I SA/Gl 1010/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółka Jawna w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatnicze – umorzenie zaległości podatkowych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2012 r. odmówiono skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Orzeczenie to zyskało przymiot prawomocnego, wszak postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 238/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony skarżącej na przywołane na wstępie postanowienie sądu pierwszej instancji. Sąd kasacyjny podkreślił w motywach rozstrzygnięcia, że słusznie w tej sprawie uznano, że skoro skarżąca nie przedstawiła danych dotyczących sytuacji majątkowej Z. L. – drugiego wspólnika Spółki, to niemożliwym było pozytywne rozpoznanie jej wniosku. Jakkolwiek z akt sprawy wynika, że W. S. wystąpił do Z. L. ksero deklaracji oraz o wypełnienie stosownego oświadczenia (k. 59 akt sądowych), niemniej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jego tłumaczenie o sporadycznym kontakcie tudzież jego braku nie brzmi przekonująco. Tłumaczeniu temu przeczy chociażby fakt, iż w dniu 30 lipca 2011 r. obaj wspólnicy podpisali aneks do umowy spółki jawnej (k. 41 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 28 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę Spółki albowiem nie uiszczono w tej sprawie należnego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W dniu 11 czerwca 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), do sądu pierwszej instancji, wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym Spółka ponownie zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 19 lipca 2012 r., referendarz sądowy dokonawszy uprzednio badania wniosku, co do treści i wymogów formalnych, wezwał Spółkę, mając na uwadze dotychczasowy przebieg postępowania w tej sprawie, do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie kopii dokumentów źródłowych, w szczególności: 1) dokumentów księgowych Spółki, tj. rachunku zysków i strat, bilansu oraz informacji dodatkowej za ostatni rok obrotowy; innych dokumentów za okres ostatnich trzech miesięcy, w tym: deklaracji na potrzebę podatku od towarów i usług; zestawienia przychodów ze sprzedaży, kosztów zakupu; tabeli amortyzacji środków trwałych; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę/wspólników, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) nadesłanie kopii deklaracji podatkowych na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych (za 2011 r.) obu wspólników Spółki; 4) złożenie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach przez Z. L. przy wykorzystaniu urzędowego druku formularza PPF (w załączeniu). W piśmie tym zawarto pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do treści wezwania w wyżej oznaczonym terminie lub zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej w skrócie: P.p.s.a.). W wyznaczonym terminie W. S. – jeden ze wspólników Spółki nadesłał pismo procesowe z dnia 27 lipca 2012 r., w którym oświadczył, że Spółka za ostanie dziesięć lat, nie posiada żadnych kont bankowych i nie prowadzi działalności gospodarczej, a zatem nie osiąga zysków. Spółka nie prowadzi żadnych operacji bankowych. Nie posiada również żadnych lokat ani udziałów w innych przedsięwzięciach. Przy ww. piśmie nadesłano kopie: zeznania o wysokości osiągniętego przez W. S. dochodu w 2011 r. (PIT-36) wraz z załącznikiem (PIT/B); deklaracji VAT-7 za okres od marca do czerwca 2012 r.; postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r., mocą którego zmieniono postanowienie Sądu Okręgowego w C. i ustanowiono dla ubezpieczonego (W. S.) adwokata; formularza PPPr z dnia 11 listopada 2011 r. złożonego uprzednio w tej sprawie; formularza PPPr z dnia 20 lutego 2012 r. (przedstawionego uprzednio jako załącznik do zażalenia z dnia 20 lutego 2012 r.); formularza PPPr z dnia 10 czerwca 2012 r. Przy piśmie z dnia 27 lipca 2012 r. nadesłano także pismo z tej samej daty, adresowane do Z. L., w którym W. S. zwraca się do drugiego wspólnika Spółki o nadesłanie zeznania podatkowego za rok 2011 oraz wypełnienie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Nadesłano nadto kopie postanowienia referendarza sądowego WSA w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2012 r., mocą którego zwolniono W. S. od kosztów sądowych i ustawiono dla niego adwokata w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 351/12. W dniu 3 sierpnia 2012 r. (data z prezentaty) wpłynęła do Sądu kopia pisma W. S. z dnia 17 grudnia 2011 r., w którym zwrócił się do drugiego ze wspólników Spółki – Z. L., nawiązując do wezwania referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2011 r. o przesłanie do Sądu "ksero deklaracji PIT za 2010 r. oraz o wypełnienie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z uwagi na brak kontaktu telefonicznego." Przy piśmie tym dołączono nadto wyciąg z urzędowego formularza PPF (pozycje od 6 do 15), uzupełniony i sygnowany przez Z. L. w dniu 1 sierpnia 2012 r., jak również kopię informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2011 (PIT-11). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W punkcie wyjścia rozważań na temat wniosku Spółki należy zauważyć, iż jest on drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. W świetle przywołanego wyżej stanowiska judykatury nie stwierdzono w tym przypadku ani podstaw faktycznych, ani prawnych do odstąpienia od uprzednio zapadłego w tej sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Koniecznym jest w tym miejscu przypomnienie za postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 70/09 (LEX nr 564254), że "w sytuacji zatem, gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym wyżej przepisie, należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy (...) wziąć również pod uwagę sytuację majątkową samych wspólników. Nieuzasadnione byłoby przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. (...) Konieczne jest bowiem jeszcze uprzednie zbadanie, czy na uiszczenie tych kosztów pozwala stan finansowy i majątkowy wspólników tej spółki". Należy na gruncie przywołanego wyżej fragmentu orzeczenia sądu kasacyjnego, mając nadto na uwadze zgromadzony w tej sprawie materiał źródłowy, stwierdzić, iż brak jest podstaw faktycznych do rozpoznania wniosku Spółki w stopniu nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości. W dalszym ciągu, pomimo tego, że jest to już drugie postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy, wspólnicy nie przedstawiają wymaganych w tej sprawie dokumentów źródłowych. Trzeba bowiem zaakcentować, że informacja o dochodach oraz o pobranych zaliczkach dostarczona zamiast deklaracji podatkowej Z. L., o którą wzywano, nie pozwala – inaczej niż żądana deklaracja (zeznanie) – wykluczyć, że wspólnik Spółki uzyskuje jeszcze inne dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wątpliwości te mogły być rozwiane przykładowo poprzez analizę wyciągów z rachunków bankowych wspólnika Spółki. Takich wyciągów, co znamienne, nie nadesłał Z. L., ani W. S., który jak wynika z przebiegu dotychczasowego postępowania posiada takowy rachunek. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że Spółka nie wykazała, iż w jej przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Konstatacji tej nie mogły zmienić orzeczenia uwzględniające wnioski o przyznanie prawa pomocy w sprawach inicjowanych tylko i wyłącznie przez W. S. , działającego przecież jako osoba fizyczna. Orzekający w tej sprawie referendarz nie stracił z pola widzenia tychże orzeczeń, wszak mogą one potwierdzać nie najlepszą sytuację materialną jednego ze wspólników wnioskującej obecnie Spółki. Nie jest zatem wykluczone, że wobec Spółki może zapaść odmienne rozstrzygnięcie co do wnioskowanego tutaj prawa pomocy, wszak taki stan rzeczy może nastąpić w sytuacji, gdy zgromadzony materiał źródłowy pozwoli na wolną od wątpliwości ocenę wniosku. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.