musi zawierać uzasadnienie. Akt z dnia 10 maja 2021 r. nie tylko, że nie wskazuje przyczyn odwołania ale także w ogóle nie zawiera uzasadniania. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego taki akt winien być zaś odpowiednio uzasadniony, gdyż istotne są wywody i argumentacja prawna. Skarżąca wskazała nadto, że w jej ocenie nie było jakichkolwiek podstaw do jej odwołania z funkcji wicedyrektora. W podziękowaniu za ogromne zaangażowanie w pracę, nieustanną gotowość, otwartość, kreatywność, dyspozycyjność i trud włożony w promowanie właściwych postaw wśród uczniów a także w uznaniu osiągnięć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych skarżąca corocznie otrzymywała nagrody przyznawane przez Dyrektora Szkoły Podstawowej nr (...) im. (...) w G. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr (...) im. (...) w G. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Dyrektor przedstawił okoliczności faktyczne związane z wykonywaniem przez skarżącą funkcji wicedyrektora oraz odwołaniem z zajmowanego stanowiska jak i argumentację prawną uzasadniającą odwołanie. Zdaniem Dyrektora podstawa materialnoprawna odwołania, to jest art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe została wskazana w treści zaskarżonego aktu i jest to podstawa prawidłowa. Obowiązujące przepisy nie wymagają nadto aby akt odwołania zawierał pisemne uzasadnienie jak i pouczenie o trybie jego zaskarżenia. Wystarczające jest bowiem to, by osoba odwołana miała wiedzę w zakresie podstaw odwołania ze stanowiska, wobec czego może to nastąpić również w formie ustnej. W realiach sprawy wskazać należy, że skarżąca była w pełni świadoma przyczyn i podstaw jej odwołania z funkcji kierowniczej. O braku możliwości dalszej współpracy ze skarżącą Dyrektor poinformował skarżącą w dniu 8 stycznia 2021 r. Istotnym jest wskazanie, że wcześniej Dyrektor przedstawił skarżącej zarzuty wobec sposobu wykonywania obowiązków służbowych i podejścia do pełnionej funkcji a postawa skarżącej nie uległa zmianie. Dyrektor po dokonaniu szczegółowego opisu zarzutów wobec skarżącej oraz podkreśleniu, że jeden z nauczycieli szkoły skierował do Kuratorium Oświaty w G. oficjalne pismo w tej materii podniósł, że opisane działania skarżącej powodowały destabilizację w realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej szkoły i dlatego konieczne było odwołanie skarżącej z funkcji wicedyrektora albowiem dalsze zajmowanie stanowiska przez skarżącą godziło w interes szkoły jako interes publiczny. W związku z tym spełnione zostały przesłanki uzasadniające odwołanie skarżącej z funkcji wicedyrektora w związku z wystąpieniem szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe. W nawiązaniu do okoliczności sprawy, faktu skierowania przez jednego z nauczycieli szkoły pisma (skargi) do Kuratorium Oświaty w G. dotyczącego działań skarżącej, konieczności odniesienia się do zarzutów oraz podjęcia niezwłocznych działań w sprawie Dyrektor odstąpił od konsultacji odwołania skarżącej z Kuratorium Oświaty w G. w szczególności zważywszy na fakt, że art. 66 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe wskazuje tylko i wyłącznie na powinność uzyskania stosownej opinii a niej jej obligatoryjny charakter. Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. skarżąca podtrzymała skargę i argumentację w niej zawartą. Pełnomocnik Dyrektora Szkoły Podstawowej nr (...) im. (...) w G. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że prawidłowość odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły potwierdziło Kuratorium Oświaty w G. (informacja z dnia 30 lipca 2021 r.) oraz Związek Zawodowy "Solidarność" (stanowisko z dnia 22 czerwca 2021 r.). Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. Sąd oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika Dyrektora o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wyżej wskazanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie w stosunku do innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu skarżąca uczyniła akt Dyrektora Szkoły Podstawowej nr (...) im. (...) w G. z dnia 10 maja 2021 r., którym odwołano skarżącą ze stanowiska wicedyrektora szkoły. Na wstępie wyjaśnić należy, że akt odwołania dyrektora (wicedyrektora) szkoły jest aktem o podwójnym charakterze, wywołującym skutki zarówno w sferze prawa pracy, jak również w sferze publicznoprawnej. Podwójny charakter tego aktu i wywoływanie przez niego dodatkowo skutków regulowanych prawem pracy nie oznacza, że przestaje być przez to aktem z zakresu administracji publicznej (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2013 r.; sygn. akt I OSK 2641/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2012 r.; sygn. akt II SA/Wa 1416/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 września 2014 r. ( sygn. akt I OSK 2030/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) akt dyrektora szkoły o powołaniu lub odwołaniu wicedyrektora szkoły jest aktem z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art.3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podlega zatem kontroli sądów administracyjnych, jakkolwiek w procedurze jego wydania nie stosuje się wprost przepisów k.p.a. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu, wskazać należy, że w jego treści Dyrektor Szkoły Podstawowej nr (...) im. (...) w G. przywołał art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli w szkole utworzono stanowisko wicedyrektora lub inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej. Należy w tym miejscu podnieść, że wskazana regulacja nie stanowi podstawy materialno-prawnej odwołania danej osoby ze stanowiska wicedyrektora szkoły ponieważ przepis ten normuje tylko procedurę odwołania, a nie jego przyczyny. Przesłanki odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego wskazuje natomiast art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe, w myśl którego, organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce: 1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia, c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3; 2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W orzecznictwie sądów administracyjnym odnoszącym się do odwołania ze stanowiska kierowniczego w szkole wskazuje się, że uregulowanie przypadków i przesłanek umożliwiających odwołanie dyrektora szkoły (i wicedyrektora) z zajmowanej funkcji umożliwia dokonanie kontroli legalności odwołania takiej osoby z zajmowanego stanowiska, co także nosi znamiona pewnej gwarancji przed pochopnym lub nieuzasadnionym odwoływaniem (zob. w tej materii m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 17 grudnia 2015 r; sygn. akt III SA/Gd 375/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na obowiązek wyczerpującego uzasadnienia wydawanego w omawianym przedmiocie aktu, a w szczególności przekonującego umotywowania przesłanek, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Prawidłowość wydanego aktu o odwołaniu ze stanowiska kierowniczego powinna być bowiem oceniana na podstawie faktów, które zostały wskazane w uzasadnieniu kontrolowanego aktu. Powołane tam okoliczności muszą być przy tym konkretne i dowiedzione w stosownym postępowaniu poprzedzającym wydanie aktu oraz znajdować pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Istotne są również wywody przytoczone przez organ, gdyż to, jakie zdarzenia uznał on za przesłanki odwołania, musi wynikać bezpośrednio z uzasadnienia wydanego w tym zakresie aktu. Przedmiotowe akty powinny być zatem odpowiednio uzasadnione, przy czym istotne są wywody i argumentacja prawna zawarta bezpośrednio w uzasadnieniu podjętego aktu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 16 listopada 2012 r.; sygn. I OSK 1664/12 oraz z dnia 7 czerwca 2011 r.; sygn. I OSK 314/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe zapatrywania odnieść należy także do aktów odwołania ze stanowiska wicedyrektora, gdyż mają one materialnie jednakową treść, jak akt o odwołaniu dyrektora szkoły. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżony akt nie wskazuje przyczyn odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły oraz nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia. Stwierdzony brak wskazania przez organ w zaskarżonym akcie powodów odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły powoduje jego wadliwość, a uzupełnienie tego braku w obszernej odpowiedzi na skargę nie może w żaden sposób zmienić tej oceny. W odpowiedzi na skargę organ co prawda wskazał argumentację, której zabrakło w treści aktu, ale okoliczność ta nie zmienia faktu, że skarżąca została w istocie pozbawiona możliwości odniesienia się do zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu orzekającego należy zakwestionować a limine stanowisko Dyrektora, że w przypadku odwołania ze stanowiska wicedyrektora wystarczającym jest by osoba odwołana miała wiedzę w zakresie podstaw odwołania ze stanowiska, wobec czego może to nastąpić również w formie ustnej. W niniejszej sprawie Dyrektor Szkoły Podstawowej nr (...) im. (...) w G. powinien szczegółowo i rzetelnie przedstawić oraz udokumentować swoje stanowisko w uzasadnieniu do zaskarżonego aktu. Późniejsze ujawnienie intencji, podglądów i argumentów, wtórne wobec wydanego aktu, nie może konwalidować braku uzasadnienia samego aktu. Należy również zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie brakuje uwzględnienia relacji pomiędzy przepisem art. 64 ust. 1 ustawy – Praw oświatowe oraz art. 66 tej ustawy w kontekście wymogów proceduralnych jakie należy spełnić, aby skutecznie odwołać wicedyrektora szkoły. Wątpliwości Sądu budzi także przyjęta podstawa zastosowanego trybu odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska. W treści aktu wskazano wprost, że odwołanie następuje "[...] za trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia z dniem 31 sierpnia 2021 r. [...]". W odpowiedzi na skargę organ wydający zaskarżony akt wskazał z kolei, że odwołanie skarżącej nastąpiło w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe. Zauważyć w związku z tym należy, że odwołanie w tym trybie ma miejsce w przypadkach szczególnie uzasadnionych i następuje - co należy podkreślić - bez wypowiedzenia. W odniesieniu do poglądów organu zaprezentowanych w odpowiedzi na skargę należy ponadto wskazać, że zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole ma bezwzględny obowiązek zawnioskować o opinię do właściwego organu, w realiach sprawy kuratora oświaty, przed podjęciem aktu o odwołaniu w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Niezachowanie tego wymagania w realiach sprawy jest odrębnym, istotnym naruszeniem prawa, które upoważnia do uznania wadliwości określonej w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe procedury poprzedzającej podjęcie zaskarżonego aktu. Uznając w reasumpcji wskazane powyżej naruszenia prawa, w tym zwłaszcza fakt, że zaskarżony akt w ogóle nie posiada uzasadnienia, stwierdzić należy, że został on wydany z naruszeniem prawa (art. 146 § 1 zdanie drugie w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. działając na podstawie art. 146 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego aktu (punkt pierwszy sentencji wyroku). Konsekwencją uwzględnienia wniesionej skargi było - stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 209 p.p.s.a. - orzeczenie o zasądzeniu od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w kwocie 200 zł stanowiących wysokość uiszczonego wpisu od skargi (punkt drugi sentencji wyroku).