I SA/Gl 11/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. A Sp. z o.o. w K., odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotowała, że w chwili obecnej Spółka nie posiada płynności finansowej. Z analizy dokumentacji rachunkowej wynika, że jej zobowiązania przewyższają majątek. Wypracowany uprzednio zysk został w całości przeznaczony na spłatę zaległych zobowiązań i pokrycie strat z lat ubiegłych. Z uwagi na ujemny kapitał, Spółka nie jest w stanie zaciągnąć dodatkowych pożyczek. Z kolei nieruchomość, będąca jej własnością, została obciążona hipoteką przez [...] Urząd Skarbowy w K. Z oświadczenia o stanie majątkowym zawartego w druku PPPr z dnia 30 stycznia 2014 r. wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 51.000,00 zł, wartość środków trwałych stanowi kwotę 683.000,00 zł. W 2012 r. Spółka odnotowała zysk w wysokości 519.173,00 zł. Wnioskująca zdeklarowała nadto, że na dzień 31 października 2013 r. wysokość należności z tytułu dostaw stanowiła kwotę 399.497,00 zł, a zaległość z tytułu niewypłaconych wynagrodzeń wyniosła 191.461,00 zł. Dokumentacja źródłowa, uzupełniająca ww. wniosek, została w tej sprawie zgromadzona przy wspomnianym wyżej urzędowym formularzu, jak również przy piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 17 lutego 2014 r. W oparciu o te dokumenty ustalono, co następuje. Z nadesłanych rachunków zysków i strat wynika, że Spółka na dzień 30 października 2013 r. osiągnęła zysk w kwocie 99.567,02 zł. Z kolei na koniec 2013 r. zysk te wyniósł 15.341,39 zł. W tych ramach osiągnięto "przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi" w kwocie 6.356.526,46 zł, ponosząc przy tym koszty działalności operacyjnej w kwocie 6.813.509,81 zł. Rok obrotowy 2012 r. Spółka zakończyła z zyskiem w kwocie 519.172,90 zł. Na dzień 31 grudnia 2013 r. wnioskująca posiadała aktywa obrotowe w kwocie 188.079,36 zł, w tym: należności krótkoterminowe z okresem spłaty do 12 miesięcy w kwocie 48.390,06 zł oraz środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych na poziomie 5.168,97 zł. Jednocześnie na koniec 2013 r. Spółka posiadała zobowiązania krótkoterminowe w kwocie 713.115,39 zł. Spółka w okresie od października do grudnia 20013 r. składała deklaracje VAT-7, z których wynika, że łączna wartość podstawy opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła w tym okresie 20.293,00 zł. Jednocześnie w tym okresie dokonano nabycia towarów i usług pozostałych na łączną kwotę 70.659,00 zł. Złożone w tej sprawie dokumenty źródłowe pozwoliły stwierdzić, że Spółka posiada co najmniej siedem rachunków bankowych (cztery w B Banku [...] S.A. i trzy w Banku C S.A.). Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. skierował do ww. banków zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, z którego wynika, że łączna kwota do przekazania z rachunku bankowego na rzecz wierzyciela stanowi kwotę 48.003,87 zł. Spółka posiada aktywa trwałe, których wartość bilansową oszacowano na kwotę 683.000,10 zł, w tym środki trwałe w kwocie 0,10 zł oraz inwestycje długoterminowe w postaci nieruchomości o wartości 683.000,00 zł. Spółka posiada jednakże w dalszym użyciu inne zamortyzowane środki trwałe, których wartość początkowa wyniosła łącznie 16.142,69 zł. Z wprowadzenia do sprawozdania finansowego za 2012 r. wynika nadto, że "przyszłość spółki zależna jest między innymi od poprawy płynności finansowej. Wskazane jest podjęcie uchwały o dokonaniu dopłat przez udziałowców lub pozyskanie nowych udziałowców." Zarząd Spółki oświadczył wówczas, że zamierza kontynuować działalność gospodarczą. Wpis sądowy od skargi wynosi 1218 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Zastosowanie ww. kryterium finansowego płynącego z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., w przypadku osób prawnych, polega w dużym uproszczeniu na zestawieniu z jednej strony kosztów sądowych związanych z udziałem tejże osoby w postępowaniu sądowym, z drugiej zaś, aktywnych środków finansowych, dostępnych w czasookresie, w którym ów postępowanie zostało zainicjowane. W niniejszym przypadku jest to relacja 1.927,00 zł (jest to suma wpisów sądowych od skargi i ewentualnej skargi kasacyjnej oraz opłaty kancelaryjnej z tytułu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ) do 5.168,97 zł (stan kasy i rachunku bankowego na dzień 31 grudnia 2013 r.). Przedstawione zestawienie jednoznacznie wskazuje, że Spółka posiada środki, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych tej sprawy. W toku rozpoznania wniosku nie stracono z pola widzenia, że sytuacja finansowa Spółki ulega pogorszeniu w okresie ostatnich dwóch lat. Świadomość takiego stanu rzeczy podmiot ten miał już w 2013 r., co potwierdza wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2012 r. Zarząd Spółki podjął wówczas decyzję o kontynuowaniu działalności z zastrzeżeniem, że dodatkowych środków poprawiających jej kondycję należy upatrywać w dopłatach ze strony udziałowców bądź w ramach poszukiwań nowych inwestorów. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (z uzasadnienia postanowienia z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 617/11; dostępne w bazie orzeczeń na stronie www.nsa.gov.pl.). Analiza dokumentów źródłowych udostępnionych na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku pozwoliła stwierdzić, że takowa dokapitalizacja w przypadku Spółki nie miała miejsca. Należy w tym miejscu jeszcze podkreślić, że w judykaturze przyjmuje się, że zapobiegliwości i przezorności w omawianym tutaj zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; dostępne w bazie orzeczeń na stronie www.nsa.gov.pl). Nie bez znaczenia dla podjętego tutaj rozstrzygnięcia jest fakt, że pomimo deklarowanych trudności finansowych, Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Taki stan rzeczy sąd kasacyjny ocenia w sposób jednoznaczny, twierdząc, że wnioski o przyznanie prawa pomocy, pochodzące od podmiotu prowadzącego działalność, w szczególności spółek, nie mogą być wówczas uwzględnione (przykładowo patrz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt I FZ 481/13 i z dnia 13 grudnia 2013 r. sygn. akt II GZ 665/13, dostępne w bazie orzeczeń na stronie www.nsa.gov.pl). Zauważono jednakowoż, że działalność wnioskującej Spółki nie przybiera już takich rozmiarów, jak to miało miejsce jeszcze kilkanaście miesięcy temu, nie mniej jednak złożone obecnie deklaracje VAT-7 świadczą o tym, że pomimo ujawnionych blokad bankowych w dalszym ciągu dokonywana jest dostawa towarów bądź świadczenie usług, a przede wszystkim dokonywane są nabycia towarów i usług pozostałych, których wartość w okresie od października do grudnia 2013 r. stanowiła blisko sześćdziesięciokrotność wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Odnośnie rzeczonych blokad bankowych wypada zauważyć, w ślad za postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 1543/13, że "w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego (blokada środków do oznaczonej wysokości) nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego." Źródeł finansowania kosztów sądowych w tej sprawie należy nadto upatrywać w posiadanych przez Spółkę środkach trwałych. Wpis sądowy od skargi stanowi bowiem w niniejszym przypadku zaledwie 7,5% wartości początkowej środków trwałych pozostałych w użyciu Spółki. Zestawiając wszystkie akcentowane wyżej okoliczności stanu faktycznego, przyjęto, iż skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.