III SA/Gd 897/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 897/17 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2018 r. przyznano skarżącemu M. W. prawo pomocy w niniejszej sprawie przez m.in. ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w G. wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego z urzędu adwokata B. S. (- k. 41). Wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na wyżej opisaną decyzję. Z protokołu rozprawy wynika, że stawiła się na niej adwokat A. P. - działająca z substytucji wyznaczonego pełnomocnika z urzędu - i podtrzymała skargę, jednocześnie wnosząc o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek nie zawierał oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. Postanowieniem z dnia 15 maja 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania adwokatowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że złożony w sprawie wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie zawierał obligatoryjnego oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Referendarz sądowy, wskazując na orzeczenia sądów administracyjnych wyjaśnił, że powyższe oświadczenie jest obligatoryjnym elementem wniosku, a jego niezłożenie stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45-48 p.p.s.a.. Od powyższego postanowienia, w ustawowym terminie pełnomocnik wniósł środek zaskarżenia oznaczony jako "zażalenie", żądając jego zmiany i przyznania mu wynagrodzenia za zastępstwo prawne. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy z dnia 10 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Postanowienie w przedmiocie prawa pomocy jest wydawane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", która normuje postępowanie przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.), rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Pełnomocnik złożył w niniejszej sprawie środek zaskarżenia nazwany "zażaleniem", niemniej jednak, mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów, należało potraktować go jako wniesiony przez pełnomocnika sprzeciw. Taki bowiem środek zaskarżenia przysługuje pełnomocnikowi od rozstrzygnięć referendarza sądowego w przedmiocie przyznania (lub odmowy przyznania) wynagrodzenia radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie zasady przyznawania wynagrodzenia adwokata reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714). Stosownie do treści § 3 ww. rozporządzenia "wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części". Zauważyć należy, że przepis § 3 rozporządzenia statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl której warunkiem koniecznym ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Brak stosownego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia. Brzmienie § 3 rozporządzenia nie pozostawia więc wątpliwości, że oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku adwokata o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu (zob. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt V CZ 133/11). Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (zob. postanowienia NSA z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14; z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I FZ 40/14; z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09, z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 90/09, z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 615/08, z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 390/08 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oświadczenie jakie jest wymagane przez przywołany przepis Rozporządzenia musi być składane wraz z wnioskiem, na co wyraźnie wskazuje zawarty w przepisie zwrot "zawiera". Złożenie wskazanego oświadczenia stanowi bowiem konieczną przesłankę warunkującą przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia. Przedmiotowe oświadczenie stanowi podstawę do ustalenia, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pozwala tym samym określić zakres, w jakim wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy powinno zostać pokryte przez Skarb Państwa. Oświadczenie takie musi zostać złożone już na etapie składania wniosku nawet, jeśli postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym znajduje się w toku, a pełnomocnik nadal działa w imieniu strony, dla której został ustanowiony. Należy przy tym stwierdzić, iż niezłożenie przez profesjonalnego pełnomocnika oświadczenia w przedmiocie zapłaty żądanych kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w całości lub w części nie stanowi braku formalnego pisma, lecz jest brakiem w zakresie uzasadnienia wniosku, toteż nie podlega on uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. Zawierać powinno argumenty przemawiające za uwzględnieniem żądania. Oświadczenie, o którym mowa w powołanym przepisie Rozporządzenia, stanowi materialny i konstrukcyjny element wniosku (jego uzasadnienia) o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wystąpienie okoliczności w nim przewidzianych: zapłata w całości lub w części należnych kwot, powoduje odmowę ich zasądzenia albo zasądzenie ich w części. (zob. postanowienie NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 613/08 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Należy również wskazać, że zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2018 r. został oddalony wniosek pełnomocnika skarżącego o sprostowanie protokołu rozprawy z dnia 10 maj 2018 r., następnie zaś postanowieniem z dnia 13 lipca 2018 r. odwołanie od przedmiotowego rozstrzygnięcia zostało oddalone. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.