I SA/Gl 1/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z dnia 30 listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego motywach podkreśliła, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci, a sama utrzymuje się z prac dorywczych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i odchodach wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami; nie posiada majątku ruchomego, ani nieruchomego; dochód gospodarstwa oznaczono w kwocie 1000 zł. W tej samej kwocie oszacowano jego wydatki. W dalszej kolejności referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych (patrz pismo z dnia 2 lutego 2018 r.), tj. 1) dokumentu potwierdzającego, że skarżąca pozostaje w faktycznej separacji z mężem, jak stwierdziła w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania z dnia 30 listopada 2017 r., np. odpisów pism wytworzonych w postępowaniu cywilnym w sprawie o rozwód, separację, alimenty itp. lub w postępowaniu karnym. W przypadku braku takiego dokumentu, męża tego należy uznać za osobę pozostającą ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym w rozumieniu tego wezwania, niezależnie od ustroju rozdzielności majątkowej obowiązującego w małżeństwie; 2) dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności odpisów umów, na podstawie których skarżąca wykonuje wspomniane we wniosku prace dorywcze, i (lub) oświadczeń osób, dla których te prace są świadczone, wskazujące wysokość kwot wypłaconych jej z tego tytułu w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące oraz formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń, w tym uzyskiwanych w ramach tzw. Programu 500+, z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub odpisów decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano. Celem udokumentowania dochodów z działalności gospodarczej należy nadesłać przede wszystkim odpisy księgi przychodów i rozchodów (pełną wersję z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji dla podatku od towarów i usług, raportów kasowych, a także aktualnej ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności, z kolei brak dochodów poprzez przedłożenie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o braku zaliczek na podatek dochodowy bądź przez nadesłanie zaświadczenia urzędu pracy potwierdzającego status osoby bezrobotnej; 3) odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącej oraz innych osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym za dwa ostatnie lata; 4) wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. W razie, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować; 5) zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W przypadku, gdyby nie było podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należy przedłożyć zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że skarżąca za rok 2017 nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz (lub) że w tym roku oraz w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy; 6) dokumentu pozwalającego ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżąca korzysta z nieruchomości wskazanego jako jej adres zamieszkania, w szczególności odpisów z ksiąg wieczystych, odpisów umowy najmu wraz z potwierdzeniami uiszczenia czynszu za trzy ostatnie miesiące itp.; 7) odpisów faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. W przybliżonym wyżej wezwaniu pouczono skarżącą, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2018 r. pełnomocnik oświadczył, że skarżąca nie jest w stanie przedstawić żadnych dokumentów potwierdzających jej dochód z prac dorywczych. W 2016 r. skarżąca nie osiągnęła żadnych dochodów, a zatem nie składała zeznania podatkowego. Wskazał nadto, że nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Do pisma strony dołączono m.in. oświadczenie skarżącej i jej męża, w którym zeznali, że pozostają w separacji faktycznej i prowadzą dwa odrębne gospodarstwa domowe. Skarżąca nadesłała nadto wyciągi z jej rachunku bankowego za okres od 17 listopada 2017 r. do 16 lutego 2018 r. Wynika z nich m.in. to, że skarżąca posiada przyznany limit zadłużenia do 3.000,00 zł. Na wyciągach odnotowano liczne transakcje uznaniowe, których zleceniodawcą jest mąż skarżącej – M. R. W 2015 r. skarżąca osiągnęła dochód brutto ze stosunku pracy w kwocie 9.248,73 zł oraz z działalności wykonywanej osobiście w kwocie 4.953,10 zł. Mąż skarżącej otrzymuje świadczenie wychowawcze na drugie dziecko w kwocie 500 zł. Przy piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. nadesłano także kopie faktur dokumentujących należności z tytułu zużycia: wody, gazu i energii elektrycznej. Nabywcami tych mediów są Z. K. i A. K., zaś punktem poboru jest nieruchomość położona w S. przy ul. [...] [...]. W oparciu o akta sprawy należy jeszcze w tym miejscu odnotować, że wpis sądowy od skargi stanowi kwotę 500 zł (patrz § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2003 r., nr 221, poz. 221 ze zm.). W treści skargi wskazano, iż adresem zamieszkania skarżącej jest nieruchomość położona w S. przy ul. K. [...]. W druku PPF odnotowano, że jest to: S., ul. [...] [...]. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Intencją skarżącej jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, iż w jej sytuacji powyższa przesłanka przyznania prawa pomocy została spełniona. Przyjęte w tej sprawie rozstrzygnięcie stanowi zaś przede wszystkim konsekwencję tego, że skarżąca nie wykonała w wystarczającym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, co uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę jej sytuacji. Przede wszystkim nie do końca czytelna jest sytuacja małżeńska skarżącej, wszak pomimo deklarowanej separacji nie udokumentowała zmiany stosunków w jej małżeństwie. Poprzestała wyłącznie na oświadczeniu jej i męża o tym, że pozostają w separacji i prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Ten mankament dowodowy nie ma jednakże znaczenia przesądzającego w tej sprawie, wszak w świetle judykatury, fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nieprowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawania w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to małżonek nie może pomóc w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11, z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 519/14, z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FZ 388/14, z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 42/12, z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 486/14 - wszystkie orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 Kodeksu). Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11 – dostępne jak wyżej). Nie udało się także w niniejszym przypadku zobrazować w sposób wolny od wątpliwości sytuacji mieszkaniowej skarżącej. Po pierwsze, na gruncie akt sprawy można odnotować trzy odrębne nieruchomości położone w S., które zostały bądź to wskazane przez skarżącą jako miejsce jej zamieszkania (ul. [...] [...] – patrz skarga; ul. [...] [...] – patrz pkt 2.1. druku PPF), bądź wynikają z dokumentów źródłowych przez nią nadesłanych (ul. [...] [...] – patrz wyciągi z rachunku bankowego). Po wtóre, nadesłane przez nią dokumenty obrazujące wysokość kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego dotyczą wyłącznie tej ostatniej nieruchomości. Co znamienne, nabywcą mediów w tym punkcie odbioru są Z. K. i A. K., a nie skarżąca. Na pozytywne dla skarżącej rozstrzygnięcie wniosku nie mogła też wpłynąć posiadana przez nią zdolność kredytowa. Z przedstawionych dokumentów źródłowych wynika, że na rachunku bankowym skarżącej ustanowiony został limit zadłużenia w kwocie 3.000,00 zł. Wynika z nich także, iż skarżąca spłaca zobowiązania kredytowe w kwocie ponad 200 zł miesięcznie. Taki stan rzeczy oznacza, że skarżąca spełniała kryteria majątkowe przy obliczaniu zdolności kredytowej, a to wyklucza ją z grona beneficjentów prawa pomocy. Znamienne jest także to, że skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała okoliczności braku dochodów. Referendarz wyraźnie przecież nakreślił, iż taką okoliczność można wykazać poprzez nadesłanie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o braku zaliczek na podatek dochodowy bądź przez nadesłanie zaświadczenia urzędu pracy potwierdzającego status osoby bezrobotnej. Podobnie jak w przypadku sygnalizowanych wyżej wątpliwości, także w tym przypadku skarżąca poprzestała wyłącznie na własnym oświadczeniu. Konkludując, bierna postawa skarżącej musiała przełożyć się na negatywny dla niej wynik niniejszego wpadkowego postępowania. Warto dodać w tym miejscu, że podjęta przez skarżącą próba selektywnego uzupełnienia materiału dowodowego wniosku, jedynie pogłębiła wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej. W wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.