III SA/Gd 651/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 651/17 w sprawie ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w G. z dnia 29 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty należności na rzecz byłych pracowników postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 2 października 2017 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 października 2017 r. (sygn. akt III SA/Gd 651/17), wydanym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 14 września 2017 r., skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 3 mln zł, posiada środki trwałe o wartości 38.334.524,35 zł, rok 2016 zakończyła stratą o wartości 1.240.581,08 zł, na dzień złożenia wniosku w kasie dysponowała środkami w kwocie 756,83 zł. Spółka wyjaśniła, że jej rachunki bankowe oraz wierzytelności, a także ruchome składniki majątku - suwnice (stanowiące 95% wartości środków trwałych) podlegają zajęciu egzekucyjnemu, na nieruchomościach ustanowione zostały hipoteki przymusowe, w tym na rzecz gminy, Skarbu Państwa oraz podmiotu prywatnego, zaś na pozostałych ruchomościach, które znajdują się na terenie dzierżawionym przez spółkę od "B" S.A., zaległości wobec ZUS wynoszą 1,2 mln zł i powstały wskutek konieczności wypłaty wynagrodzeń i odpraw pracownikom zwalnianym. Spółka podniosła również, że w 2014 r. miały miejsce kradzieże, które wpłynęły na obniżenie wartości majątku ruchomego spółki. Do wniosku spółka załączyła: odpis sprawozdania finansowego za 2016 r., należności pracownicze wypłacone w latach 2013-2017, informacja o zaległości wobec ZUS, należności pracownicze wobec pracowników zwolnionych na dzień 13 września 2017 r., raporty kasowe za sierpień 2017 r., stan rachunków Spółki na dzień 31 sierpnia 2017 r. i wyciągi z kont, deklaracja VAT 7 za dugi kwartał 2017 r., lista płac za czerwiec, lipiec i sierpień 2017 r., zajęcia komornicze, ugody sądowe aktualne spłacone, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji komorniczych. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, że wprawdzie spółka posiada znaczne zobowiązania, które wobec pracowników i kontrahentów na dzień rozpoznawania wniosku wynosiły ponad 10 mln zł, z jej majątku prowadzona jest egzekucja, niemniej jednak spółka jest w stanie regulować bieżące koszty swojej działalności, do których zaliczyła także koszty procesów toczących się w sądach powszechnych, tj. opłaty sądowe od wnoszonych skarg, zażaleń i apelacji, a także na bieżąco wypłacać należności zatrudnionym pracownikom. W sierpniu 2017 r. spółka wypłaciła kwotę 48.051,00 zł tytułem wynagrodzeń pracowniczych dla 9 osób. W dniach od 3 do 11 sierpnia 2017 r. spółka opłaciła koszty sądowe w kwocie 1.260 zł. Na dzień 31 sierpnia 2017 r. dysponowała gotówką w kwocie 3.893,43 zł. Stwierdzono, że koszty postępowania w niniejszej sprawie są znacznie niższe niż środki w kasie, którymi spółka może swobodnie dysponować. Nadto spółka realizuje należności z tytułu opłat sądowych i kosztów postępowań w sprawach toczących się przed sądami powszechnymi. W ocenie referendarza sądowego brak podstaw do uznania, że skarżąca nie ma środków na poniesienie wskazanych kosztów. Referendarz sądowy wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych podał, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z obowiązku ich opłacenia. Skarżąca spółka wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Skarżąca spółka wniesionego sprzeciwu nie uzasadniła wskazując na brzemiennie art. 259 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca obejmuje zwolnienie od opłat sądowych. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tej ostatniej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez tę osobę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przytoczone przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygniecie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Trzeba również zgodzić się z argumentacją referendarza sądowego, że przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka powinna bowiem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienia kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich choćby podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt II GZ 101/15, z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 84/15 oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 304/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu spółka - mimo trudnej sytuacji finansowej i wielu zobowiązań - jest w stanie pokryć koszty niniejszego postępowania sądowoadminstracyjnego, tym bardziej, że wysokość tych kosztów nie jest znaczna. Z przedłożonych przez spółkę dokumentów wynika, że realizuje swoje płatności związane z toczącymi się w sądach powszechnych procesami, tj. opłaty sądowe, koszty obsługi prawnej, zasądzone koszty postępowań. Realizuje też należności egzekucyjne wobec komorników. Dokonuje bieżącej wypłaty wynagrodzeń swoim pracownikom. Z przedstawionych przez Spółkę raportów kasowych wynika, że dokonuje wielu operacji finansowych. Jak wykazano w raportach kasowych spółki na dzień wniesienia żądania dysponowała ona gotówką w kwocie 3.893,43 zł. W dalszych raportach stan kasy także znacznie przekraczał koszty postępowania w niniejszej sprawie. Podkreślić trzeba, że koszty postępowania obecnie wynoszą 200 zł, a w przyszłości mogą zamknąć się w maksymalnej kwocie 500 zł. Mając na względzie zgromadzoną dokumentację oraz wysokość kosztów postępowania należało uznać, że spółka posiada środki na poniesienie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.