III SO/Gd 53/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o wyłączenie sędziego WSA Felicji Kajut od rozpoznania sprawy w sprawie z wniosku J. F. o wymierzenie Rektorowi kary grzywny z tytułu przekazania niekompletnych akt postanawia: oddalić wniosek. W dniu 17 stycznia 2017 r. wnioskodawczyni J. F. wniosła o wyłączenie sędziego WSA Felicji Kajut od rozpoznania niniejszej sprawy. Wniosek o wyłączenie wnioskodawczyni uzasadniła udziałem sędziego Wojewódzki Sąd Administracyjny Felicji Kajut w składzie orzekającym w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt III SAB/Gd 33/15, zainicjowanej skargą J. F. na bezczynność Rektora w przedmiocie rozpoznania jej odwołania w sprawie wznowienia studiów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Podstawy wyłączenia sędziego z mocy ustawy określa art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). W świetle art. 18 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Art. 19 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi z kolei, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. J. F. wnosząc o wyłączenie sędziego WSA Felicji Kajut od rozpoznania przedmiotowej sprawy, nie wskazała na ustawowe przyczyny wyłączenia sędziego, lecz na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego. Okolicznością tą – w jej ocenie - jest to, że wskazany we wniosku sędzia brał udział w wydaniu wyroku z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt III SAB/Gd 33/15 w sprawie ze skargi J. F. na bezczynność Rektora w przedmiocie rozpoznania jej odwołania w sprawie wznowienia studiów. Wnioskodawczyni przedstawiła obawy, że w związku z treścią wyroku wydanego w ww. sprawie, rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie również będzie negatywne dla skarżącej. Podkreślić należy, że okoliczności, o których mowa w art. 19 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Okoliczności takie w danej sprawie muszą faktycznie wystąpić, tzn. nie mogą mieć charakteru potencjalnego. Stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (zob. w tej materii: M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 210). Istotnym jest w tym miejscu wskazanie, że zgodnie z art. 20 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. W świetle powyższych zapatrywań przedstawiona w złożonym wniosku argumentacja nie może spowodować wyłączenia wskazanego sędziego od rozpoznania niniejszej sprawy. Samo subiektywne przeświadczenie wnioskodawczyni o braku bezstronności sędziego bez wskazania w tym zakresie obiektywnych okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Należy mieć nadto na uwadze, że nie stanowi okoliczności budzącej wątpliwość co do bezstronności sędziego fakt jego uczestnictwa w składzie orzekającym, który wydał w innej sprawie orzeczenie nie odpowiadające oczekiwaniom strony. Samo wcześniejsze rozstrzyganie spraw z udziałem sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy, w sposób niekorzystny dla strony, nie wystarcza do przyjęcia, by istniała uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Instytucja wyłączenia sędziego jako mająca zapewnić obiektywizm sądu nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych czy ich wyniku, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziego. Fakt, że sędzia orzekał już kiedyś w innej sprawie strony i wtedy wydał niekorzystne dla strony orzeczenie oraz przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziego postępowania w tej sprawie w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Strona niezadowolona ze sposobu rozpoznania sprawy może skorzystać z przysługujących jej środków zaskarżenia, jak to uczyniła wnioskodawczyni J. F., wnosząc skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt III SAB/Gd 33/15, która to skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 487/16. Dodać należy, że wydanie określonego orzeczenia przez sędziego nie jest okolicznością, która sama w sobie wywołuje wątpliwości co do jego bezstronności. Jedynie w szczególnych sytuacjach procesowych, które w rozpoznawanej sprawie nie występują, prawo przewiduje, że sędzia, który wydał określone orzeczenie, jest z mocy prawa wyłączony od rozpoznania kolejnej sprawy, związanej z tą poprzednią (por. art. 18 § 1 pkt 6 i pkt 6a, art. 18 § 3 oraz art. 185 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wskazać ponadto należy, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie sędziego, którego dotyczy rozpoznawany wniosek, złożone na podstawie art. 22 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zaś z utrwalonym poglądem judykatury, jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 tej ustawy, dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości - a tak jest w rozpatrywanym przypadku - to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 89/13 oraz z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 541/12 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.