III SAB/Gd 17/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi J. C. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku J. C. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje skarżącemu J. C. od Wojewody Pomorskiego sumę pieniężną w wysokości 1500 (tysiąc pięćset) złotych; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego J. C. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy w dniu 5 października 2023 r. do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu wpłynął wniosek J. C., obywatela Indii (dalej także jako "skarżący", "wnioskodawca", "strona") o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Do wniosku dołączono informację o numerze pesel, kserokopię dokumentu paszportowego oraz pełnomocnictwo. W dniu 19 grudnia 2023 r. wnioskodawca stawił się osobiście w urzędzie we Wrocławiu, kiedy pobrano od niego odciski linii papilarnych. Wnioskodawca dostarczył w tej dacie do urzędu także dodatkowe dokumenty obejmujące oświadczenia własne, załącznik nr 1 do wniosku wypełniony przez pracodawcę oraz dokument KRS. Pismem z dnia 28 czerwca 2024 r. organ wezwał stronę do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających udzielenie zezwolenia, to jest dokumentów ZUS i informacji właściwego starosty - o ile są wymagane w przypadku wnioskodawcy. W piśmie zawarto informacje dotyczące obowiązujących dla wniosku wymogów i procedury. W kolejnym roku, pismem z dnia 9 grudnia 2024 r. nowy pełnomocnik strony poinformował Wojewodę Dolnośląskiego o zmianie miejsca zamieszkania wnioskodawcy, podając jego adres w Gdańsku i prosząc o przesłanie sprawy do właściwego miejscowo organu. Zawiadomieniem datowanym na dzień 30 stycznia 2025 r. Wojewoda Dolnośląski przekazał wniosek J. C. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zgodnie z właściwością Wojewodzie Pomorskiego. Przesłane akta sprawy wraz z ww. zawiadomieniem wpłynęły do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku w dniu 26 marca 2025 r. Wnioskodawca działając przez pełnomocnika w dniu 15 kwietnia 2025 r. złożył ponaglenie w sprawie, kierowane za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W dniu 23 kwietnia 2025 r. pracownik organu sporządził formularz, w którym zaznaczono m.in., że wniosek złożony przez wnioskodawcę nie zawiera braków formalnych, odciski linii papilarnych zostały już złożone oraz że można sporządzić pisma opiniujące wniosek. W kolejnym miesiącu, to jest pismem z dnia 23 maja 2025 r. organ wystąpił do organów Policji, ABW oraz Straży Granicznej o zaopiniowanie wniosku. W dniu 29 maja 2025 r. i w dniu 9 czerwca 2025 r. wnioskodawca nadesłał zaktualizowane dokumenty w sprawie, to jest załącznik nr 1 do wniosku wypełniony przez nowego pracodawcę oraz kserokopię paszportu. Następnie w dniu 26 listopada 2025 r. wnioskodawca działając przez pełnomocnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W skardze wniesiono o: 1/ zobowiązanie organu, w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, do wydania odpowiedniego aktu, to jest decyzji o udzieleniu zezwolenia; 2/ przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako "p.p.s.a.") od organu sumy pieniężnej w wysokości 6000 zł; 3/ zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości; 4/ rozważenie przez sąd zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny skargi z dnia 9 września 2024 roku o sygnaturze TS 176/24 oraz zapytania skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (C-254/25) w sprawie o sygnaturze II SAB/Gl 19/25. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek został złożony przez skarżącego w październiku 2023 r., a zgodnie z art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1079) decyzję w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Złożenie skargi zostało poprzedzone wymaganym ponagleniem, natomiast organ nie wydał decyzji w sprawie. Następnie, odwołując się orzecznictwa sądów administracyjnych, dotyczącego wniosków składanych przez osoby, inne niż obywatele Ukrainy przybyli do Polski w związku z wojną na Ukrainie, wskazano, że nie ma podstaw do rozciągania stosowania przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r., poz. 337 – dalej jako "ustawa o pomocy" lub "specustawa ukraińska") na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy. Pełnomocnik podkreślił zatem, że przepisy art. 100c oraz 100d ustawy o pomocy mogą, co do zasady, znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowania, z wniosków obcokrajowców, obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Wobec czego instytucja wstrzymania biegu "terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi" zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, siłą rzeczy dotyczyć może wyłącznie spraw udzielenia zezwolenia osobom, wymienionym w art. 1 tej ustawy, a więc zasadniczo obywatelom Ukrainy, którzy przybyli na terenie Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Ustawa o pomocy udziela bowiem ex lege szczególnych uprawnień dotyczących m.in. legalnego pobytu cudzoziemcom określonym w art. 1 tej ustawy. Niezależnie od tego pełnomocnik wskazał, że zasługuje na podkreślenie, że jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w kolejnych wyrokach wydanych w 2025 r., w tym w wyroku z dnia 5 sierpnia 2025 r. o sygn., akt II OSK 2743/24, że nadzwyczajne okoliczności nie mogą stanowić podstawy do kolejnego - czwartego z rzędu - przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po dniu 30 czerwca 2024 roku. W związku z tym należy odmówić zastosowania przepisu ustawy zmieniającej, która przedłużyła obowiązywanie przepisu, jako niezgodnego z art 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Pełnomocnik wskazał ponadto, że zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej i prawa do skutecznej ochrony sądowej, zagwarantowanego w artykule 47 Karty, nakładają na sąd odsyłający obowiązek stwierdzenia i ukarania bezczynności organów administracji. Pełnomocnik wskazał dalej, że doszło do rażącego naruszenia prawa, ponieważ termin do załatwienia sprawy został przekroczony wielokrotnie, a przyczyny bezczynności leżały w tej sprawie wyłączenie po stronie organu. W zakresie przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej, pełnomocnik wskazał, że tak długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, a działanie organu podważa zaufanie jednostki do administracji publicznej. Po otrzymaniu skargi, organ wystosował do skarżącego wezwanie datowane na dzień 1 grudnia 2025 r., w którym wskazał, że w trybie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach prosi o przedłożenie w terminie 14 dni dokumentów potwierdzających legalność pobytu na terytorium RP w dniu złożenia wniosku w październiku 2023 r. Strona została jednocześnie poinformowana, że brak przedłożenia dokumentów w tym terminie, spowoduje rozpatrzenie wniosku na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. W kolejnym miesiącu, to jest w dniu 9 stycznia 2026 r. organ przesłał do Sądu skargę wraz z aktami sprawy oraz z odpowiedzią na skargę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 a oraz ust. 3 i 4 ustawy o pomocy, zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2026 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W uzasadnieniu organ podniósł, że rozpoznając sprawę należy mieć na względzie jej przedmiot i związane z tym szczególne okoliczności, w tym przede wszystkim mające zastosowanie przepisy oraz zmiany stanu prawnego, które obowiązywały w okresie wpływu wniosku i jego procedowania. Zaznaczył, że do wskazanych przepisów należy art. 100d ustawy o pomocy, zgodnie z którym w okresie jego obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023 r. aktualnie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a), stały (pkt 1 lit. b) oraz rezydenta długoterminowego UE (pkt 1 lit. c) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stosownie do jego ust. 3 w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się. Natomiast art. 100d ust. 3 pkt 2 ww. ustawy określił, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stosownie do art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W ocenie organu przepis art. 100d ustawy o pomocy wyznaczył nowy okres spoczywania terminów do dnia 24 sierpnia 2023 r., a kolejne jego nowelizacje przedłużyły ten okres do dnia 30 września 2025 r. W tym zakresie organ powołał się na wyrok z dnia 13 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2362/23 i podkreślił, że w ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że: "przepisy art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tzw. specustawy ukraińskiej) stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy", jak również, iż: "Okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy wynikający z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej powinien być jednakowo uwzględniany przez sąd administracyjny przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Skoro bowiem, zgodnie z art. 100c ust. 1 i identycznie art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej, czasowo termin na załatwienie sprawy był (jest) zawieszony lub nie rozpoczął biegu, to do przekroczenia tego terminu nie dochodzi, a więc oczywistym jest brak podstaw do stwierdzenia bezczynności organu. Podobnie brak jest podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania, ponieważ zawieszenie, jak i nierozpoczęcie w ogóle biegu terminu ustawowego do załatwienia sprawy pozbawia sąd punktu odniesienia przy ocenie, czy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (w szczególności wobec dopuszczenia przez ustawodawcę "rozciągnięcia" czasu trwania postępowania, do którego dochodzić może wskutek zaprzestania czynności organu lub dokonywania ich z opóźnieniem - w aktualnym stanie prawnym bez wskazania momentu końcowego utrzymywania się tego stanu). Innymi słowy, stronie należy zapewnić możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jednakże ewentualne uznanie, że w sprawie, z uwagi na datę złożenia wniosku, znajdują zastosowanie przepisy art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej, powoduje, że skarga nie może przynieść oczekiwanego rezultatu w postaci stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania". W odpowiedzi na skargę wskazano następnie, że zgodnie z uzasadnieniem rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zamieszczonym na oficjalnej stronie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 1685 z 9 września 2025 r.), "Dodatkowo propozycja przedłużenia art. 100d ust. 1 ustawy specjalnej zmierza do wydłużenia okresu "spoczywania" terminów załatwiania przez wojewodów określonych spraw administracyjnych cudzoziemców do dnia 4 marca 2026 r. Dotyczy to postępowań w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenia zezwolenia na pobyt stały, udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, cofnięcia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy, cofnięcia zezwolenia na pobyt stały oraz cofnięcia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla rozpatrzenia spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. oraz masowego napływu cudzoziemców, głównie obywateli Ukrainy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...). W ocenie projektodawcy powody dla ustanowienia czasowego "spoczywania" terminów trwają dalej i zasadne jest, aby okres tego "spoczywania" przedłużyć do dnia 4 marca 2026 r., tj. do dnia proponowanej w całokształcie perspektywy stosowania instytucji pomocowych wobec obywateli Ukrainy w związku z wojną trwającą na terytorium tego państwa. Podkreślenia wymaga fakt, że liczbę obywateli Ukrainy posiadających status "UKR" szacuje się w Polsce na ponad 992 tys. osób. Natomiast przez cały 2024 r. do wszystkich wojewodów wpłynęło, według aktualnych danych statystycznych, ponad 600 tysięcy wniosków o legalizację pobytu. Przy tak dużej liczbie wniosków rezygnacja z zawieszenia terminów na załatwienie spraw wiązałaby się ze składaniem ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów przez pośredników w sprawach cudzoziemców, które miałyby wymusić na organie procedowanie wniosków poza przyjętą organizacją pracy, tj. realizacją wniosków według kolejności wpływów. W związku z powyższym część pracowników, która obecnie prowadzi postępowania dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców musiałaby zostać przekierowana do obsługi tychże skarg i ponagleń, kosztem wydawania decyzji administracyjnych. Wszystkie powyższe czynności paraliżowałyby działania organów administracji zmuszając je do procedowania w pierwszej kolejności ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów, co wydłużałoby o kolejne tygodnie procedowanie wniosków pobytowych, jednocześnie należy podkreślić, że przepis ten w żaden sposób nie zwalnia wojewodów z obowiązku prowadzenia postępowań administracyjnych". Biorąc pod uwagę powyższe organ stanął na stanowisku, że wniosek o udzielenie zezwolenia dla skarżącego, obywatela Indii, został złożony przez stronę w okresie obowiązywania ww. przepisów art. 100c i 100d ustawy o pomocy, w związku z czym termin na rozpoznanie wniosku nie rozpoczął w ogóle swojego biegu. Organ zaznaczył jednocześnie, że z uwagi na braki kadrowe i znaczną ilość wniosków, nie mógł procedować szybciej w sprawie skarżącego (który złożył wniosek w 2023 r.). Organ wyjaśnił, że gdyby rozpatrywał tylko sprawy z 2024 r., to czas oczekiwania nie przekraczałby roku, ale powodowałoby to, że zalegałyby w organie inne sprawy kilkuletnie, wymagającej pilniejszej interwencji. W kwestii przyznania skarżącemu sumy pieniężnej organ podkreślił, że art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy przewiduje, że organowi nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Wskazano też, że strona nie przedłożyła dowodów, które wykazywałyby, że poniosła jakąś szkodę materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący niewątpliwie wypełnił wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a., ponaglenie zostało bowiem wniesione w kwietniu 2025 r. W związku ze złożoną skargą na bezczynność, w której skarżący akcentuje brak wydania decyzji w sprawie wnioskowanego zezwolenia, mając na uwadze argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę, należało w pierwszej kolejności rozważyć kwestię zastosowania w sprawie przepisu art. 100d ustawy o pomocy. W tym zakresie Sąd wskazuje, że skarżący jest obywatelem Indii, który od 2023 r. przebywa na terenie Polski. Odnotować należy, że do dnia 4 marca 2026 r. obowiązywał przepis art. 1 ustawy o pomocy, który definiował przedmiot regulacji cyt. ustawy w następujący sposób: 1. Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. 3. Ustawa określa również: 1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy; 3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy; 4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny; 5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy; 7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie; 8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których mowa w ust. 1; 9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych z dnia 12 marca 2022 r. Cytowane regulacje, określające zakres podmiotowy ustawy o pomocy, obowiązywały do dnia 4 marca 2026 r., a więc miały zastosowanie w chwili złożenia skargi na bezczynność organu w niniejszej sprawie. Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że: 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r. Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany. W tym zakresie na mocy art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1088) zmieniającej nin. ustawę z dniem 27 czerwca 2023 r. art. 100d określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2024 r.". Następnie na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 232) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 lutego 2024 r. art. 100d określał przywołany okres "do dnia 30 czerwca 2024 r.". Następnie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1 lipca 2024 r. art. 100d określał przywołany okres - przedłużony po raz czwarty z kolei - "do dnia 30 września 2025 r." Dalej na mocy art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. (Dz. U. z 2025 r., poz. 1301) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 30 września 2025 r. art. 100d określa przywołany okres "do dnia 4 marca 2026 r.". Na dzień wydania niniejszego wyroku doszło do kolejnej nowelizacji art. 100d ustawy o pomocy, w ten sposób, że przepis określa przywołany okres "do dnia 4 marca 2027 r." (na mocy art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz. U. 2026 r. poz. 203 - zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 5 marca 2026 r.). W tym miejscu należy wskazać, że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku znane jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowane między innymi w wyroku z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, na który powoływał się organ w odpowiedzi na skargę. Należy jednak zauważyć, że w późniejszym wyroku z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2926/24 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że dopiero po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana. Stanowisko to zostało podzielone w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 3109/24; z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2743/24; z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 2695/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2942/24) i jest ono już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2025 r., sygn. akt II OSK 49/25, Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż "(...) w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3117/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3111/24 oraz II OSK 2743, z dnia 25 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3109/24). Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.o.p., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r.". W ocenie Sądu, wskazana argumentacja jako adekwatna ma zastosowanie także do kolejnych przedłużeń obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. m.in. do ww. piątego przedłużenia do dnia 4 marca 2026 r. (dokonanego na podstawie art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r.) i ww. szóstego przedłużenia do dnia 4 marca 2027 r. (dokonanego na mocy art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.), które należy także ocenić jako sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinny one być stosowane. Regulacje zawarte w art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej budzą także wątpliwości co do ich zgodności z prawem unijnym (dyrektywami Parlamentu Europejskiego i Rady) mającymi na celu zapobieganie opieszałości administracji publicznej w sprawach cudzoziemców, Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., ze zm.) oraz Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 ze zm.), które dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/25, skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego. Sąd ten wniósł o stwierdzenie, że: 1. Długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane przez prawodawcę krajowego wyłączenie z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców – obywateli państw trzecich do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość) sprzeciwia się traktatowym zasadom państwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i 6 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. U. C 202 z 7 czerwca 2016 r., s. 47 i nast. – dalej: TFUE), proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., z późn. zm. – dalej: KPP) w zw. z art. 6 ust. 1 TUE), pierwszeństwa prawa unijnego i jego efektywności (art. 4 ust. 3 TUE) oraz "prawa do dobrej administracji" (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej, wyrażonego w art. 41 ust. 1-4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP w zw. z art. 6 ust. 1 TUE oraz w orzecznictwie TSUE); 2. Długotrwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców – obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziałającego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, należy interpretować jako: a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1 - 3 KPP); b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP); c) uchybiające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE) oraz d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP). Skoro zatem przepisy dotyczące terminów zawarte w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.) powinny być stosowane przynajmniej od dnia 1 lipca 2024 r. z uwagi na to, że art. 100d ustawy pomocowej, jako sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, nie powinien być stosowany, to w rozpoznawanej sprawie sposób działania organu (lub jego brak) podlega ocenie. Przechodząc do meritum sprawy odnotować należy, że pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej jako "k.p.a."), przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Istotą kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność jest zbadanie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidacja stanu opieszałości, występującego po stronie tego organu. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. Skarga na bezczynność stanowi środek prawny, którego celem jest zapewnienie realizacji zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a. wymaga bowiem, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 § 2 k.p.a., stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z uwagi na przedmiot postępowania, w sprawie znajdowały zastosowanie jednak regulacje szczególne, zawarte w ustawie o cudzoziemcach, która wprowadza odmienne uregulowania odnośnie terminów załatwiania spraw. Zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach: 1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. 2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. W świetle poczynionych wyżej uwag oraz realiów przedmiotowej sprawy, Sąd uznał za zasadny zarzut bezczynności Wojewody Pomorskiego w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Sąd podkreśla przy tym, że przedmiotową sprawę wszczął wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożony przez skarżącego w październiku 2023 r. do Wojewody Dolnośląskiego, gdzie skarżący stawił się osobiście w urzędzie we Wrocławiu w dniu 19 grudnia 2023 r. i złożył odciski linii papilarnych. W grudniu 2024 r. wnioskodawca poinformował urząd o zmianie miejsca zamieszkania, wobec czego organem właściwym do rozpoznania jego wniosku stał się Wojewoda Pomorski, któremu akta zostały przekazane w dniu 26 marca 2025 r. Niewątpliwie Wojewoda Dolnośląski nie wydał decyzji w sprawie, ograniczając się właśnie do przekazania sprawy według właściwości, co uczynił po trzech miesiącach od powiadomienia go o zmianie adresu przez wnioskodawcę. Podkreślenia wymaga, że przekazanie sprawy według właściwości nie spowodowało wszczęcia nowego postępowania. Fakt ten musi mieć jedynie znacznie dla ustalenia odpowiedzialności za bezczynność w określonym momencie. Niewątpliwie bowiem dla oceny zarzutu bezczynności skierowanego względem Wojewody Pomorskiego nie mogłyby mieć znaczenia ewentualne zaniedbania innego organu, a w tym przypadku Wojewody Dolnośląskiego. Tym samym, Sąd dokonał oceny, czy Wojewoda Pomorski pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, uwzględniając zdarzenia zaistniałe od dnia 26 marca 2025 r., to jest od kiedy Pomorski Urząd Wojewódzki w Gdańsku dysponował aktami przedmiotowej sprawy. Dostrzec przy tym trzeba, że organowi przekazano akta sprawy w okresie "przedłużenia" dotyczącego art. 100d ustawy o pomocy, które zostało zakwestionowane przez Naczelny Sąd Administracyjny jako sprzeczne z Konstytucją RP (przedłużenie po dniu 30 czerwca 2024 r.), które to stanowisko popiera także Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z tym stanowiskiem terminy wynikające z art. 112a ustawy o cudzoziemcach należało uwzględniać już od dnia 1 lipca 2024 r. W ocenie Sądu w tej dacie wniosek był pozbawiony braków formalnych i gotowy też do procedowania. Świadczy o tym okoliczność, że już wcześniej, w grudniu 2023 r., dopełniono obowiązku osobistego stawiennictwa w urzędzie i wnioskodawca złożył odciski linii papilarnych. Jednocześnie w 2025 r. potwierdzono powyższe na stosownym formularzu, to jest że wniosek nie ma braków formalnych, gdzie też wszelkie dokumenty, stanowiące załączniki do wniosku, wnioskodawca przedstawił do sprawy jeszcze w 2023 r. Przyjąć przy tym też należy, że pismo Wojewody Dolnośląskiego z dnia 28 czerwca 2024 r. nie stanowiło w przypadku skarżącego wezwania o dodatkowe dokumenty, w postaci dokumentów ZUS, skoro wskazano w nim też, że takich dokumentów nie muszą przedkładać osoby zatrudnione w oparciu o umowę o pracę (na taką umowę powoływał się wnioskodawca). Wymieniona w dokumencie z dnia 28 czerwca 2024 r. – jako druga – informacja od właściwego starosty, była również wskazana jako konieczna do przedłożenia – tylko o ile byłaby wymagana w przypadku wnioskodawcy. Taka informacja nie była przedłożona przez stronę, a na późniejszym etapie postępowania przed Wojewodą Pomorskim nie wskazano aby stanowiło to jakikolwiek brak wniosku, który oceniono jako kompletny. Uznać zatem należy, że pismo Wojewody Dolnośląskiego z dnia 28 czerwca 2024 r. miało w istocie charakter informacyjny, wskazując jedynie na potencjalny wymóg dostarczenia określonego rodzaju dokumentów, z jednoczesnym wymienieniem wyłączeń, kiedy te dokumenty nie muszą być przedkładane. Reasumując, zgodnie z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które podzielono w tej sprawie, w przypadku wniosku skarżącego, wniosek ten powinien być zatem procedowany z uwzględnieniem obowiązującego terminu 60 dni na jego rozpatrzenie, począwszy od dnia 1 lipca 2024 r. Jak wskazano wyżej, Wojewoda Pomorski z oczywistych względów nie miał w tej sprawie wpływu na to, że kiedy Wojewoda Dolnośląski był właściwy w sprawie, nie rozpoznał jednak wtedy wniosku strony i nie wydał ani pozytywnej, ani negatywnej decyzji w przedmiocie dotyczącym zezwolenia na pobyt czasowy. Tym bardziej jednak otrzymując w marcu 2025 r. akta sprawy, Wojewoda Pomorski powinien podjąć działania w celu jak najszybszego rozpoznania wniosku, co do którego w chwili jego otrzymania nie miał też wątpliwości, że jest pozbawiony braków formalnych i może być procedowany w sprawie. Pomimo tego, od kiedy Wojewoda Pomorski dysponował aktami sprawy, również nie wydano decyzji w tej sprawie, ani nie poinformowano strony o przyczynach zwłoki i nie wyznaczono nowego terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 k.p.a. Na dzień wniesienia przez skarżącego skargi do Sądu, to jest na dzień 26 listopada 2025 r., termin 60 dni, o którym mowa w art. 112a ustawy o cudzoziemcach już zatem dawno upłynął. Oznacza to, że skarżący zasadnie wskazał na bezczynność organu w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Jeżeli wątpliwości, co do kompletności wniosku pojawiły się później, pozostaje to bez wpływu na bieg terminu do załatwienia sprawy, którego nie dotrzymano. Sąd podkreśla zatem końcowo, że wezwanie organu wystosowane do strony w dniu 1 grudnia 2025 r., którego dokonano dopiero po otrzymaniu skargi strony, nie może być żadną miarą traktowane w okolicznościach tej sprawy jako zdarzenie rozpoczynające bieg terminu 60 dni do rozpoznania sprawy. Stan bezczynności organu trwa. Na dzień orzekania przez Sąd, brak jest informacji o wydaniu decyzji w sprawie. Z treści odpowiedzi na skargę, wynika zaś, że organ błędnie nadal przyjmuje, że termin na załatwienie przedmiotowej sprawy w ogóle nie rozpoczął jeszcze swojego biegu i że brak podejmowania działań wobec wniosku strony złożonego w 2023 r. jest z punktu widzenia organu prawidłowe i usprawiedliwione. Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd ocenił jednocześnie, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, gdzie przekroczenie terminu załatwienia sprawy jest też znaczne. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. W ocenie Sądu, należy uznać, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które uzasadniały stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. Po pierwsze na dzień wyrokowania w sprawie przez Sąd zastrzeżony przepisami termin 60 dni zdążył już upłynąć wielokrotnie. Na dzień 1 kwietnia 2026 r. stan bezczynności organu trwa i termin załatwienia sprawy w dalszym ciągu nie jest respektowany przez organ, pomimo ugruntowanego już w tym zakresie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organowi - w związku z wyrokami zapadłymi w sprawach innych cudzoziemców i złożonymi skargami kasacyjnymi - musiało być także znane przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy – tj. po dniu 30 czerwca 2024 r. - zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinna być ona stosowana. W dacie orzekania przez Sąd upłynęły już ponad 4 lata od rozpoczęcia agresji rosyjskiej przeciwko Ukrainie, która spowodowała napływ licznej grupy obywateli tego kraju do Polski. Trudno jest obecnie dopatrywać się szczególnych okoliczności, które w praworządnym państwie nadal uzasadniałyby pozbawienie cudzoziemców, instrumentów ochrony sądowej przed bezczynnością organów administracji i przewlekłością prowadzonego przez nie postępowania. Dodać należy, że art. 100d ustawy o pomocy nigdy też nie stanowił zakazu dla prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Ponadto organ od otrzymania akt sprawy w marcu 2025 r., działał w sprawie nieefektywnie. Po dokonaniu oceny formalnej wniosku i opiniowania wniosku w kwietniu 2025 r. uznając wniosek za kompletny, jednocześnie zaprzestano czynności w sprawie. Dopiero w efekcie złożonej skargi wystosowano natomiast do strony wezwanie o przedłożenie dokumentów, w celu potwierdzenia jej legalnego pobytu na terenie RP w chwili złożenia wniosku. Okoliczność czy pobyt wnioskodawcy był legalny może być zaś ustalona przez organ przy pomocy dostępnych mu rejestrów, akt sprawy i wykładni obowiązujących w chwili składnia wniosku przepisów prawa. Brak podejmowania czynności w sprawie rażąco narusza zasadę zaufania do administracji publicznej, zważywszy, że organ otrzymał w 2025 r. wniosek złożony jeszcze w 2023 r. Jak organ sam zaś argumentuje w odpowiedzi na skargę, że wnioski kilkuletnie, złożone przed 2024 r., niewątpliwie wymagają pilnej interwencji. Odnosząc się natomiast do żądania skargi dotyczącego przyznania skarżącemu sumy pieniężnej wskazać należy, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna jest (oprócz grzywny) dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, stanowiącym dla organu swoistą sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Jednocześnie suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych ani nie ma waloru odszkodowania, tak jak rozumiane jest ono na gruncie prawa cywilnego. Stanowi ona natomiast swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1442/20 oraz z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt I GSK 1172/20). Suma pieniężna powinna wynagrodzić stronie niedogodności związane z opieszałym, a co za tym idzie wadliwym działaniem organu. Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji i nie będąc związany wnioskami skargi, Sąd uznał, że przyznana skarżącemu suma pieniężna w wysokości 1500 zł - o czym orzeczono w punkcie 3. sentencji wyroku - jest właściwą kwotą dla zrekompensowania skarżącemu niedogodności związanych z dotychczasowym okresem oczekiwania na rozpoznanie wniosku z 2023 r., który został przekazany do Wojewody Pomorskiego około roku temu (już wcześniej nie będąc przy tym przez wiele miesięcy procedowany). W ocenie Sądu zasadne było przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, jednak nie w wysokości wskazanej przez skarżącego, bowiem ta była nadmierna. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, Sąd w punkcie 4. sentencji wyroku oddalił skargę w pozostałej części, dotyczącej przyznania sumy pieniężnej w wyższej wysokości, to jest ponad zasądzoną przez Sąd sumę. W okolicznościach tej sprawy przyznana suma pieniężna ma bowiem przede wszystkim stanowić rekompensatę za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy i postawę konkretnego organu wobec strony skarżącej. W skardze nie podano dodatkowych okoliczności, które byłyby udokumentowane przez stronę. Ogólne i powtarzalne wskazania pełnomocnika w tym zakresie nie są w ocenie Sądu wystarczające i miarodajne dla stwierdzenia, że dane okoliczności zaistniały w tej konkretnej sprawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie piątym sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 580 zł, na które składa się wysokość uiszczonego wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł). Sąd nie znalazł podstaw do ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, albowiem pełnomocnik w żaden sposób nie uzasadnił tego żądania, jak również nie przemawiają za tym charakter sprawy i niezbędny nakład pracy pełnomocnika skarżącej. Odnosząc się końcowo do zawartego w skardze postulatu, aby do kwoty zwrotu kosztów doliczyć także opłatę od pełnomocnictwa, Sąd wskazuje, że pełnomocnik nie przedłożył w tej sprawie dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Przełożony dowód uiszczenia opłaty skarbowej (karta 13 akt sprawy) opisano w tytule przelewu jako dotyczący pełnomocnictw od określonych cudzoziemców – wśród których nie ma imienia i nazwiska skarżącego, lecz wymienieni są inni mocodawcy pełnomocnika. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).