I SA/Gl 1151/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, , , po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od gier w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na oznaczoną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. skarżąca Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do skargi dołączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr. Z uzasadnienia wniosku (zawartego w urzędowym formularzu) wynika, że Spółka prowadzi liczne spory sądowe z organami administracji publicznej na obszarze właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w całym kraju – Spółka podała, że podobnych do niniejszego postępowań prowadzi obecnie kilkaset. Dodała, że nie była w stanie przewidzieć kosztów, jakie będzie ponosiła w związku z koniecznością uiszczania wpisów od skarg. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.000.000,00 zł, wartość środków trwałych 300.155,92 zł, a zysk w ubiegłym roku obrotowym wyniósł 713.731,90 zł. Spółka wskazała na jeden rachunek bankowy, którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 180.334,29 zł. Dodała, że w swoim majątku posiada automaty do gier o niskich wygranych, które obecnie nie przedstawiają realnej wartości – z uwagi na stopniowe eliminowanie z rynku działalności podmiotów urządzających tego rodzaju gry. W piśmie z dnia 30 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał Spółkę do uzupełnienia danych, zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - nadesłanie odpisu sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2012 (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa); - nadesłanie odpisu sprawozdania finansowego za okres od stycznia 2013 r. do sierpnia 2013 r. a w przypadku jego braku – dokumentów obrazujących sytuację finansową, sporządzonych na podstawie danych finansowych za ten okres (rachunek przepływów pieniężnych, itp.); - nadesłanie aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej; - nadesłanie odpisu zeznania podatkowego Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r.; - nadesłanie odpisu deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące; - nadesłanie odpisu raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; - nadesłanie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów, dotyczących lokat i kont; w razie, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie spłaty. Przy piśmie z dnia 12 września 2013 r. Spółka nadesłała plik dokumentów źródłowych w tym: wyciągi ze wskazanego w druku PPPr rachunku bankowego za czerwiec, lipiec, sierpień 2013 r. (wykazujące dodatnie salda dostępne, np. 172.297,24 zł na koniec czerwca 2013 r. oraz 54.642,95 zł na koniec sierpnia 2013r.); bilans na dzień 31 grudnia 2012 r., rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2012 r., rachunki zysków i strat za okresy: 1 stycznia 2013 r. – 28 lutego 2013 r., 1 stycznia 2013 r. – 31 marca 2013 r., 1 stycznia 2013 r. – 30 kwietnia 2013r., 1 stycznia 2013 r. – 31 maja 2013 r., 1 czerwca 2013 r. – 30 czerwca 2013 r., 1 lipca 2013 r. – 31 lipca 2013 r.; zeznanie CIT-8 za 2012 r. (wykazujące dochód w wysokości 990.745,75 zł), informację CIT-8/0 oraz CIT-D za 2012 r.; listę wartości niematerialnych i prawnych oraz środków trwałych; deklaracje VAT-7 za lipiec, czerwiec oraz maj 2013 r. (podstawy opodatkowania odpowiednio: 3.022.495,00 zł, 3.114.924,00 zł oraz 3.143.291,00 zł); raporty kasowe za czerwiec 2013 r. (stan końcowy 63.846,78 zł), za lipiec 2013 r. (stan końcowy 63.992,77 zł) oraz za sierpień 2013 r. (stan końcowy 63.992,77 zł – równy stanowi początkowemu). Dokumenty powyższe dołączone zostały do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 1150/13. Postanowieniem z dnia 19 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie podniósł, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 204,00 zł. Spółka zaś – jak ustalono – w okresie od maja do lipca 2013 r. dokonała dostawy towarów bądź świadczyła usługi na terytorium kraju na łączną kwotę 9.280.710,00 zł. Stan jej kasy na dzień 30 czerwca 2013 r. wynosił 63.846,78 zł, stan aktywów obrotowych na koniec 2012 r. wynosił 1.096.231,76 zł, w tym środków pieniężnych w kasie i na rachunkach 196.161,50 zł. Strata netto w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. wyniosła 104.906,76 zł. Referendarz wskazał, że zbilansowanie w niniejszej sprawie kosztów związanych z udziałem Spółki w postępowaniu sądowym (tj. 406,00 zł, będących sumą wpisów od skargi, skargi kasacyjnej oraz opłaty z tytułu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku – w przypadku negatywnego dla strony rozstrzygnięcia), z kwotą 236.144,02 zł (obejmującą stan kasy i rachunku bankowego na dzień 30 czerwca 2013 r.) wskazuje, że Spółka mogłaby ponieść koszty sądowe w 582 postępowaniach (przy założeniu wskazanej wyżej wysokości jednostkowego procesu i z zastrzeżeniem, że rozpoznający wniosek pozbawiony został możliwości zweryfikowania argumentacji Spółki, która tylko ogólnikowo podała, że prowadzi kilkaset postępowań). W postanowieniu referendarza wskazano nadto, że wskaźnik płynności finansowej Spółki za 2012 r. był na poziomie wzorcowym, co rokuje dobrze na dalszą jej działalność, mimo deklarowanej straty w roku bieżącym i perturbacji związanych ze zmianą przepisów dotyczących podatku od gier. Z uwagi jednak na nie przedstawienie przez Spółkę pełnego sprawozdania finansowego za okres od stycznia do sierpnia 2013 r., brak było możliwości zbadania zmian wskaźnika tej płynności. W złożonym sprzeciwie Spółka podniosła, że zaskarżone postanowienie opiera się na błędnych ustaleniach faktycznych, będących wynikiem nie uwzględnienia specyfiki prowadzonej przez nią działalności. Zaakcentowała, że działalność ta wymaga posiadania zasobów obrotowych, które tylko pozornie wydają się znaczne. W praktyce musi ona regulować na bieżąco zobowiązania względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacać wygrane graczom, opłacać serwis urządzeń i uiszczać podatek od gier, niezależnie od osiąganego wyniku finansowego w prowadzonej działalności. Jakkolwiek Spółka generuje znaczne przychody, to jednak przy bardzo wysokich kosztach prowadzenia działalności dochód a zwłaszcza zysk po opodatkowaniu nie jest już tak wysoki – z zysku wypłacana jest wspólnikom dywidenda a przychody nie przekładają się wprost na ocenę możliwości płatniczych Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 tej ustawy obejmującym między innymi zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi zatem wyjątek od zasady ich uiszczania, mający zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie skarżącej prawa do sądu. Wnioskodawca musi zatem wykazać, czyli udowodnić zaistnienie okoliczności, uzasadniających wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisu. Zdaniem Sądu, w niniejszym postępowaniu Spółka nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w sprawie. Przede wszystkim należy stwierdzić, że aktywa trwałe Spółki wynosiły na koniec 2012 r. 1.109.908,80 zł (zgodnie z bilansem na dzień 31 grudnia 2012 r.), a aktywa obrotowe 1.096.231,76 zł (wg tego samego bilansu). W świetle tego bilansu środki pieniężne i inne aktywa pieniężne wyniosły 245.661,50 zł, w tym w kasie i na rachunkach bankowych 196.161,50 zł. Wszystkie powyższe wartości – co wymaga podkreślenia - wielokrotnie przewyższają wartość wpisu. Posiadane przez Spółkę aktywa finansowe wystarczają zatem, zdaniem Sądu, na pokrycie kosztów postępowania sądowego, i to uwzględniając konieczność poniesienia kosztów także w pozostałych sprawach, nie tylko tych, zawisłych przed tutejszym Sądem. Wprawdzie Spółka wykazała, że w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. poniosła stratę netto, wynoszącą 104.906,76 zł, to jednak biorąc pod uwagę wspomniane wyżej aktywa obrotowe można uznać, że jej sytuacja finansowa nie potwierdza braku możliwości poniesienia kosztów postępowania w sprawie. W tym miejscu należy jeszcze dodatkowo zwrócić uwagę, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych; co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, publ. LEX nr 479125 i z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt II GZ 112/11, publ. LEX nr 783893). Poniesienie straty – w niniejszym przypadku za wskazany wyżej okres - nie uzasadnia więc przyznania prawa pomocy, jeśli Spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 92/10, publ. LEX 659009). Wskazać w tym miejscu należy, że Spółka posiada kapitał zakładowy o wartości 1.000.000,00 zł a wartość jej środków trwałych wynosi 300.155,92 zł. Spółka dysponuje więc znacznym majątkiem. W orzecznictwie akcentuje się, że osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, publ. LEX nr 794951). Zaznaczyć należy, że oprócz obiektywnego braku środków na pokrycie kosztów postępowania liczy się tu również możliwość ich pozyskania w inny sposób, taki jak np. zaciągnięcie kredytu czy też podwyższenie kapitału zakładowego (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wydanie 2, Lexis Nexis, Warszawa 2009 r., s. 673). Nadto, w orzecznictwie wielokrotnie podkreślano wyjątkowy charakter prawa pomocy, przyjmując, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, niepubl.). Podkreślić dalej trzeba, że Spółka prowadzi cały czas działalność gospodarczą i generuje milionowe przychody – o czym świadczą podstawy opodatkowania, wynikające z przedłożonych deklaracji VAT – 7 (np. podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynosząca 3.022.495,00 zł w lipcu 2013 r.) oraz z rachunków zysków i strat (wielomilionowe koszty działalności operacyjnej). W orzecznictwie akcentuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. LEX nr 477191). Zaznaczyć należy w dalszej kolejności, że Spółka może dysponować środkami, zebranymi na rachunku bankowym. Nie przedstawiła bowiem dokumentów, które wskazywałyby na ewentualne zajęcie prowadzonego rachunku bankowego, uniemożliwiające swobodne korzystanie ze środków na nim zgromadzonych. Na możliwość poniesienia kosztów postępowań sądowych wskazuje ponadto stan kasy i rachunku bankowego Spółki na koniec czerwca 2013r., wynoszący łącznie 236.144,02 zł. Odnosząc się z kolei do argumentacji zawartej w sprzeciwie o konieczności uwzględnienia kosztów związanych z eksploatacją urządzeń do gier, wypłaty wygranych dla graczy oraz dywidendy dla wspólników, Sąd nie znajduje uzasadnienia, aby budżet państwa ponosił koszty za stronę w sytuacji, gdy ta prowadząc działalność gospodarczą nie uwzględniła w niej kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, gdyż dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga, na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej - strona prowadząc taką działalność powinna liczyć się z ponoszeniem kosztów w sprawach sądowych. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. W przypadku wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, z bieżącej działalności lub zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne, czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13, publ. http://orzeczenia.gov.pl). Konieczność zapewnienia bieżącej obsługi urządzeniom do gier czy też chęć wypłacenia wspólnikom dywidendy, nie może, w ocenie Sądu, być argumentem przemawiającym za zwolnieniem Spółki od kosztów sądowych. Wskazać końcowo należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "niekorzystna (...) nowelizacja ustawy o grach hazardowych zmieniająca dotychczasowe zasady udzielania licencji na automaty do gier nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej" (zob. postanowienie z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 436/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, zebrany w toku niniejszego postępowania materiał nie pozwala zdaniem Sądu na stwierdzenie, że przesłanka wymieniona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zachodzi w odniesieniu do Spółki. Jest tak tym bardziej dlatego, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazywać się szczególną zapobiegliwością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11, publ. LEX nr 783621). Mając powyższe na uwadze, Sąd, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.