III SA/Gd 619/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody z dnia 5 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. O. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierające należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia 11 kwietnia 2013 r. nr [...] Wójt Gminy, działając m.in. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu P. K. z miejsca pobytu stałego – [...] gm. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie wszczęto w związku z uzyskaniem informacji, że P. K. nie przebywa w mieszkaniu położonym w miejscowości [...]. W dniu 26 listopada 2012 r. przeprowadzono kontrolę meldunkową, w jej trakcie przesłuchano A. M., który oświadczył, że P. K. wyprowadził się 9 lat temu. Organ ustalił, że P. K. został osadzony w zakładzie karnym w dniu 1 lipca 2011 r. Z wyjaśnień wymienionego wynika, że po wcześniejszym opuszczeniu zakładu karnego udał się do spornego lokalu, jednak jako osoba niedysponująca tytułem prawnym do lokalu, został poproszony przez przedstawiciela Agencji Nieruchomości Rolnych o oddanie kluczy do mieszkania, co też uczynił. Wskazał, że jest z lokalem związany sentymentalnie i emocjonalnie; lokalu nie opuścił dobrowolnie i zamierza do niego powrócić. Ponadto z zeznań K. T. – przedstawiciela Agencji Nieruchomości Rolnych, wynika, że strona nie mieszka w lokalu od pierwszego wyroku, tj. od 8 lat. Najemcami lokalu byli rodzice, jednak po ich śmierci (od 2004 r.) nikt nie ma umowy najmu lokalu, a jedynym dysponentem lokalu jest Agencja Nieruchomości Rolnych jako właściciel. Zgodnie z życzeniem P. K. wszelką korespondencję do niego kierowano na adres w Ż., gdzie zameldowana jest jego żona. Korespondencja była tam odbierana osobiście przez niego. W dniu 8 marca 2013 r. zostały przeprowadzone oględziny lokalu w wyniku których ustalono, że składa się on z 2 pokoi, kuchni i łazienki. W mieszkaniu znajdują się meble i stare ubrania; jak ustalono należące do zmarłych rodziców P. K.. Stan mieszkania i mebli wskazuje, że już od lat nikt nie mieszka w lokalu. W dniu 11 marca 2013 r. Agencja Nieruchomości Rolnych przesłała do akt sprawy dokumentację z postępowania sądowego jakie odbyło się w 2010 r. z powództwa P. K. przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych o zadośćuczynienie wyrządzonym szkodom. W aktach znajdują się wnioski, protokoły i wyrok oddalający powództwo. W konkluzji organ stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że P. K. wyprowadził się z miejsca pobytu stałego w [...]. Wprawdzie ww. twierdzi, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i trwałe, niemniej jednak nie skorzystał on ze środków prawnych mających na celu umożliwienie ponownego zamieszkania w lokalu. Wystąpił jedynie z powództwem o odszkodowanie, a nie z pozwem o przywrócenie utraconego prawa posiadania, tj. możliwość ponownego zamieszkania, czy też wydania nieruchomości. W tych okolicznościach należało uznać, że P. K. opuścił lokal trwale i dobrowolnie. Organ zaznaczył przy tym, że ewidencja ludności polega na rejestracji faktycznego miejsca pobytu, a przedmiotowy lokal od kilku lat nie jest miejscem faktycznego pobytu strony. W odwołaniu od tej decyzji P. K. podniósł, że w 2008 r. został zmuszony do oddania kluczy do lokalu. Ponieważ nie miał gdzie zamieszkać podał adres do korespondencji do rodziców żony. Nigdy nie mieszkał z żoną, ale przebywał tam jako gość. Bez wskazanego lokalu zostanie osobą bezdomną. Stwierdził też, że nigdy nie opuścił lokalu dobrowolnie i trwale. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 5 czerwca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: z. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ponadto utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje, że opuszczenie musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy lokal wchodzi w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, a P. K. w nim nie mieszka. Agencja Nieruchomości Rolnych nie ma obowiązku zabezpieczenia jego potrzeb mieszkaniowych. W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że P. K. nie mieszka w spornym lokalu od wielu lat, a jego wyjaśnienia dotyczące okoliczności niezamieszkiwania w miejscu pobytu stałego wskazują na trwałe jego opuszczenie. Co prawda utrzymuje on, że chciałby zamieszkać w spornym lokalu, jednak przynajmniej od 2008 r. nie ma takiej możliwości. P. K. występował do sądu powszechnego z powództwem o zapłatę za utratę tego lokalu, jednakże jego powództwo zostało oddalone. Wobec braku zgody właściciela lokalu, nie może mieszkać w lokalu na pobyt stały. Organ podkreślił, że posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego. Oznacza to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby, tzw. centrum życiowe – gdzie stale przebywa, nocuje, spożywa posiłki, odbiera korespondencję, z którego wychodzi do pracy. Zdaniem organu odwoławczego okoliczności sprawy świadczą, że dalsze utrzymywanie meldunku P. K. w lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową, natomiast opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc się do odwołania organ odwoławczy zaznaczył, że organ meldunkowy wydając decyzję opiera się na ustaleniach, czy dana osoba faktycznie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego i czy realizuje tam swoje sprawy życiowe. P. K. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku twierdząc, że nigdy nie wyprowadził się z przedmiotowego lokalu. Jego nieobecność w lokalu wiązała się z tym, że przebywał w zakładzie karnym od 1993 r. do października 2007 r. W 2008 r. K. T. zabrała mu klucze do lokalu informując, że w jego sprawie zostanie wydana decyzja. Później bezskutecznie próbował uzyskać dostęp do lokalu wskazując, że jest głównym spadkobiercom po rodzicach. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie jest zasadna. Kwestię wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu normuje przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej zwana "ustawą", zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przez opuszczenie miejsca stałego pobytu w rozumieniu przywołanego przepisu należy rozumieć dobrowolne i trwałe zaniechanie dalszego zamieszkiwania w nim, w wyniku którego miejsce to przestało być miejscem koncentracji życiowych interesów osoby w nim zameldowanej. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. W przedmiotowej sprawie niesporna jest okoliczność, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od wielu lat i lokal ten nie stanowi jego centrum życiowego. Skarżący zamieszkiwał w nim wraz z rodzicami do 1993 r. kiedy to został umieszczony w zakładzie karnym, w którym przebywał do lutego 2008 r. Po opuszczeniu zakładu karnego skarżący nie zamieszkał w przedmiotowym lokalu, zaś w dniu 1 lipca 2011 r. rozpoczął wykonywanie w zakładzie karnym kolejnej kary pozbawienia wolności i przebywa w nim nadal. W okresie pomiędzy opuszczeniem zakładu karnego, a lipcem 2011r. skarżący nie podjął skutecznych prób zamieszkania w lokalu, jakkolwiek wyrażał chęć by w nim mieszkać. Podzielając prezentowany w orzecznictwie pogląd, że sam fakt pobytu zainteresowanego w zakładzie karnym w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności nie mógłby stanowić przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego, albowiem pobyt w zakładzie karnym nie może być uznany za dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania (zob. wyrok WSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1608/06, orzeczenia.nsa.gov.pl), zauważyć należy, że zasadnicze znaczenie dla oceny niniejszej sprawy ma okoliczność niezamieszkiwania przez skarżącego w spornym lokalu jeszcze przed datą ostatniego osadzenia w zakładzie karnym, tj. przed 1 lipca 2010 r. Okoliczność ta jednoznacznie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga, że sam skarżący nie kwestionuje powyższych ustaleń podnosząc w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze do Sądu, że po opuszczeniu zakładu karnego nie zamieszkał w ww. lokalu. Podjęta w obecności przedstawiciela właściciela lokalu próba jego zajęcia okazała się nieskuteczna, odebrano mu bowiem klucze do mieszkania, a następnie właściciel nie wyraził woli by skarżący w nim zamieszkał. Bez wpływu na dokonaną ocenę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia pozostaje przytoczona przez skarżącego argumentacja, że nie nigdy nie wyprowadził się ze spornego lokalu i nie opuścił go definitywnie, zaś po opuszczeniu zakładu karnego miał zamiar do niego powrócić i stale wyraża chęć by w nim zamieszkać. Brak jest dowodów na to, by skarżący podejmował przewidziane prawem środki w celu obrony praw dotyczących ww. lokalu i w następstwie tego uzyskał prawomocne rozstrzygnięcie właściwego sądu powszechnego o przywróceniu naruszonego posiadania ww. mieszkania. Skarżący występował jedynie przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych z powództwem o zapłatę - odszkodowanie za straty majątkowe tzn. fakt, że do jego majątku nie weszła wartość majątkowa w postaci mieszkania ( zob. Protokół z posiedzenia Sądu Okręgowego w G I Wydz. Cywilny z dnia 8 czerwca 2010r., sygn. akt IC273/10, k.36 akt administracyjnych). Powództwo to zostało wyrokiem z dnia 3 grudnia 2010 r. oddalone. Zaniechanie podjęcia jakichkolwiek działań prawnych mających na celu powrót do lokalu dowodzi braku takiego zamiaru, co z kolei oznacza brak podstaw do uznania, że opuszczenie spornego lokalu nie miało dobrowolnego charakteru. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się bowiem za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuację, w której osoby dotychczas zameldowane zostały usunięte z lokalu i do niego nie dopuszczone, nie skorzystały we właściwym czasie z przysługujących im środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu ( patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 521/06, z dnia 12 kwietnia 2001 r sygn. V SA 3078/00, wyrok z dnia 26 października 2006 r. sygn. II OSK 1244/05, wyrok z dnia 21 listopada 2008 r. sygn. II OSK 1426/07– Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W skardze skarżący odnosząc się do oświadczenia A M, jakoby nie zamieszkiwał w lokalu od 9 lat, stwierdził, że nie mógł się wówczas wyprowadzić z lokalu przebywał bowiem w zakładzie karnym. Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że w istocie jest tak twierdzi skarżący, tym niemniej nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W toku postępowania zgromadzono szereg innych dowodów, które potwierdzają fakt niezamieszkiwania skarżącego w lokalu od wielu lat. Na marginesie należy zauważyć, że sam skarżący w toku postępowania podaje różne daty dotyczące tego samego zdarzenia raz twierdząc, że opuścił zakład karny w 2008 r. (zob. odwołanie, protokoły z posiedzeń sądu powszechnego), zaś w skardze, że miało to miejsce w październiku 2007 r. Wobec powyższego Sąd, nie stwierdzając naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2013 r., poz. 461).