I SA/Gl 1081/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie WSA Beata Kozicka, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K.F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także w skrócie: "organ", "Zakład" i "ZUS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] roku, nr [...], którą odmówiono K.F. (dalej "wnioskodawczyni") umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych do nie opłaconych w terminie składek za okres 09/2002 – 11/2005 w łącznej wysokości [...] złotych. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia ZUS w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Następnie przedstawił stanowisko skarżącej zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu odsetek od nie opłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne. Odnotował nadto, iż wnioskodawczyni zawiadomieniem z dnia 27 czerwca 2012 r. została poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego o ponowne rozpatrzenie jej wniosku oraz pouczona o możliwości dostarczenia dokumentów mogących mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia w sprawie, z czego strona jednak nie skorzystała. Wskazał, że pomimo pisma organu z dnia 9 lipca 2012 r. informującego m.in. o możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu, wnioskodawczyni nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie stawiła się w Oddziale ZUS-u celem zapoznania się z aktami sprawy i złożenia ewentualnych wyjaśnień. W dalszej części uzasadnienia decyzji ZUS przytoczył treść przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej u.o.s.u.s.), tj. art. 28 ust. 3 oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (dalej rozporządzenie). W kontekście przywołanej regulacji organ stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności w dłuższym terminie czasu wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Podniósł, że działalność gospodarcza nie jest już przez stronę prowadzona, jednakże jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i matką, które utrzymuje z wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę ([...] zł. netto miesięcznie) oraz świadczenia emerytalnego matki ([...] zł. netto miesięcznie). Stałe wydatki miesięczne gospodarstwa domowego wnioskodawczyni wynoszą około [...] złotych. Strona nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Nie jest więc wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Z oczywistych przyczyn nie wystąpiły także przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4a. Biorąc powyższe pod uwagę organ drugiej instancji uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy oraz rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 roku. W konkluzji uzasadnienia decyzji organ podkreślił, że decyzja w sprawie umorzenia jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. uznania administracyjnego i nawet ustalenie, że istnieją przesłanki pozytywnego rozpatrzenia wniosku, nie zobowiązuje ZUS-u do wydania decyzji uwzględniającej żądanie strony. W analizowanym stanie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania jak np. znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika, spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny. Umorzenie zaś należności z tytułu składek powoduje rezygnację z całości bądź części zobowiązań. Wnioskodawca podejmując się wykonywania działalności gospodarczej wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. Nie można nadto z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.F. podniosła, że : – w latach 1995 – 2005 prowadziła działalność gospodarczą, – od 2001 roku zaczęły się problemy związane z prowadzeniem tej działalności, które spowodowały m. inn. powstanie zadłużenia wobec ZUS-u, kontrahentów oraz spółdzielni mieszkaniowej, – w 2005 roku zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą, – została zarejestrowana w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, – podjęła zatrudnienie (umowa zlecenia) lecz cały uzyskiwany dochód przekazywany był na spłatę zadłużenia, – wyrokiem z dnia [...] roku Sąd Rejonowy w R. wymierzył jej karę grzywny w wysokości [...] złotych (niedopełnienie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne), – mąż z dniem 12 lipca 2012 roku utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych, – spłata należnych odsetek pozbawi jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, – egzekwowanie zadłużenia spowodować może utratę pracy, gdyż "w dzisiejszych czasach pracodawcy nie chcą mieć do czynienia z dłużnikami". W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wyjaśnił, że decyzja w sprawie umorzenia składek jest podejmowana w oparciu o sytuację materialną płatnika składek i jego możliwości uzyskiwania dochodów obecnie oraz w przyszłości. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw do działania mającego na celu ustalenie sytuacji materialnej dłużnika i jego możliwości zarobkowania – z urzędu. W tym wypadku podstawy nie mogą stanowić również przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym skierowania wniosków o udzielenie informacji o dłużniku do innych instytucji. Analizując sytuację materialną płatnika w zakresie spłaty zobowiązania organ bada dowody przedstawione przez stronę, na której spoczywa ciężar wykazania trudnej sytuacji materialnej oraz tego, że stan ten ma charakter trwały i nieodwracalny. Umorzenie zaś płatnikowi składek zaległych zobowiązań nie można traktować w kategoriach obowiązku. Nadto wskazano, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie umorzeń zaległych składek musi brać pod uwagę inne obowiązujące regulacje, w szczególności ustawy o finansach publicznych, o pomocy publicznej dla przedsiębiorców, ale także rozporządzenia i zarządzenia Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Tym samym regulacja uznania administracyjnego w zakresie umorzenia zaległych składek ma zastosowanie w takim stopniu w jakim nie jest to ograniczone regulacjami innych ustaw. Dlatego w procesie dokonywania analizy zasadności umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne wystarczającym jest dokonanie oceny czy zasadnym jest umorzenie zaległości przed upływem terminu przedawnienia. Należy pamiętać, iż umorzenie składek powoduje zwolnienie z długu na stałe, z tej przyczyny należy zawsze rozważyć, czy istnieje możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości chociażby niewielkimi kwotami, gdyż sytuacja płatnika może ulec poprawie i będzie on w stanie spłacić zadłużenie przed okresem jego przedawnienia. Z tego względu Prezes ZUS może odmówić umorzenia zaległych składek nawet w sytuacji, gdy płatnik składek jako osoba fizyczna znajduje się w trudnej sytuacji materialno – rodzinnej. Dlatego też nie ma uzasadnienia do forsowania tezy, że przy instytucji umorzenia zaległych składek należy jedynie tylko i wyłącznie uwzględnić interes płatnika, całkowicie pomijając interes ubezpieczonych oraz przepisy innych ustaw, które działania w interesie płatnika znacznie ograniczają lub wyłączają. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 września 2005 r. (sygn. VI SA/Wa 173/05), zgodnie z którym jeżeli postępowanie dowodowo – wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym należy zaakcentować, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do skontrolowania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych. Nadto oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu. Zgadza się również z poglądem, iż decyzja dotycząca umorzenia płatności składek ubezpieczeniowych ma charakter uznaniowy, a w takim przypadku kontrola sądowo – administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego (tak wyrok NSA z dnia 27 października 2010 roku, sygn. akt II GSK 900/09). Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. : Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4. 2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. 3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy : 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a)wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. 3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. 3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. 4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty." W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że " zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku : 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. 2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. 3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych". Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. "Przesłanki i granice dopuszczalności umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do tzw. "całkowitej nieściągalności" należności składkowych jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność składek. W sytuacji, gdy osoba zobowiązana posiada stałe dochody – a więc tak jak w badanej sytuacji – nie jest możliwe przyjęcie istnienia całkowitej nieściągalności, a więc warunku koniecznego, który daje organowi uprawnienie/prawo do ewentualnego uwzględnienia wniosku. Okoliczności podnoszone przez skarżących, a więc niskie dochody oraz wysokość zadłużenia nie wypełniają przesłanki "całkowitej nieściągalności", a skoro tak, to z przyczyn określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. nie było w badanej sprawie możliwe umorzenie należności" (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 187/10). Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że "ZUS nawet, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanki do umorzenia, czy to z ustawy czy to z rozporządzenia, nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu składek. Organ może jedynie dokonać takiego umorzenia zaś Sąd nie może ingerować w swobodę podejmowania decyzji przez organ w tym zakresie. Tylko naruszenie przez organ wydający decyzję przepisów prawa może skutkować uchyleniem tej decyzji" (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 579/10). "Organ przy wydawaniu decyzji uznaniowych obowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach prawa przesłanki. Uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ocena zaistnienia powołanych w ustawie przesłanek z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji". (tak wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1036/09). Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r. (sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji." Należy również zauważyć, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia może skutkować wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2427/06). Z dokonanych, w niniejszej sprawie, przez organ i niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń wynika, że nie prowadzi ona działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 2006 r. i pobiera wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] złotych netto miesięcznie. Prowadzi wraz mężem oraz matką, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] złotych netto miesięcznie, trzyosobowe gospodarstwo domowe. Skarżąca wykazała stałe wydatki gospodarstwa domowego w wysokości około [...] złotych miesięcznie. Zarówno naczelnik urzędu skarbowego jak również komornik nie stwierdzili braku majątku skarżącej z którego można prowadzić skutecznie postępowanie egzekucyjne. Powyższe oznacza, że organ prawidłowo stwierdził, że w stosunku do skarżącej nie wystąpiła żadna z przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 ustawy w tym z pkt 1, 2, 4 i 4a – z przyczyn oczywistych, zaś z pkt 3, 5 i 6 w skutek ustalenia, że skarżąca co prawda zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, jednak posiada składnik majątkowy w postaci wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę. Słusznie również organ stwierdził brak przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy i przepisu powołanego wyżej rozporządzenia, skoro skarżąca nie wykazała, iż ze względu na stan majątkowy oraz sytuację zdrowotną spłata w dłuższym okresie czasu należności w części przypadającej od osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. W tym miejscu należy zaakcentować, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc określeniem, które z natury rzeczy nie jest precyzyjne. Jednakże – zdaniem Sądu – tłumaczyć należy je zgodnie z literalnym brzmieniem, a skoro tak, to niezbędne potrzeby życiowe to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie/szkodliwie wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tychże potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak zaspokojenia tychże potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb. Nie każda bowiem potrzeba to potrzeba niezbędna. Zasadnie organ nie uznał, że skarżąca poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącej możliwości dalszego prowadzenia działalności. Organ wykazał także, iż nie zaistniała sytuacja, w której opłacanie przedmiotowych składek pozbawiłoby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie zaistniała także sytuacja wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dopuszczającym umorzenie zaległości gdy przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżąca takich okoliczności nie wykazała. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że NSA w swoich wyrokach wielokrotnie podkreślał, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10 NSA przyjął, że "1. Ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. 2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny". Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że "W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym". Prawidłowa jest także, zaprezentowana przez organ orzekający w sprawie, interpretacja § 3 rozporządzenia jako wyjątku od zasady obowiązkowego uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne i spłacania ewentualnych zaległości w tych składkach, co prowadzi do wniosku, iż nie jest wystarczające samo wskazanie na trudności w spłacie należności, gdyż w takich wypadkach istnienie uciążliwości jest oczywiste, konieczne jest natomiast wykazanie, że ze względu na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną lub zdrowotną zobowiązany nie jest w stanie uiścić powstałej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego bądź członka rodziny. W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, podzielany przez Sąd oraz przedstawione przez skarżącą dowody. Sięgnął także do dowodów znanych mu z urzędu. W konkluzji należy zatem stwierdzić, iż ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącej umorzenia zaległych składek. Zasadnie uznał, iż wobec uzyskiwania przez skarżącą miesięcznych stałych dochodów brak jest podstaw do umorzenia zaległych składek. Jak już wyżej wskazano, nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 maja 2011 roku, sygn. akt I SA/Bd 171/11 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX, nr 795535). Reasumując należy stwierdzić, iż w ocenie Sądu, organ prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanej oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.